Mahābhārata 3.50.1-13

Devanāgarī

बृहदश्व उवाच
आसीद् राजा नलो नाम वीरसेनसुतो बली ॥
उपपन्नो गुणैर् इष्टै रूपवान् अश्वकोविदः ॥
अतिष्ठन् मनुजेन्द्राणां मूर्ध्नि देवपतिर् यथा ॥
उपर्य् उपरि सर्वेषाम् आदित्य इव तेजसा ॥
ब्रह्मण्यो वेदविच् छूरो निषधेषु महीपतिः ॥
अक्षप्रियः सत्यवादी महान् अक्षौहिणीपतिः ॥
ईप्सितो वरनारीणाम् उदारः संयतेन्द्रियः ॥
रक्षिता धन्विनां श्रेष्ठः साक्षाद् इव मनुः स्वयम् ॥
तथैवासीद् विदर्भेषु भीमो भीमपराक्रमः ॥
शूरः सर्वगुणैर् युक्तः प्रजाकामः स चाप्रजः ॥
स प्रजार्थे परं यत्नम् अकरोत् सुसमाहितः ॥
तम् अभ्यगच्छद् ब्रह्मर्षिर् दमनो नाम भारत ॥
तं स भीमः प्रजाकामस् तोषयाम् आस धर्मवित् ॥
महिष्या सह राजेन्द्र सत्कारेण सुवर्चसम् ॥
तस्मै प्रसन्नो दमनः सभार्याय वरं ददौ ॥
कन्यारत्नं कुमारांश् च त्रीन् उदारान् महायशाः ॥
दमयन्तीं दमं दान्तं दमनं च सुवर्चसम् ॥
उपपन्नान् गुणैः सर्वैर् भीमान् भीमपराक्रमान् ॥
दमयन्ती तु रूपेण तेजसा यशसा श्रिया ॥
सौभाग्येन च लोकेषु यशः प्राप सुमध्यमा ॥
अथ तां वयसि प्राप्ते दासीनां समलंकृतम् ॥
शतं सखीनां च तथा पर्युपास्ते शचीम् इव ॥
तत्र स्म भ्राजते भैमी सर्वाभरणभूषिता ॥
सखीमध्ये ऽनवद्याङ्गी विद्युत् सौदामिनी यथा ॥
अतीव रूपसंपन्ना श्रीर् इवायतलोचना ॥
न देवेषु न यक्षेषु तादृग् रूपवती क्व चित् ॥
मानुषेष्व् अपि चान्येषु दृष्टपूर्वा न च श्रुता ॥
चित्तप्रमाथिनी बाला देवानाम् अपि सुन्दरी ॥

Transliteración (IAST)

bṛhadaśva uvāca
āsīd rājā nalo nāma vīrasenasuto balī ||
upapanno guṇair iṣṭai rūpavān aśvakovidaḥ ||
atiṣṭhan manujendrāṇāṃ mūrdhni devapatir yathā ||
upary upari sarveṣām āditya iva tejasā ||
brahmaṇyo vedavic chūro niṣadheṣu mahīpatiḥ ||
akṣapriyaḥ satyavādī mahān akṣauhiṇīpatiḥ ||
īpsito varanārīṇām udāraḥ saṃyatendriyaḥ ||
rakṣitā dhanvināṃ śreṣṭhaḥ sākṣād iva manuḥ svayam ||
tathaivāsīd vidarbheṣu bhīmo bhīmaparākramaḥ ||
śūraḥ sarvaguṇair yuktaḥ prajākāmaḥ sa cāprajaḥ ||
sa prajārthe paraṃ yatnam akarot susamāhitaḥ ||
tam abhyagacchad brahmarṣir damano nāma bhārata ||
taṃ sa bhīmaḥ prajākāmas toṣayām āsa dharmavit ||
mahiṣyā saha rājendra satkāreṇa suvarcasam ||
tasmai prasanno damanaḥ sabhāryāya varaṃ dadau ||
kanyāratnaṃ kumārāṃś ca trīn udārān mahāyaśāḥ ||
damayantīṃ damaṃ dāntaṃ damanaṃ ca suvarcasam ||
upapannān guṇaiḥ sarvair bhīmān bhīmaparākramān ||
damayantī tu rūpeṇa tejasā yaśasā śriyā ||
saubhāgyena ca lokeṣu yaśaḥ prāpa sumadhyamā ||
atha tāṃ vayasi prāpte dāsīnāṃ samalaṃkṛtam ||
śataṃ sakhīnāṃ ca tathā paryupāste śacīm iva ||
tatra sma bhrājate bhaimī sarvābharaṇabhūṣitā ||
sakhīmadhye 'navadyāṅgī vidyut saudāminī yathā ||
atīva rūpasaṃpannā śrīr ivāyatalocanā ||
na deveṣu na yakṣeṣu tādṛg rūpavatī kva cit ||
mānuṣeṣv api cānyeṣu dṛṣṭapūrvā na ca śrutā ||
cittapramāthinī bālā devānām api sundarī ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

बृहदश्व उवाच आसीद् राजा नलो नाम वीरसेनसुतो बली ॥ उपपन्नो गुणैर् इष्टै रूपवान् अश्वकोविदः ॥ अतिष्ठन् मनुजेन्द्राणां मूर्ध्नि देवपतिर् यथा ॥ उपर्य् उपरि सर्वेषाम् आदित्य इव तेजसा ॥ ब्रह्मण्यो वेदविच् छूरो निषधेषु महीपतिः ॥ अक्षप्रियः सत्यवादी महान् अक्षौहिणीपतिः ॥ ईप्सितो वरनारीणाम् उदारः संयतेन्द्रियः ॥ रक्षिता धन्विनां श्रेष्ठः साक्षाद् इव मनुः स्वयम् ॥ तथैवासीद् विदर्भेषु भीमो भीमपराक्रमः ॥ शूरः सर्वगुणैर् युक्तः प्रजाकामः स चाप्रजः ॥ स प्रजार्थे परं यत्नम् अकरोत् सुसमाहितः ॥ तम् अभ्यगच्छद् ब्रह्मर्षिर् दमनो नाम भारत ॥ तं स भीमः प्रजाकामस् तोषयाम् आस धर्मवित् ॥ महिष्या सह राजेन्द्र सत्कारेण सुवर्चसम् ॥ तस्मै प्रसन्नो दमनः सभार्याय वरं ददौ ॥ कन्यारत्नं कुमारांश् च त्रीन् उदारान् महायशाः ॥ दमयन्तीं दमं दान्तं दमनं च सुवर्चसम् ॥ उपपन्नान् गुणैः सर्वैर् भीमान् भीमपराक्रमान् ॥ दमयन्ती तु रूपेण तेजसा यशसा श्रिया ॥ सौभाग्येन च लोकेषु यशः प्राप सुमध्यमा ॥ अथ तां वयसि प्राप्ते दासीनां समलंकृतम् ॥ शतं सखीनां च तथा पर्युपास्ते शचीम् इव ॥ तत्र स्म भ्राजते भैमी सर्वाभरणभूषिता ॥ सखीमध्ये ऽनवद्याङ्गी विद्युत् सौदामिनी यथा ॥ अतीव रूपसंपन्ना श्रीर् इवायतलोचना ॥ न देवेषु न यक्षेषु तादृग् रूपवती क्व चित् ॥ मानुषेष्व् अपि चान्येषु दृष्टपूर्वा न च श्रुता ॥ चित्तप्रमाथिनी बाला देवानाम् अपि सुन्दरी ॥bṛhadaśva uvāca āsīd rājā nalo nāma vīrasenasuto balī || upapanno guṇair iṣṭai rūpavān aśvakovidaḥ || atiṣṭhan manujendrāṇāṃ mūrdhni devapatir yathā || upary upari sarveṣām āditya iva tejasā || brahmaṇyo vedavic chūro niṣadheṣu mahīpatiḥ || akṣapriyaḥ satyavādī mahān akṣauhiṇīpatiḥ || īpsito varanārīṇām udāraḥ saṃyatendriyaḥ || rakṣitā dhanvināṃ śreṣṭhaḥ sākṣād iva manuḥ svayam || tathaivāsīd vidarbheṣu bhīmo bhīmaparākramaḥ || śūraḥ sarvaguṇair yuktaḥ prajākāmaḥ sa cāprajaḥ || sa prajārthe paraṃ yatnam akarot susamāhitaḥ || tam abhyagacchad brahmarṣir damano nāma bhārata || taṃ sa bhīmaḥ prajākāmas toṣayām āsa dharmavit || mahiṣyā saha rājendra satkāreṇa suvarcasam || tasmai prasanno damanaḥ sabhāryāya varaṃ dadau || kanyāratnaṃ kumārāṃś ca trīn udārān mahāyaśāḥ || damayantīṃ damaṃ dāntaṃ damanaṃ ca suvarcasam || upapannān guṇaiḥ sarvair bhīmān bhīmaparākramān || damayantī tu rūpeṇa tejasā yaśasā śriyā || saubhāgyena ca lokeṣu yaśaḥ prāpa sumadhyamā || atha tāṃ vayasi prāpte dāsīnāṃ samalaṃkṛtam || śataṃ sakhīnāṃ ca tathā paryupāste śacīm iva || tatra sma bhrājate bhaimī sarvābharaṇabhūṣitā || sakhīmadhye 'navadyāṅgī vidyut saudāminī yathā || atīva rūpasaṃpannā śrīr ivāyatalocanā || na deveṣu na yakṣeṣu tādṛg rūpavatī kva cit || mānuṣeṣv api cānyeṣu dṛṣṭapūrvā na ca śrutā || cittapramāthinī bālā devānām api sundarī ||Bṛhadaśva begins the tale: Nala, son of Vīrasena, was strong, handsome, and skilled in horses, the Veda, truth, and dice; in Vidarbha, King Bhīma, after the blessing of the sage Damana, received a daughter, Damayantī, and three sons, and Damayantī's beauty became renowned among men and gods.

Traducción

Bṛhadaśva said: 'There was a king named Nala, the mighty son of Vīrasena, endowed with desirable qualities, handsome, and skilled in horses. He stood above kings like the lord of the gods, surpassing all in splendor like the sun. The king of the Niṣadhas was reverent toward brahmins, knew the Veda, was a hero, loved dice, spoke truth, and commanded a great akṣauhiṇī. He was desired by the finest women, generous, master of his senses, a protector of the people, the finest of archers, and like Manu himself. In Vidarbha there was a king named Bhīma, terrible in valor, a hero endowed with every virtue, who longed for children but was childless. For the sake of offspring he made a great and concentrated effort. To him came the brahmarṣi Damana. Bhīma, together with his queen, honored the radiant sage, wishing for children, and the pleased Damana granted them a boon: a jewel of a daughter and three noble sons — Damayantī, Dama, Dānta, and the radiant Damana, endowed with every virtue and terrible in might. Damayantī, through beauty, splendor, fame, fortune, and royal radiance, became renowned throughout all the worlds. When she came of age, a hundred adorned maidservants and a hundred friends attended her, as they attend Śacī. There the daughter of Bhīma shone, adorned with every ornament, amid her companions, flawless of limb, like a flash of lightning. Exceedingly beautiful, with long eyes, like Śrī herself — never among gods, nor among yakṣas, nor indeed among other men had such beauty been seen before or even heard of. The maiden captivated hearts, lovely even to the gods.'

Comentario

The tale of Nala begins with a fullness of virtues, not with a fall. This matters for Yudhishthira: great suffering can come even to the noble, but it does not destroy the meaning of their nature.

Versión

c4c0547f43bf · publicado 16 jul 2026, 16:51:21 UTC

Disponible enRUEN