Mahābhārata
Duryodhanabhīṣmasaṃvādaḥ (Duryodhana's Reproach to Bhishma)6.54.1-5
5630 / 15823
Mahābhārata · 6.54.1-5
Devanāgarī

संजय उवाच
ततस् ते पार्थिवाः क्रुद्धाः फल्गुनं वीक्ष्य संयुगे ॥
रथैर् अनेकसाहस्रैः समन्तात् पर्यवारयन् ॥
अथैनं रथवृन्देन कोष्टकीकृत्य भारत ॥
शरैः सुबहुसाहस्रैः समन्ताद् अभ्यवारयन् ॥
शक्तीश् च विमलास् तीक्ष्णा गदाश् च परिघैः सह ॥
प्रासान् परश्वधांश् चैव मुद्गरान् मुसलान् अपि ॥
चिक्षिपुः समरे क्रुद्धाः फल्गुनस्य रथं प्रति ॥
शस्त्राणाम् अथ तां वृष्टिं शलभानाम् इवायतिम् ॥
रुरोध सर्वतः पार्थः शरैः कनकभूषणैः ॥
तत्र तल् लाघवं दृष्ट्वा बीभत्सोर् अतिमानुषम् ॥
देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ॥
साधु साध्व् इति राजेन्द्र फल्गुनं प्रत्यपूजयन् ॥

Transliteración (IAST)

saṃjaya uvāca
tatas te pārthivāḥ kruddhāḥ phalgunaṃ vīkṣya saṃyuge ||
rathair anekasāhasraiḥ samantāt paryavārayan ||
athainaṃ rathavṛndena koṣṭakīkṛtya bhārata ||
śaraiḥ subahusāhasraiḥ samantād abhyavārayan ||
śaktīś ca vimalās tīkṣṇā gadāś ca parighaiḥ saha ||
prāsān paraśvadhāṃś caiva mudgarān musalān api ||
cikṣipuḥ samare kruddhāḥ phalgunasya rathaṃ prati ||
śastrāṇām atha tāṃ vṛṣṭiṃ śalabhānām ivāyatim ||
rurodha sarvataḥ pārthaḥ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ ||
tatra tal lāghavaṃ dṛṣṭvā bībhatsor atimānuṣam ||
devadānavagandharvāḥ piśācoragarākṣasāḥ ||
sādhu sādhv iti rājendra phalgunaṃ pratyapūjayan ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
संजय उवाचsaṃjaya uvācaSanjaya said; Sanjaya spoke
ततः ते पार्थिवाः क्रुद्धाःtataḥ te pārthivāḥ kruddhāḥthen those kings, enraged; after this, the furious rulers
फल्गुनम् वीक्ष्य संयुगेphalgunam vīkṣya saṃyugeseeing Phalguna in battle; looking at Arjuna in the fight
रथैः अनेकसाहस्रैःrathaiḥ anekasāhasraiḥwith many thousands of chariots; with thousands of rathas
समन्तात् पर्यवारयन्samantāt paryavārayansurrounded him from all sides; encircled him from everywhere
अथ एनम् रथवृन्देनatha enam rathavṛndenathen, with a mass of chariots; then with a multitude of rathas
कोष्टकीकृत्य भारतkoṣṭakīkṛtya bhāratahaving penned him in, O Bharata; having encircled him, O Bharata
शरैः सुबहुसाहस्रैःśaraiḥ subahusāhasraiḥwith many thousands of arrows; with countless thousands of arrows
समन्तात् अभ्यवारयन्samantāt abhyavārayancovered him from all sides; showered him from everywhere
शक्तीः च विमलाः तीक्ष्णाःśaktīḥ ca vimalāḥ tīkṣṇāḥand pure sharp shaktis; shining sharp spears
गदाः च परिघैः सहgadāḥ ca parighaiḥ sahaand maces together with parighas; clubs along with iron bludgeons
प्रासान् परश्वधान् च एवprāsān paraśvadhān ca evaspears and axes as well; prasas and battle-axes
मुद्गरान् मुसलान् अपिmudgarān musalān apihammers and musalas as well; cudgels and pestles
चिक्षिपुः समरे क्रुद्धाःcikṣipuḥ samare kruddhāḥhurled in battle, the enraged; cast in the fight, the furious
फल्गुनस्य रथम् प्रतिphalgunasya ratham pratitoward Phalguna's chariot; toward Arjuna's ratha
शस्त्राणाम् अथ ताम् वृष्टिम्śastrāṇām atha tām vṛṣṭimthat shower of weapons then; this downpour of weapons
शलभानाम् इव आयतिम्śalabhānām iva āyatimdescending like locusts; approaching like swarms of locusts
रुरोध सर्वतः पार्थःrurodha sarvataḥ pārthaḥPartha checked from every side; Partha repelled it from everywhere
शरैः कनकभूषणैःśaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥwith arrows adorned in gold; with gold-feathered arrows
तत्र तत् लाघवम् दृष्ट्वाtatra tat lāghavam dṛṣṭvāseeing there this lightness; having seen there this swiftness
बीभत्सोः अतिमानुषम्bībhatsoḥ atimānuṣamsuperhuman, of Bibhatsu; of Arjuna, surpassing the human
देवदानवगन्धर्वाःdevadānavagandharvāḥgods, danavas, gandharvas; devas, demons, celestial singers
पिशाचोरगराक्षसाःpiśācoragarākṣasāḥpishachas, serpents, rakshasas; pishachas, nagas, rakshasas
साधु साधु इति राजेन्द्रsādhu sādhu iti rājendra"well done, well done", thus, O lord of kings; "excellent, excellent", O sovereign
फल्गुनम् प्रत्यपूजयन्phalgunam pratyapūjayanhonored Phalguna; praised Arjuna
Traducción

Sanjaya said: "Then the enraged kings, seeing Phalguna in battle, surrounded him from all sides with many thousands of chariots. Having encircled him in a ring of chariot ranks, O Bharata, they showered him with many thousands of arrows from every side. In their fury they hurled at Phalguna's chariot shining sharp shaktis, maces together with parighas, spears, axes, hammers, and musalas. But Partha repelled this downpour of weapons, descending like locusts, from every side with gold-adorned arrows. Seeing there the superhuman lightness of Bibhatsu, the gods, danavas, gandharvas, pishachas, serpents, and rakshasas honored Phalguna with the words: 'Well done! Well done!', O lord of kings."

Versión

4ad643d97781 · publicado 17 jul 2026, 21:22:45 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con