Harivaṃśa
Анируддха сражается с войсками Баны и связан змеиными стреламиHV 108.1-17
565 / 607
Harivaṃśa · HV 108.1-17
Devanāgarī

ततो द्वारवतीमध्ये प्राकारैर् उपशोभितम् ददर्श भवनं यत्र प्राद्युम्निर् अवसत् सुखम् ॥
ततः प्रविश्य सहसा भवनं तस्य तन् महत् ददर्श मध्ये नारीणां तारापतिम् इवोदितम् ॥
क्रीडाविहारे नारीभिः सेव्यमानम् इतस् ततः पिबन्तं मधु माध्वीकं श्रिया परमया युतम् वरासनगतं तत्र यथैवैलविलं तथा ॥
चिन्तयाविष्टदेहा सा चित्रलेखा मनस्विनी कथं कार्यम् इदं कार्यं कथं स्वस्ति भवेन् मम ॥
सान्तर्हिता चिन्तयित्वा चित्रलेखा यशस्विनी तामस्या छादयाम् आस विद्यया शुभलोचना ॥
हर्म्ये स्त्रीगणमध्यस्थं कृत्वा चान्तर्हितं तदा उत्पपात गृहीत्वा सा प्राद्युम्निं युद्धदुर्मदम् ॥
सा तम् अध्वानम् आगम्य सिद्धचारणसेवितम् सहसा शोणितपुरं प्रविवेश मनोजवा ॥
तत्रोषा विस्मिता दृष्ट्वा हर्म्यस्था सखिसंनिधौ प्रवेशयाम् आस तदा संप्राप्तं स्वगृहं ततः ॥
प्रहर्षोत्फुल्लनयना प्रियं दृष्ट्वार्थकोविदा त्वरिता कामिनी प्राह चित्रलेखां भयातुरा ॥
सखीदं वै कथं गुह्यं कार्यं कार्यविशारदे गुह्ये कृते भवेत् स्वस्ति प्रकाशे जीवितक्षयः ॥
रममाणानिरुद्धेन अविज्ञाता तु सा तदा ॥
तस्मिन्न् एव क्षणे प्राप्ते यदूनाम् ऋषभो हि सः दिव्रमाल्याम्बरधरो दिव्यस्रगनुलेपनः उषया सह संयुक्तो विज्ञातो बाणरक्षिभिः ॥
ततस् तैश् चारपुरुषैर् बाणस्यावेदितं तदा यथादृष्टम् अशेषेण कन्यायास् तद्व्यतिक्रमम् ॥
ततः किंकरसैन्यं तु व्यादिष्टं भीमकर्मणा बलेः पुत्रेण बाणेन वीरेणामित्रघातिना ॥
गच्छध्वं सहिताः सर्वे हन्यताम् एष दुर्मतिः येन नः कुलचारित्रं दूषितं दूषितात्मना ॥
उषायां धर्षितायां हि कुलं नो धर्षितं महत् असंप्रदानाद्यो ऽस्माभिः स्वयंग्राहम् अधर्षयत् ॥
अहो वीर्यमहो धैर्यम् अहो धार्ष्ट्यं च दुर्मतेः यः पुरं भवनं चेदं प्रविष्टो नः सुबालिशः ॥

Transliteración (IAST)

tato dvāravatīmadhye prākārair upaśobhitam dadarśa bhavanaṃ yatra prādyumnir avasat sukham ||
tataḥ praviśya sahasā bhavanaṃ tasya tan mahat dadarśa madhye nārīṇāṃ tārāpatim ivoditam ||
krīḍāvihāre nārībhiḥ sevyamānam itas tataḥ pibantaṃ madhu mādhvīkaṃ śriyā paramayā yutam varāsanagataṃ tatra yathaivailavilaṃ tathā ||
cintayāviṣṭadehā sā citralekhā manasvinī kathaṃ kāryam idaṃ kāryaṃ kathaṃ svasti bhaven mama ||
sāntarhitā cintayitvā citralekhā yaśasvinī tāmasyā chādayām āsa vidyayā śubhalocanā ||
harmye strīgaṇamadhyasthaṃ kṛtvā cāntarhitaṃ tadā utpapāta gṛhītvā sā prādyumniṃ yuddhadurmadam ||
sā tam adhvānam āgamya siddhacāraṇasevitam sahasā śoṇitapuraṃ praviveśa manojavā ||
tatroṣā vismitā dṛṣṭvā harmyasthā sakhisaṃnidhau praveśayām āsa tadā saṃprāptaṃ svagṛhaṃ tataḥ ||
praharṣotphullanayanā priyaṃ dṛṣṭvārthakovidā tvaritā kāminī prāha citralekhāṃ bhayāturā ||
sakhīdaṃ vai kathaṃ guhyaṃ kāryaṃ kāryaviśārade guhye kṛte bhavet svasti prakāśe jīvitakṣayaḥ ||
ramamāṇāniruddhena avijñātā tu sā tadā ||
tasminn eva kṣaṇe prāpte yadūnām ṛṣabho hi saḥ divramālyāmbaradharo divyasraganulepanaḥ uṣayā saha saṃyukto vijñāto bāṇarakṣibhiḥ ||
tatas taiś cārapuruṣair bāṇasyāveditaṃ tadā yathādṛṣṭam aśeṣeṇa kanyāyās tadvyatikramam ||
tataḥ kiṃkarasainyaṃ tu vyādiṣṭaṃ bhīmakarmaṇā baleḥ putreṇa bāṇena vīreṇāmitraghātinā ||
gacchadhvaṃ sahitāḥ sarve hanyatām eṣa durmatiḥ yena naḥ kulacāritraṃ dūṣitaṃ dūṣitātmanā ||
uṣāyāṃ dharṣitāyāṃ hi kulaṃ no dharṣitaṃ mahat asaṃpradānādyo 'smābhiḥ svayaṃgrāham adharṣayat ||
aho vīryamaho dhairyam aho dhārṣṭyaṃ ca durmateḥ yaḥ puraṃ bhavanaṃ cedaṃ praviṣṭo naḥ subāliśaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
ततो द्वारवतीमध्येtato dvāravatīmadhyeзатем посреди Дваравати; затем в Дваравати
प्राकारैर् उपशोभितम्prākārair upaśobhitamстенами украшенный; украшенный стенами
ददर्श भवनं यत्रdadarśa bhavanaṃ yatraувидела дворец где; увидела дворец, где
प्राद्युम्निर् अवसत् सुखम्prādyumnir avasat sukhamсын Прадьюмны жил счастливо; сын Прадьюмны жил в покое
ततः प्रविश्य सहसाtataḥ praviśya sahasāзатем войдя внезапно; затем быстро войдя
भवनं तस्य तन् महत्bhavanaṃ tasya tan mahatв тот его великий дворец; в его великий дворец
ददर्श मध्ये नारीणांdadarśa madhye nārīṇāṃувидела среди женщин; увидела среди женщин
तारापतिम् इवोदितम्tārāpatim ivoditamкак восходящего владыку звёзд; словно восходящую луну
क्रीडाविहारे नारीभिःkrīḍāvihāre nārībhiḥв игре и прогулке женщинами; в играх среди женщин
सेव्यमानम् इतस् ततःsevyamānam itas tataḥобслуживаемого тут и там; окружённого служением
पिबन्तं मधु माध्वीकंpibantaṃ madhu mādhvīkaṃпьющего медовый напиток; пьющего сладкое вино
श्रिया परमया युतम्śriyā paramayā yutamвысшей красотой наделённого; наделённого высшей красотой
वरासनगतं तत्रvarāsanagataṃ tatraна лучшем сиденье сидящего там; сидящего там на лучшем сиденье
यथैवैलविलं तथाyathaivailavilaṃ tathāкак самого Айлавилу; словно Айлавила
चिन्तयाविष्टदेहा साcintayāviṣṭadehā sāтревогой охваченная телом она; она была охвачена тревогой
चित्रलेखा मनस्विनीcitralekhā manasvinīЧитралекха разумная; разумная Читралекха
कथं कार्यम् इदं कार्यंkathaṃ kāryam idaṃ kāryaṃкак дело это сделать; как исполнить это дело
कथं स्वस्ति भवेन् ममkathaṃ svasti bhaven mamaкак благо будет мне; как мне будет благо
सान्तर्हिता चिन्तयित्वाsāntarhitā cintayitvāона, скрывшись, подумав; подумав, она стала невидимой
चित्रलेखा यशस्विनीcitralekhā yaśasvinīЧитралекха славная; славная Читралекха
तामस्या छादयाम् आसtāmasyā chādayām āsaтьмою покрыла; покрыла его тьмой
विद्यया शुभलोचनाvidyayā śubhalocanāзнанием, прекрасноглазая; своим знанием, прекрасноглазая
हर्म्ये स्त्रीगणमध्यस्थंharmye strīgaṇamadhyasthaṃв чертоге среди женщин находящегося; в чертоге среди женщин
कृत्वा चान्तर्हितं तदाkṛtvā cāntarhitaṃ tadāсделав невидимым тогда; сделав его невидимым
उत्पपात गृहीत्वा साutpapāta gṛhītvā sāвзлетела, схватив она; она взлетела, взяв
प्राद्युम्निं युद्धदुर्मदम्prādyumniṃ yuddhadurmadamсына Прадьюмны, боем неукротимого; неукротимого в бою сына Прадьюмны
सा तम् अध्वानम् आगम्यsā tam adhvānam āgamyaона тот путь пройдя; пройдя этот путь
सिद्धचारणसेवितम्siddhacāraṇasevitamсиддхами и чаранами посещаемый; почитаемый сиддхами и чаранами
सहसा शोणितपुरंsahasā śoṇitapuraṃвнезапно в Шонитапуру; быстро в Шонитапуру
प्रविवेश मनोजवाpraviveśa manojavāвошла, мыслью быстрая; вошла, быстрая как мысль
तत्रोषा विस्मिता दृष्ट्वाtatroṣā vismitā dṛṣṭvāтам Уша удивлённая увидев; там Уша, удивившись
हर्म्यस्था सखिसंनिधौharmyasthā sakhisaṃnidhauв чертоге с подругами; находясь в чертоге с подругами
प्रवेशयाम् आस तदाpraveśayām āsa tadāввела тогда; тогда ввела
संप्राप्तं स्वगृहं ततःsaṃprāptaṃ svagṛhaṃ tataḥприбывшего в свой дом затем; прибывшего в её дом
प्रहर्षोत्फुल्लनयनाpraharṣotphullanayanāрадостью расширенными глазами; с глазами, расширенными радостью
प्रियं दृष्ट्वार्थकोविदाpriyaṃ dṛṣṭvārthakovidāлюбимого увидев, знающая дело; увидев любимого
त्वरिता कामिनी प्राहtvaritā kāminī prāhaбыстро влюблённая сказала; влюблённая поспешно сказала
चित्रलेखां भयातुराcitralekhāṃ bhayāturāЧитралекхе, страхом мучимая; Читралекхе, охваченная страхом
सखीदं वै कथं गुह्यंsakhīdaṃ vai kathaṃ guhyaṃподруга, это как тайно; подруга, как это сохранить тайным
कार्यं कार्यविशारदेkāryaṃ kāryaviśāradeдело, знаток дела; о знаток дела
गुह्ये कृते भवेत् स्वस्तिguhye kṛte bhavet svastiкогда тайно сделано будет благо; если тайно, будет благо
प्रकाशे जीवितक्षयःprakāśe jīvitakṣayaḥпри раскрытии гибель жизни; если откроется, жизнь погибнет
रममाणानिरुद्धेनramamāṇāniruddhenaнаслаждаясь с Анируддхой; наслаждаясь с Анируддхой
अविज्ञाता तु सा तदाavijñātā tu sā tadāнезамеченная же она тогда; она тогда оставалась незамеченной
तस्मिन्न् एव क्षणे प्राप्तेtasminn eva kṣaṇe prāpteкогда тот миг настал; когда настал тот миг
यदूनाम् ऋषभो हि सःyadūnām ṛṣabho hi saḥбык Яду ведь он; он, лучший из Яду
दिव्रमाल्याम्बरधरोdivramālyāmbaradharoносящий божественные гирлянды и одежды; в божественных гирляндах и одеждах
दिव्यस्रगनुलेपनःdivyasraganulepanaḥс божественной гирляндой и умащением; с божественными венками и умащением
उषया सह संयुक्तोuṣayā saha saṃyuktoс Ушей вместе соединённый; соединённый с Ушей
विज्ञातो बाणरक्षिभिःvijñāto bāṇarakṣibhiḥузнан стражами Баны; был обнаружен стражами Баны
ततस् तैश् चारपुरुषैर्tatas taiś cārapuruṣairзатем теми соглядатаями; затем этими соглядатаями
बाणस्यावेदितं तदाbāṇasyāveditaṃ tadāБане сообщено тогда; тогда было сообщено Бане
यथादृष्टम् अशेषेणyathādṛṣṭam aśeṣeṇaкак увидено, полностью; полностью, как они видели
कन्यायास् तद्व्यतिक्रमम्kanyāyās tadvyatikramamтот проступок девушки; это нарушение в отношении девушки
ततः किंकरसैन्यं तुtataḥ kiṃkarasainyaṃ tuзатем войско слуг же; тогда войско слуг
व्यादिष्टं भीमकर्मणाvyādiṣṭaṃ bhīmakarmaṇāприказано страшнодейственным; было послано грозным
बलेः पुत्रेण बाणेनbaleḥ putreṇa bāṇenaсыном Бали Баной; Баной, сыном Бали
वीरेणामित्रघातिनाvīreṇāmitraghātināгероем, убийцей врагов; героем, губителем врагов
गच्छध्वं सहिताः सर्वेgacchadhvaṃ sahitāḥ sarveидите вместе все; идите все вместе
हन्यताम् एष दुर्मतिःhanyatām eṣa durmatiḥпусть будет убит этот дурноумный; убейте этого злодея
येन नः कुलचारित्रंyena naḥ kulacāritraṃкоторым наше родовое поведение; который нашу родовую честь
दूषितं दूषितात्मनाdūṣitaṃ dūṣitātmanāосквернено осквернённым душой; осквернил своей нечистой душой
उषायां धर्षितायां हिuṣāyāṃ dharṣitāyāṃ hiкогда Уша оскорблена ведь; ведь когда Уша оскорблена
कुलं नो धर्षितं महत्kulaṃ no dharṣitaṃ mahatрод наш оскорблён великий; оскорблён весь наш великий род
असंप्रदानाद्यो ऽस्माभिःasaṃpradānādyo 'smābhiḥбез выдачи нами который; тот, кому мы её не отдавали
स्वयंग्राहम् अधर्षयत्svayaṃgrāham adharṣayatсамовольно взяв, оскорбил; самовольно взял и оскорбил
अहो वीर्यमहो धैर्यम्aho vīryamaho dhairyamо сила, о стойкость; о, какая сила и стойкость
अहो धार्ष्ट्यं च दुर्मतेःaho dhārṣṭyaṃ ca durmateḥо дерзость этого дурноумного; какая дерзость злодея
यः पुरं भवनं चेदंyaḥ puraṃ bhavanaṃ cedaṃкоторый город и дворец этот; который в этот город и дворец
प्रविष्टो नः सुबालिशःpraviṣṭo naḥ subāliśaḥвошёл наш, глупец; вошёл к нам, безумец
Traducción

Вайшампаяна сказал: «Затем Читралекха в Дваравати увидела дворец, украшенный стенами, где сын Прадьюмны жил в покое. Быстро войдя в этот великий дворец, она увидела его среди женщин, словно восходящую луну. Он наслаждался играми, женщины служили ему со всех сторон; он пил сладкое вино, был наделён высшей красотой и сидел на лучшем сиденье, словно Айлавила. Разумная Читралекха, охваченная тревогой, подумала: “Как исполнить это дело? Как мне сделать всё благополучно?” Славная прекрасноглазая Читралекха, подумав, стала невидимой и своим знанием покрыла его тьмой. Сделав сына Прадьюмны, неукротимого в бою, невидимым среди женщин в чертоге, она взяла его и взлетела. Пройдя путь, почитаемый сиддхами и чаранами, она, быстрая как мысль, внезапно вошла в Шонитапуру. Там Уша, находясь в чертоге рядом с подругами, с удивлением увидела его и ввела прибывшего в свой дом. С глазами, расширенными радостью при виде любимого, влюблённая, но охваченная страхом, поспешно сказала Читралекхе: “Подруга, знаток дела, как сохранить это в тайне? Если дело останется тайным, будет благо; если откроется — жизнь погибнет”. Наслаждаясь с Анируддхой, она тогда оставалась незамеченной. Но когда настал срок, этот лучший из Яду, в божественных гирляндах, одеждах, венках и умащениях, соединённый с Ушей, был обнаружен стражами Баны. Тогда соглядатаи сообщили Бане всё без остатка, как видели, о нарушении в отношении девушки. После этого грозный герой Бана, сын Бали и губитель врагов, послал войско слуг: “Идите все вместе, убейте этого злодея, который своей нечистой душой осквернил нашу родовую честь. Когда Уша оскорблена, оскорблён весь наш великий род: тот, кому мы её не отдавали, самовольно взял её и оскорбил. О, какая сила, какая стойкость, какая дерзость у этого безумца, что он вошёл в наш город и дворец!”»

Versión

0e8b624d8376 · publicado 22 jun 2026, 6:15:04 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con