Mahābhārata
Dyūta-parva (bali-varṇana-samāpti) (The Completion of the List of Tributes)2.48.25–29
2547 / 15823
Mahābhārata · 2.48.25–29
Devanāgarī

विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम् ॥
कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते ॥
पांशुराष्ट्राद् वसुदानो राजा षड्विंशतिं गजान् ॥
अश्वानां च सहस्रे द्वे राजन् काञ्चनमालिनाम् ॥
जवसत्त्वोपपन्नानां वयःस्थानां नराधिप ॥
बलिं च कृत्स्नम् आदाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत् ॥
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश ॥
दासानाम् अयुतं चैव सदाराणां विशां पते ॥
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस् तथा ॥
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम् ॥

Transliteración (IAST)

virāṭena tu matsyena balyarthaṃ hemamālinām ||
kuñjarāṇāṃ sahasre dve mattānāṃ samupāhṛte ||
pāṃśurāṣṭrād vasudāno rājā ṣaḍviṃśatiṃ gajān ||
aśvānāṃ ca sahasre dve rājan kāñcanamālinām ||
javasattvopapannānāṃ vayaḥsthānāṃ narādhipa ||
baliṃ ca kṛtsnam ādāya pāṇḍavebhyo nyavedayat ||
yajñasenena dāsīnāṃ sahasrāṇi caturdaśa ||
dāsānām ayutaṃ caiva sadārāṇāṃ viśāṃ pate ||
gajayuktā mahārāja rathāḥ ṣaḍviṃśatis tathā ||
rājyaṃ ca kṛtsnaṃ pārthebhyo yajñārthaṃ vai niveditam ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
विराटेन तु मत्स्येनvirāṭena tu matsyena"By Virāṭa, [king] of Matsya,
बल्य्-अर्थं हेम-मालिनाम्baly-arthaṃ hema-mālināmfor tribute, gold-garlanded
कुञ्जराणां सहस्रे द्वेkuñjarāṇāṃ sahasre dvetwo thousand elephants
मत्तानां समुपाहृतेmattānāṃ samupāhṛtein must, were presented;
पांशु-राष्ट्राद् वसुदानोpāṃśu-rāṣṭrād vasudānoVasudāna from Pāṃśurāṣṭra,
राजा षड्विंशतिं गजान्rājā ṣaḍviṃśatiṃ gajānthe king, twenty-six elephants,
अश्वानां च सहस्रे द्वेaśvānāṃ ca sahasre dveand two thousand horses,
राजन् काञ्चन-मालिनाम्rājan kāñcana-mālināmO king, gold-garlanded,
जव-सत्त्व-उपपन्नानांjava-sattva-upapannānāṃendowed with speed and vigor,
वयः-स्थानां नराधिपvayaḥ-sthānāṃ narādhipain their prime, O lord of men,
बलिं च कृत्स्नम् आदायbaliṃ ca kṛtsnam ādāyaand having taken the entire tribute,
पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत्pāṇḍavebhyo nyavedayatpresented it to the Pāṇḍavas;
यज्ञसेनेन दासीनांyajñasenena dāsīnāṃby Yajñasena, of maidservants
सहस्राणि चतुर्दशsahasrāṇi caturdaśafourteen thousand,
दासानाम् अयुतं चैवdāsānām ayutaṃ caivaand of manservants ten thousand,
सदाराणां विशां पतेsadārāṇāṃ viśāṃ patewith their wives, O lord of the people,
गज-युक्ता महाराजgaja-yuktā mahārājaelephant-yoked, O great king,
रथाः षड्विंशतिस् तथाrathāḥ ṣaḍviṃśatis tathātwenty-six chariots,
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्योrājyaṃ ca kṛtsnaṃ pārthebhyoand the entire kingdom to the Pārthas
यज्ञ-अर्थं वै निवेदितम्yajña-arthaṃ vai niveditamwas entrusted for the sake of the sacrifice."
बल्यर्थंbalyarthaṃoriginal form "balyarthaṃ", added to complete the word-by-word coverage
हेममालिनाम्hemamālināmoriginal form "hemamālinām", added to complete the word-by-word coverage
पांशुराष्ट्राद्pāṃśurāṣṭrādoriginal form "pāṃśurāṣṭrād", added to complete the word-by-word coverage
काञ्चनमालिनाम्kāñcanamālināmoriginal form "kāñcanamālinām", added to complete the word-by-word coverage
जवसत्त्वोपपन्नानांjavasattvopapannānāṃoriginal form "javasattvopapannānāṃ", added to complete the word-by-word coverage
वयःस्थानांvayaḥsthānāṃoriginal form "vayaḥsthānāṃ", added to complete the word-by-word coverage
गजयुक्ताgajayuktāoriginal form "gajayuktā", added to complete the word-by-word coverage
यज्ञार्थंyajñārthaṃoriginal form "yajñārthaṃ", added to complete the word-by-word coverage
Traducción

By Virāṭa, king of Matsya, for tribute, two thousand gold-garlanded elephants in must were presented. Vasudāna, king from Pāṃśurāṣṭra, gave twenty-six elephants and two thousand horses, O king, gold-garlanded, endowed with speed and vigor, in their prime, and, having taken the entire tribute, presented it to the Pāṇḍavas. By Yajñasena [Drupada] — fourteen thousand maidservants and ten thousand manservants with their wives, O lord of the people, and twenty-six elephant-yoked chariots, and the entire kingdom was entrusted to the Pārthas for the sake of the sacrifice.

Versión

e46d335305f3 · publicado 16 jul 2026, 15:49:22 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con