Mahābhārata
Draupadī-kṛṣṇa-saṃvāda-parva (Draupadī's Complaint and Kṛṣṇa's Vow)3.13.65–78
2843 / 15823
Mahābhārata · 3.13.65–78
Devanāgarī

प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात् सुतसोमो वृकोदरात् ॥
अर्जुनाच् छ्रुतकीर्तिस् तु शतानीकस् तु नाकुलिः ॥
कनिष्ठाच् छ्रुतकर्मा तु सर्वे सत्यपराक्रमाः ॥
प्रद्युम्नो यादृशः कृष्ण तादृशास् ते महारथाः ॥
नन्व् इमे धनुषि श्रेष्ठा अजेया युधि शात्रवैः ॥
किमर्थं धार्तराष्ट्राणां सहन्ते दुर्बलीयसाम् ॥
अधर्मेण हृतं राज्यं सर्वे दासाः कृतास् तथा ॥
सभायां परिकृष्टाहम् एकवस्त्रा रजस्वला ॥
नाधिज्यम् अपि यच् छक्यं कर्तुम् अन्येन गाण्डिवम् ॥
अन्यत्रार्जुनभीमाभ्यां त्वया वा मधुसूदन ॥
धिग् भीमसेनस्य बलं धिक् पार्थस्य च गाण्डिवम् ॥
यत्र दुर्योधनः कृष्ण मुहूर्तम् अपि जीवति ॥
य एतान् आक्षिपद् राष्ट्रात् सह मात्राविहिंसकान् ॥
अधीयानान् पुरा बालान् व्रतस्थान् मधुसूदन ॥
भोजने भीमसेनस्य पापः प्राक्षेपयद् विषम् ॥
कालकूटं नवं तीक्ष्णं संभृतं लोमहर्षणम् ॥
तज् जीर्णम् अविकारेण सहान्नेन जनार्दन ॥
सशेषत्वान् महाबाहो भीमस्य पुरुषोत्तम ॥
प्रमाणकोट्यां विश्वस्तं तथा सुप्तं वृकोदरम् ॥
बद्ध्वैनं कृष्ण गङ्गायां प्रक्षिप्य पुनर् आव्रजत् ॥
यदा विबुद्धः कौन्तेयस् तदा संछिद्य बन्धनम् ॥
उदतिष्ठन् महाबाहुर् भीमसेनो महाबलः ॥
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तं चैनम् अदंशयत् ॥
सर्वेष्व् एवाङ्गदेशेषु न ममार च शत्रुहा ॥
प्रतिबुद्धस् तु कौन्तेयः सर्वान् सर्पान् अपोथयत् ॥
सारथिं चास्य दयितम् अपहस्तेन जघ्निवान् ॥
पुनः सुप्तान् उपाधाक्षीद् बालकान् वारणावते ॥
शयानान् आर्यया सार्धं को नु तत् कर्तुम् अर्हति ॥

Transliteración (IAST)

prativindhyo yudhiṣṭhirāt sutasomo vṛkodarāt ||
arjunāc chrutakīrtis tu śatānīkas tu nākuliḥ ||
kaniṣṭhāc chrutakarmā tu sarve satyaparākramāḥ ||
pradyumno yādṛśaḥ kṛṣṇa tādṛśās te mahārathāḥ ||
nanv ime dhanuṣi śreṣṭhā ajeyā yudhi śātravaiḥ ||
kimarthaṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ sahante durbalīyasām ||
adharmeṇa hṛtaṃ rājyaṃ sarve dāsāḥ kṛtās tathā ||
sabhāyāṃ parikṛṣṭāham ekavastrā rajasvalā ||
nādhijyam api yac chakyaṃ kartum anyena gāṇḍivam ||
anyatrārjunabhīmābhyāṃ tvayā vā madhusūdana ||
dhig bhīmasenasya balaṃ dhik pārthasya ca gāṇḍivam ||
yatra duryodhanaḥ kṛṣṇa muhūrtam api jīvati ||
ya etān ākṣipad rāṣṭrāt saha mātrāvihiṃsakān ||
adhīyānān purā bālān vratasthān madhusūdana ||
bhojane bhīmasenasya pāpaḥ prākṣepayad viṣam ||
kālakūṭaṃ navaṃ tīkṣṇaṃ saṃbhṛtaṃ lomaharṣaṇam ||
taj jīrṇam avikāreṇa sahānnena janārdana ||
saśeṣatvān mahābāho bhīmasya puruṣottama ||
pramāṇakoṭyāṃ viśvastaṃ tathā suptaṃ vṛkodaram ||
baddhvainaṃ kṛṣṇa gaṅgāyāṃ prakṣipya punar āvrajat ||
yadā vibuddhaḥ kaunteyas tadā saṃchidya bandhanam ||
udatiṣṭhan mahābāhur bhīmaseno mahābalaḥ ||
āśīviṣaiḥ kṛṣṇasarpaiḥ suptaṃ cainam adaṃśayat ||
sarveṣv evāṅgadeśeṣu na mamāra ca śatruhā ||
pratibuddhas tu kaunteyaḥ sarvān sarpān apothayat ||
sārathiṃ cāsya dayitam apahastena jaghnivān ||
punaḥ suptān upādhākṣīd bālakān vāraṇāvate ||
śayānān āryayā sārdhaṃ ko nu tat kartum arhati ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
प्रतिविन्ध्यः युधिष्ठिरात् सुतसोमः वृकोदरात् अर्जुनात् श्रुतकीर्तिः तु शतानीकः तु नाकुलिःprativindhyaḥ yudhiṣṭhirāt sutasomaḥ vṛkodarāt arjunāt śrutakīrtiḥ tu śatānīkaḥ tu nākuliḥPrativindhya by Yudhishthira, Sutasoma by Vrikodara, Shrutakirti by Arjuna, and Shatanika by Nakula
कनिष्ठात् श्रुतकर्मा तु सर्वे सत्यपराक्रमाः प्रद्युम्नः यादृशः कृष्ण तादृशाः ते महारथाःkaniṣṭhāt śrutakarmā tu sarve satyaparākramāḥ pradyumnaḥ yādṛśaḥ kṛṣṇa tādṛśāḥ te mahārathāḥand Shrutakarman by the youngest; all of them are of true valor, like Pradyumna, O Krishna, such are these great chariot-warriors
ननु इमे धनुषि श्रेष्ठाः अजेयाः युधि शात्रवैः किमर्थम् धार्तराष्ट्राणां सहन्ते दुर्बलीयसाम्nanu ime dhanuṣi śreṣṭhāḥ ajeyāḥ yudhi śātravaiḥ kimartham dhārtarāṣṭrāṇāṃ sahante durbalīyasāmsurely these, foremost with the bow, are unconquerable by enemies in battle; why then do they endure the weaker sons of Dhritarashtra
अधर्मेण हृतं राज्यं सर्वे दासाः कृताः तथा सभायां परिकृष्टा अहम् एकवस्त्रा रजस्वलाadharmeṇa hṛtaṃ rājyaṃ sarve dāsāḥ kṛtāḥ tathā sabhāyāṃ parikṛṣṭā aham ekavastrā rajasvalāthe kingdom was seized through adharma, all were made slaves, and I was dragged into the assembly in a single garment, in my womanly condition
न अधिज्यम् अपि यत् शक्यं कर्तुम् अन्येन गाण्डिवम् अन्यत्र अर्जुनभीमाभ्यां त्वया वा मधुसूदनna adhijyam api yat śakyaṃ kartum anyena gāṇḍivam anyatra arjunabhīmābhyāṃ tvayā vā madhusūdanathe Gandiva cannot even be strung by anyone except Arjuna, Bhima, or you, O Madhusudana
धिक् भीमसेनस्य बलं धिक् पार्थस्य च गाण्डिवम् यत्र दुर्योधनः कृष्ण मुहूर्तम् अपि जीवतिdhik bhīmasenasya balaṃ dhik pārthasya ca gāṇḍivam yatra duryodhanaḥ kṛṣṇa muhūrtam api jīvatishame on the strength of Bhimasena and on the Gandiva of Partha, if Duryodhana, O Krishna, lives even a moment
यः एतान् आक्षिपत् राष्ट्रात् सह मात्रा अविहिंसकान् अधीयानान् पुरा बालान् व्रतस्थान् मधुसूदनyaḥ etān ākṣipat rāṣṭrāt saha mātrā avihiṃsakān adhīyānān purā bālān vratasthān madhusūdanahe it was who once cast them out of the kingdom together with their mother, harmless children, still at their studies, bound by their vows, O Madhusudana
भोजने भीमसेनस्य पापः प्राक्षेपयत् विषम् कालकूटं नवम् तीक्ष्णम् संभृतं लोमहर्षणम्bhojane bhīmasenasya pāpaḥ prākṣepayat viṣam kālakūṭaṃ navam tīkṣṇam saṃbhṛtaṃ lomaharṣaṇamthe sinner mixed into Bhimasena's food the poison called Kalakuta, fresh, virulent, potent, and hair-raising
तत् जीर्णम् अविकारेण सह अन्नेन जनार्दन सशेषत्वात् महाबाहो भीमस्य पुरुषोत्तमtat jīrṇam avikāreṇa saha annena janārdana saśeṣatvāt mahābāho bhīmasya puruṣottamait was digested harmlessly along with the food, O Janardana, owing to the remainder of Bhima's destiny, O mighty-armed Purushottama
प्रमाणकोट्यां विश्वस्तं तथा सुप्तं वृकोदरम् बद्ध्वा एनम् कृष्ण गङ्गायां प्रक्षिप्य पुनः आव्रजत्pramāṇakoṭyāṃ viśvastaṃ tathā suptaṃ vṛkodaram baddhvā enam kṛṣṇa gaṅgāyāṃ prakṣipya punaḥ āvrajatat Pramanakoti he bound Vrikodara, who trusted him and lay asleep, cast him into the Ganga, and returned, O Krishna
यदा विबुद्धः कौन्तेयः तदा संछिद्य बन्धनम् उदतिष्ठत् महाबाहुः भीमसेनः महाबलःyadā vibuddhaḥ kaunteyaḥ tadā saṃchidya bandhanam udatiṣṭhat mahābāhuḥ bhīmasenaḥ mahābalaḥwhen the son of Kunti awoke, the mighty-armed and immensely strong Bhimasena tore apart his bonds and rose up
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तम् च एनम् अदंशयत् सर्वेषु एव अङ्गदेशेषु न ममार च शत्रुहाāśīviṣaiḥ kṛṣṇasarpaiḥ suptam ca enam adaṃśayat sarveṣu eva aṅgadeśeṣu na mamāra ca śatruhāhe set venomous black serpents to bite him as he slept, in every part of his body, but the slayer of foes did not die
प्रतिबुद्धः तु कौन्तेयः सर्वान् सर्पान् अपोथयत् सारथिम् च अस्य दयितम् अपहस्तेन जघ्निवान्pratibuddhaḥ tu kaunteyaḥ sarvān sarpān apothayat sārathim ca asya dayitam apahastena jaghnivānwaking, the son of Kunti crushed all the serpents, and with a blow of his hand slew his beloved charioteer
पुनः सुप्तान् उपाधाक्षीत् बालकान् वारणावते शयानान् आर्यया सार्धं कः नु तत् कर्तुम् अर्हतिpunaḥ suptān upādhākṣīt bālakān vāraṇāvate śayānān āryayā sārdhaṃ kaḥ nu tat kartum arhatiagain he set fire to the sleeping children at Varanavata, lying together with their noble mother; who could be capable of such a deed
प्रतिविन्ध्योprativindhyooriginal form "prativindhyo", added to complete the word-by-word coverage
सुतसोमोsutasomooriginal form "sutasomo", added to complete the word-by-word coverage
अर्जुनाच्arjunācoriginal form "arjunāc", added to complete the word-by-word coverage
छ्रुतकीर्तिस्chrutakīrtisoriginal form "chrutakīrtis", added to complete the word-by-word coverage
शतानीकस्śatānīkasoriginal form "śatānīkas", added to complete the word-by-word coverage
कनिष्ठाच्kaniṣṭhācoriginal form "kaniṣṭhāc", added to complete the word-by-word coverage
छ्रुतकर्माchrutakarmāoriginal form "chrutakarmā", added to complete the word-by-word coverage
प्रद्युम्नोpradyumnooriginal form "pradyumno", added to complete the word-by-word coverage
तादृशास्tādṛśāsoriginal form "tādṛśās", added to complete the word-by-word coverage
नन्व्nanvoriginal form "nanv", added to complete the word-by-word coverage
श्रेष्ठाśreṣṭhāoriginal form "śreṣṭhā", added to complete the word-by-word coverage
अजेयाajeyāoriginal form "ajeyā", added to complete the word-by-word coverage
किमर्थंkimarthaṃoriginal form "kimarthaṃ", added to complete the word-by-word coverage
कृतास्kṛtāsoriginal form "kṛtās", added to complete the word-by-word coverage
परिकृष्टाहम्parikṛṣṭāhamoriginal form "parikṛṣṭāham", added to complete the word-by-word coverage
नाधिज्यम्nādhijyamoriginal form "nādhijyam", added to complete the word-by-word coverage
यच्yacoriginal form "yac", added to complete the word-by-word coverage
छक्यंchakyaṃoriginal form "chakyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
अन्यत्रार्जुनभीमाभ्यांanyatrārjunabhīmābhyāṃoriginal form "anyatrārjunabhīmābhyāṃ", added to complete the word-by-word coverage
धिग्dhigoriginal form "dhig", added to complete the word-by-word coverage
yaoriginal form "ya", added to complete the word-by-word coverage
आक्षिपद्ākṣipadoriginal form "ākṣipad", added to complete the word-by-word coverage
मात्राविहिंसकान्mātrāvihiṃsakānoriginal form "mātrāvihiṃsakān", added to complete the word-by-word coverage
प्राक्षेपयद्prākṣepayadoriginal form "prākṣepayad", added to complete the word-by-word coverage
नवंnavaṃoriginal form "navaṃ", added to complete the word-by-word coverage
तीक्ष्णंtīkṣṇaṃoriginal form "tīkṣṇaṃ", added to complete the word-by-word coverage
तज्tajoriginal form "taj", added to complete the word-by-word coverage
सहान्नेनsahānnenaoriginal form "sahānnena", added to complete the word-by-word coverage
सशेषत्वान्saśeṣatvānoriginal form "saśeṣatvān", added to complete the word-by-word coverage
बद्ध्वैनंbaddhvainaṃoriginal form "baddhvainaṃ", added to complete the word-by-word coverage
पुनर्punaroriginal form "punar", added to complete the word-by-word coverage
कौन्तेयस्kaunteyasoriginal form "kaunteyas", added to complete the word-by-word coverage
उदतिष्ठन्udatiṣṭhanoriginal form "udatiṣṭhan", added to complete the word-by-word coverage
महाबाहुर्mahābāhuroriginal form "mahābāhur", added to complete the word-by-word coverage
भीमसेनोbhīmasenooriginal form "bhīmaseno", added to complete the word-by-word coverage
सुप्तंsuptaṃoriginal form "suptaṃ", added to complete the word-by-word coverage
चैनम्cainamoriginal form "cainam", added to complete the word-by-word coverage
सर्वेष्व्sarveṣvoriginal form "sarveṣv", added to complete the word-by-word coverage
एवाङ्गदेशेषुevāṅgadeśeṣuoriginal form "evāṅgadeśeṣu", added to complete the word-by-word coverage
प्रतिबुद्धस्pratibuddhasoriginal form "pratibuddhas", added to complete the word-by-word coverage
सारथिंsārathiṃoriginal form "sārathiṃ", added to complete the word-by-word coverage
चास्यcāsyaoriginal form "cāsya", added to complete the word-by-word coverage
उपाधाक्षीद्upādhākṣīdoriginal form "upādhākṣīd", added to complete the word-by-word coverage
कोkooriginal form "ko", added to complete the word-by-word coverage
Traducción

Draupadi named her five sons and asked: 'Why do these unconquerable archers endure the weaker sons of Dhritarashtra? The kingdom was seized through adharma, all were made slaves, and I was dragged into the assembly. Shame on the strength of Bhima and on the Gandiva, if Duryodhana lives even a moment.' Then she recalled the earlier crimes: the exile of the young Pandavas with their mother, the poisoning of Bhima, his binding and casting into the Ganga, the attack of the serpents, and the burning of the sleeping ones at Varanavata together with Kunti.

Versión

0e8fe0626605 · publicado 16 jul 2026, 16:44:34 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con