Mahābhārata
Bhīṣmārjunayuddham (The Duel of Bhishma and Arjuna)6.48.19-33
5600 / 15823
Mahābhārata · 6.48.19-33
Devanāgarī

विनिघ्नन् कौरवानीकं शूरसेनांश् च पाण्डवः ॥
आयाच् छरान् नुदञ् शीघ्रं सुहृच्छोषविनाशनः ॥
तम् आपतन्तं वेगेन प्रभिन्नम् इव वारणम् ॥
त्रासयानं रणे शूरान् पातयन्तं च सायकैः ॥
सैन्धवप्रमुखैर् गुप्तः प्राच्यसौवीरकेकयैः ॥
सहसा प्रत्युदीयाय भीष्मः शांतनवो ऽर्जुनम् ॥
को हि गाण्डीवधन्वानम् अन्यः कुरुपितामहात् ॥
द्रोणवैकर्तनाभ्यां वा रथः संयातुम् अर्हति ॥
ततो भीष्मो महाराज कौरवाणां पितामहः ॥
अर्जुनं सप्तसप्तत्या नाराचानां समावृणोत् ॥
द्रोणश् च पञ्चविंशत्या कृपः पञ्चाशता शरैः ॥
दुर्योधनश् चतुःषष्ट्या शल्यश् च नवभिः शरैः ॥
सैन्धवो नवभिश् चापि शकुनिश् चापि पञ्चभिः ॥
विकर्णो दशभिर् भल्लै राजन् विव्याध पाण्डवम् ॥
स तैर् विद्धो महेष्वासः समन्तान् निशितैः शरैः ॥
न विव्यथे महाबाहुर् भिद्यमान इवाचलः ॥
स भीष्मं पञ्चविंशत्या कृपं च नवभिः शरैः ॥
द्रोणं षष्ट्या नरव्याघ्रो विकर्णं च त्रिभिः शरैः ॥
आर्तायनिं त्रिभिर् बाणै राजानं चापि पञ्चभिः ॥
प्रत्यविध्यद् अमेयात्मा किरीटी भरतर्षभ ॥
तं सात्यकिर् विराटश् च धृष्टद्युम्नश् च पार्षतः ॥
द्रौपदेयाभिमन्युश् च परिवव्रुर् धनंजयम् ॥
ततो द्रोणं महेष्वासं गाङ्गेयस्य प्रिये रतम् ॥
अभ्यवर्षत पाञ्चाल्यः संयुक्तः सह सोमकैः ॥
भीष्मस् तु रथिनां श्रेष्ठस् तूर्णं विव्याध पाण्डवम् ॥
अशीत्या निशितैर् बाणैस् ततो ऽक्रोशन्त तावकाः ॥
तेषां तु निनदं श्रुत्वा प्रहृष्टानां प्रहृष्टवत् ॥
प्रविवेश ततो मध्यं रथसिंहः प्रतापवान् ॥
तेषां तु रथसिंहानां मध्यं प्राप्य धनंजयः ॥
चिक्रीड धनुषा राजंल् लक्ष्यं कृत्वा महारथान् ॥

Transliteración (IAST)

vinighnan kauravānīkaṃ śūrasenāṃś ca pāṇḍavaḥ ||
āyāc charān nudañ śīghraṃ suhṛcchoṣavināśanaḥ ||
tam āpatantaṃ vegena prabhinnam iva vāraṇam ||
trāsayānaṃ raṇe śūrān pātayantaṃ ca sāyakaiḥ ||
saindhavapramukhair guptaḥ prācyasauvīrakekayaiḥ ||
sahasā pratyudīyāya bhīṣmaḥ śāṃtanavo 'rjunam ||
ko hi gāṇḍīvadhanvānam anyaḥ kurupitāmahāt ||
droṇavaikartanābhyāṃ vā rathaḥ saṃyātum arhati ||
tato bhīṣmo mahārāja kauravāṇāṃ pitāmahaḥ ||
arjunaṃ saptasaptatyā nārācānāṃ samāvṛṇot ||
droṇaś ca pañcaviṃśatyā kṛpaḥ pañcāśatā śaraiḥ ||
duryodhanaś catuḥṣaṣṭyā śalyaś ca navabhiḥ śaraiḥ ||
saindhavo navabhiś cāpi śakuniś cāpi pañcabhiḥ ||
vikarṇo daśabhir bhallai rājan vivyādha pāṇḍavam ||
sa tair viddho maheṣvāsaḥ samantān niśitaiḥ śaraiḥ ||
na vivyathe mahābāhur bhidyamāna ivācalaḥ ||
sa bhīṣmaṃ pañcaviṃśatyā kṛpaṃ ca navabhiḥ śaraiḥ ||
droṇaṃ ṣaṣṭyā naravyāghro vikarṇaṃ ca tribhiḥ śaraiḥ ||
ārtāyaniṃ tribhir bāṇai rājānaṃ cāpi pañcabhiḥ ||
pratyavidhyad ameyātmā kirīṭī bharatarṣabha ||
taṃ sātyakir virāṭaś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ ||
draupadeyābhimanyuś ca parivavrur dhanaṃjayam ||
tato droṇaṃ maheṣvāsaṃ gāṅgeyasya priye ratam ||
abhyavarṣata pāñcālyaḥ saṃyuktaḥ saha somakaiḥ ||
bhīṣmas tu rathināṃ śreṣṭhas tūrṇaṃ vivyādha pāṇḍavam ||
aśītyā niśitair bāṇais tato 'krośanta tāvakāḥ ||
teṣāṃ tu ninadaṃ śrutvā prahṛṣṭānāṃ prahṛṣṭavat ||
praviveśa tato madhyaṃ rathasiṃhaḥ pratāpavān ||
teṣāṃ tu rathasiṃhānāṃ madhyaṃ prāpya dhanaṃjayaḥ ||
cikrīḍa dhanuṣā rājaṃl lakṣyaṃ kṛtvā mahārathān ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
विनिघ्नन् कौरवानीकम्vinighnan kauravānīkamshattering the Kaurava army; striking the Kaurava host
शूरसेनान् च पाण्डवःśūrasenān ca pāṇḍavaḥand the Pandava the Shurasenas; and the warriors of Shurasena
आयात् शरान् नुदन् शीघ्रम्āyāt śarān nudan śīghramadvanced, swiftly loosing arrows; went forward, rapidly casting arrows
सुहृच्छोषविनाशनःsuhṛcchoṣavināśanaḥdestroyer of those who afflict friends; annihilator of those who torment kin
तम् आपतन्तम् वेगेनtam āpatantam vegenahim rushing on with speed; him swiftly approaching
प्रभिन्नम् इव वारणम्prabhinnam iva vāraṇamlike a maddened elephant; like a furious elephant
त्रासयानम् रणे शूरान्trāsayānam raṇe śūrānfrightening the heroes in battle; terrifying the warriors
पातयन्तम् च सायकैःpātayantam ca sāyakaiḥand felling them with arrows; striking them down with arrows
सैन्धवप्रमुखैः गुप्तःsaindhavapramukhaiḥ guptaḥguarded by the Sindhus in the front; protected by the Saindhavas in the vanguard
प्राच्यसौवीरकेकयैःprācyasauvīrakekayaiḥby the Prachyas, Sauviras, and Kekayas; by the Easterners, Sauviras, and Kekayas
सहसा प्रत्युदीयायsahasā pratyudīyāyasuddenly came forth to meet him; swiftly advanced against him
भीष्मः शांतनवः अर्जुनम्bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ arjunamBhishma, son of Shantanu, against Arjuna; Bhishma son of Shantanu, toward Arjuna
कः हि गाण्डीवधन्वानम्kaḥ hi gāṇḍīvadhanvānamwho indeed but the wielder of Gandiva; who but the archer with Gandiva
अन्यः कुरुपितामहात्anyaḥ kurupitāmahātother than the grandfather of the Kurus; besides the grandsire of the Kurus
द्रोणवैकर्तनाभ्याम् वाdroṇavaikartanābhyām vāor Drona and Vaikartana; or Drona and Karna
रथः संयातुम् अर्हतिrathaḥ saṃyātum arhatiis a chariot-warrior able to approach; can a chariot-fighter come forward to meet
ततः भीष्मः महाराजtataḥ bhīṣmaḥ mahārājathen Bhishma, great king; after that Bhishma
कौरवाणाम् पितामहःkauravāṇām pitāmahaḥgrandfather of the Kauravas; grandsire of the Kuru line
अर्जुनम् सप्तसप्तत्याarjunam saptasaptatyāArjuna with seventy-seven; Arjuna with seventy-seven
नाराचानाम् समावृणोत्nārācānām samāvṛṇotcovered him with narachas; enveloped him in iron arrows
द्रोणः च पञ्चविंशत्याdroṇaḥ ca pañcaviṃśatyāand Drona with twenty-five; Drona with twenty-five
कृपः पञ्चाशता शरैःkṛpaḥ pañcāśatā śaraiḥKripa with fifty arrows; Kripa with five tens of arrows
दुर्योधनः चतुःषष्ट्याduryodhanaḥ catuḥṣaṣṭyāDuryodhana with sixty-four; Duryodhana with sixty-four
शल्यः च नवभिः शरैःśalyaḥ ca navabhiḥ śaraiḥand Shalya with nine arrows; Shalya also with nine
सैन्धवः नवभिः च अपिsaindhavaḥ navabhiḥ ca apithe Sindhu king also with nine; Saindhava too with nine
शकुनिः च अपि पञ्चभिःśakuniḥ ca api pañcabhiḥand Shakuni also with five; Shakuni with five
विकर्णः दशभिः भल्लैःvikarṇaḥ daśabhiḥ bhallaiḥVikarna with ten bhallas; Vikarna with ten broad-headed arrows
राजन् विव्याध पाण्डवम्rājan vivyādha pāṇḍavamO king, pierced the Pandava; O king, struck Arjuna
स तैः विद्धः महेष्वासःsa taiḥ viddhaḥ maheṣvāsaḥhe, pierced by them, the great archer; this mighty bowman, struck
समन्तात् निशितैः शरैःsamantāt niśitaiḥ śaraiḥfrom every side with sharp arrows; from all around with honed arrows
न विव्यथे महाबाहुःna vivyathe mahābāhuḥthe mighty-armed one did not tremble; the mighty-armed one did not flinch
भिद्यमानः इव अचलःbhidyamānaḥ iva acalaḥlike a mountain being split; like a cliff being pierced
स भीष्मम् पञ्चविंशत्याsa bhīṣmam pañcaviṃśatyāhe struck Bhishma with twenty-five; he pierced Bhishma with twenty-five
कृपम् च नवभिः शरैःkṛpam ca navabhiḥ śaraiḥand Kripa with nine arrows; Kripa with nine
द्रोणम् षष्ट्या नरव्याघ्रःdroṇam ṣaṣṭyā naravyāghraḥDrona with sixty, the tiger among men; Drona with sixty, this hero
विकर्णम् च त्रिभिः शरैःvikarṇam ca tribhiḥ śaraiḥand Vikarna with three arrows; Vikarna also with three
आर्तायनिम् त्रिभिः बाणैःārtāyanim tribhiḥ bāṇaiḥArtayani with three arrows; Artayani with three arrows
राजानम् च अपि पञ्चभिःrājānam ca api pañcabhiḥand the king also with five; the ruler too with five
प्रत्यविध्यत् अमेयात्माpratyavidhyat ameyātmāthe one of immeasurable spirit pierced them in return; the one boundless in soul struck back
किरीटी भरतर्षभkirīṭī bharatarṣabhaKiritin, best of the Bharatas; the diadem-bearer, bull among the Bharatas
तम् सात्यकिः विराटः चtam sātyakiḥ virāṭaḥ cahim Satyaki and Virata; Arjuna together with Satyaki and Virata
धृष्टद्युम्नः च पार्षतःdhṛṣṭadyumnaḥ ca pārṣataḥand Dhrishtadyumna Parshata; Dhrishtadyumna, son of Prishata
द्रौपदेयाभिमन्युः चdraupadeyābhimanyuḥ cathe sons of Draupadi and Abhimanyu; the Draupadeyas together with Abhimanyu
परिवव्रुः धनंजयम्parivavruḥ dhanaṃjayamsurrounded Dhananjaya; encircled Arjuna
ततः द्रोणम् महेष्वासम्tataḥ droṇam maheṣvāsamthen Drona, the great archer; then Drona, the mighty bowman
गाङ्गेयस्य प्रिये रतम्gāṅgeyasya priye ratamdevoted to Gangeya's welfare; rejoicing in Bhishma's benefit
अभ्यवर्षत पाञ्चाल्यःabhyavarṣata pāñcālyaḥthe Panchala prince showered arrows upon him; Dhrishtadyumna unleashed a torrent of arrows
संयुक्तः सह सोमकैःsaṃyuktaḥ saha somakaiḥjoined with the Somakas; together with the Somaka warriors
भीष्मः तु रथिनाम् श्रेष्ठःbhīṣmaḥ tu rathinām śreṣṭhaḥBhishma, the best of chariot-warriors; Bhishma, the finest charioteer
तूर्णम् विव्याध पाण्डवम्tūrṇam vivyādha pāṇḍavamswiftly pierced the Pandava; rapidly struck Arjuna
अशीत्या निशितैः बाणैःaśītyā niśitaiḥ bāṇaiḥwith eighty sharp arrows; with eighty honed arrows
ततः अक्रोशन्त तावकाःtataḥ akrośanta tāvakāḥthen your men cried out; after that your warriors shouted
तेषाम् तु निनदम् श्रुत्वाteṣām tu ninadam śrutvāhaving heard their cry; hearing their shout
प्रहृष्टानाम् प्रहृष्टवत्prahṛṣṭānām prahṛṣṭavatof those rejoicing, as though rejoicing himself; of those exulting, like one exulting
प्रविवेश ततः मध्यम्praviveśa tataḥ madhyamthen entered into the midst; then penetrated into the center
रथसिंहः प्रतापवान्rathasiṃhaḥ pratāpavānthe lion of chariots, blazing; the radiant lion among chariot-warriors
तेषाम् तु रथसिंहानाम्teṣām tu rathasiṃhānāmof those lion-like chariot-warriors; of those lion-warriors of the chariots
मध्यम् प्राप्य धनंजयःmadhyam prāpya dhanaṃjayaḥhaving reached the center, Dhananjaya; Arjuna, having entered the midst
चिक्रीड धनुषा राजन्cikrīḍa dhanuṣā rājanplayed with his bow, O king; wielded his bow, O lord
लक्ष्यम् कृत्वा महारथान्lakṣyam kṛtvā mahārathānmaking the great chariot-warriors his targets; choosing the great chariot-warriors as marks
Traducción

The Pandava advanced, shattering the Kaurava army and the Shurasenas, swiftly loosing arrows and destroying those who tormented his friends. Bhishma, son of Shantanu, protected by the Saindhavas in the vanguard, the Prachyas, Sauviras, and Kekayas, suddenly came forth to meet Arjuna, who rushed on like a furious elephant, terrifying the heroes in battle and felling them with arrows. Who, other than the grandfather of the Kurus, Drona, or Vaikartana, could come forward in a chariot to meet the wielder of Gandiva? Then Bhishma, grandfather of the Kauravas, covered Arjuna with seventy-seven narachas, O great king. Drona struck him with twenty-five arrows, Kripa with fifty, Duryodhana with sixty-four, Shalya with nine, Saindhava with nine, Shakuni with five, and Vikarna, O king, pierced the Pandava with ten bhallas. But the mighty-armed great archer, struck from every side by sharp arrows, did not flinch, like a mountain being split. In return he struck Bhishma with twenty-five arrows, Kripa with nine, Drona with sixty, Vikarna with three, Artayani with three, and the king with five, O best of the Bharatas. Then Satyaki, Virata, Dhrishtadyumna Parshata, and the sons of Draupadi together with Abhimanyu surrounded Dhananjaya. Then the Panchala prince, together with the Somakas, showered arrows upon Drona, the great archer devoted to Gangeya's welfare. Bhishma, the finest of chariot-warriors, swiftly pierced the Pandava with eighty sharp arrows, and your warriors cried out. Hearing the joyous shout of those rejoicing, the blazing lion of chariots, Dhananjaya, entered the midst of these lion-like chariot-warriors and, making the great chariot-warriors his targets, seemed to play with his bow.

Versión

a2831facc154 · publicado 17 jul 2026, 21:12:34 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con