Śrī-Hari
हरिरुवाच । वक्ष्ये प्रमाणसंस्थाने सूर्यादीनां शृणुष्व मे । योजानानां सहस्राणि भास्करस्य रथो नव
ईषादण्डस्तथैवास्य द्विगुणो वृषभध्वज । सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतान्यधिकानि च
योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम् । त्रिनाभिमति पञ्चारे षण्नेमिन्यक्षयात्मके
संवत्सरमये कृत्स्नं कालचक्रं प्रतिष्ठितम् । चत्वारिंशत्सहस्राणि द्वितीयो ऽक्षो विवस्वतः
पञ्चान्यानि तु सार्धानि स्यन्दनस्य वृषध्वज । अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणं तु युगार्धयोः
ह्रस्वो ऽक्षस्तद्युगार्धेन ध्रुवाधारे रथस्य वै । द्वितीये ऽक्षे तु तच्चक्रं संस्थितं मानसाचले
गायत्त्री सबृहत्युष्णिग्जगतीत्रिष्टुबेव च । अनुष्टुप्पङ्क्तिरित्युक्ताश्छन्दांसि हरयो रवेः
hariruvāca / vakṣye pramāṇasaṃsthāne sūryādīnāṃ śṛṇuṣva me / yojānānāṃ sahasrāṇi bhāskarasya ratho nava
īṣādaṇḍastathaivāsya dviguṇo vṛṣabhadhvaja / sārdhakoṭistathā sapta niyutānyadhikāni ca
yojanānāṃ tu tasyākṣastatra cakraṃ pratiṣṭhitam / trinābhimati pañcāre ṣaṇneminyakṣayātmake
saṃvatsaramaye kṛtsnaṃ kālacakraṃ pratiṣṭhitam / catvāriṃśatsahasrāṇi dvitīyo 'kṣo vivasvataḥ
pañcānyāni tu sārdhāni syandanasya vṛṣadhvaja / akṣapramāṇamubhayoḥ pramāṇaṃ tu yugārdhayoḥ
hrasvo 'kṣastadyugārdhena dhruvādhāre rathasya vai / dvitīye 'kṣe tu taccakraṃ saṃsthitaṃ mānasācale
gāyattrī sabṛhatyuṣṇigjagatītriṣṭubeva ca / anuṣṭuppaṅktirityuktāśchandāṃsi harayo raveḥ
Хари сказал: «Изреку меру и устройство Солнца и прочих — слушай меня. Колесница Солнца — девять тысяч йоджан, а дышло с древком у неё вдвое, о Носящий знак быка. Полтора коти и сверх того семь миллионов йоджан — её ось, и на ней утверждено колесо о трёх ступицах, пяти спицах и шести ободьях, нетленное по существу. Целое колесо времени, составляющее год, утверждено на нём. Сорок тысяч — вторая ось у Вивасвана, и пять с половиною иных у колесницы; мера обеих осей есть мера двух половин ярма. Короткая ось половиною того ярма — на опоре Полярной звезды у колесницы, а на второй оси то колесо утверждено на горе Манаса. Гаятри с брихати, ушних, джагати, триштубх, ануштубх и панкти — так названы размеры: они кони Солнца».
71faa6c84d9a · publicado 2 sept 2026, 7:15:43 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Колесо солнечной колесницы описано как год: три ступицы — времена, шесть ободьев — сезоны, пять спиц. Устройство повозки и устройство календаря — одно и то же.
Одна ось стоит на Полярной звезде, другая — на горе Манаса. Повозка держится на двух точках, из которых одна на небе, другая на земле.
Конями Солнца названы семь ведийских размеров. Светило движется стихотворными мерами, а не лошадьми.