Rudra
रुद्र उवाच । पुनर्देवार्चनं ब्रूहि हृषीकेश गदाधर । शृण्वतो नास्ति तृप्तिर्मे गदतस्तव पूजनम्
हरिरुवाच । हयग्रीवस्य देवस्य पूजनं कथयामि ते । तच्छृणुष्व जगन्नाथो येन विष्णुः प्रतुष्यति
मूलमन्त्रं महादेव हयग्रीवस्य वाचकम् । प्रवक्ष्यामि परं पुण्यं तदादौ शृणु शङ्कर
ओं सैं क्षैं शिरसे नमः इति प्रणवसंयुतः । अयं नवाक्षरोमन्त्रः सर्वविद्याप्रदायकः
अस्याङ्गानि महादेव ताञ्छृणुष्व वृषध्वज । ओं क्षां हृदयाय नमः । ओं क्षीं शिरसे स्वाहाशिरः प्रोक्तं क्षूं वषट् तथा
ओं कारयुक्ता देवस्य शिखा ज्ञेया वृषध्वज । ओं क्षैं कवचाय हुं वै कवचं परिकीर्तितम्
ओं क्षैं नेत्रत्रयाय वौषट् नेत्रं देवस्य कीर्तितम् । ओं हः अस्त्राय फट् अस्त्रं देवस्य कीर्तितम्
rudra uvāca / punardevārcanaṃ brūhi hṛṣīkeśa gadādhara / śṛṇvato nāsti tṛptirme gadatastava pūjanam
hariruvāca / hayagrīvasya devasya pūjanaṃ kathayāmi te / tacchṛṇuṣva jagannātho yena viṣṇuḥ pratuṣyati
mūlamantraṃ mahādeva hayagrīvasya vācakam / pravakṣyāmi paraṃ puṇyaṃ tadādau śṛṇu śaṅkara
oṃ saiṃ kṣaiṃ śirase namaḥ iti praṇavasaṃyutaḥ / ayaṃ navākṣaromantraḥ sarvavidyāpradāyakaḥ
asyāṅgāni mahādeva tāñchṛṇuṣva vṛṣadhvaja / oṃ kṣāṃ hṛdayāya namaḥ / oṃ kṣīṃ śirase svāhāśiraḥ proktaṃ kṣūṃ vaṣaṭ tathā
oṃ kārayuktā devasya śikhā jñeyā vṛṣadhvaja / oṃ kṣaiṃ kavacāya huṃ vai kavacaṃ parikīrtitam
oṃ kṣaiṃ netratrayāya vauṣaṭ netraṃ devasya kīrtitam / oṃ haḥ astrāya phaṭ astraṃ devasya kīrtitam
Рудра сказал: «Снова поведай поклонение богу, о владыка чувств, о держащий палицу; нет у меня насыщения, когда слушаю, как ты изрекаешь поклонение». Хари сказал: «Поведаю тебе поклонение богу Хаягриве; слушай же о том, о владыка мира, — им Вишну бывает доволен. Изреку, о великий бог, весьма святую коренную мантру, именующую Хаягриву; сперва её слушай, о Шанкара: „Ом саим кшаим, поклон голове“ — соединённая с пранавой; эта девятислоговая мантра даёт всякое знание. Члены же её слушай, о Носящий знак быка: „ом кшам — поклон сердцу“; „ом кшим — голове, сваха“ — так названа голова; „кшум, вашат“, соединённое со звуком „ом“, — да будет познано как темя бога; „ом кшаим — доспеху, хум“ — так возвещён доспех; „ом кшаим — трёхчастному оку, ваушат“ — возвещено око бога; „ом хах — оружию, пхат“ — оружие бога».
fd270d5e5488 · publicado 2 sept 2026, 5:46:14 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Рудра признаётся, что не может наслушаться. Из всех вопросов книги этот единственный задан не ради нужды, а ради самого слушания.
Мантра Хаягривы даёт всякое знание. У бога с конской головой, покровителя учёности, просят не защиты и не богатства.
Коренная мантра кончается словами «поклон голове». Голова — то самое, чем он отличается, и с неё начинается его имя.