Mahābhārata
Bhīmasenagajānīkavadhaḥ (Bhimasena Destroys the Elephant Corps)6.58.29-41
5656 / 15823
Mahābhārata · 6.58.29-41
Devanāgarī

अथ दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ॥
विधित्सुः कलहस्यान्तं गदां जग्राह पाण्डवः ॥
तम् उद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासम् इव शृङ्गिणम् ॥
भीमसेनं महाबाहुं पुत्रास् ते प्राद्रवन् भयात् ॥
दुर्योधनस् तु संक्रुद्धो मागधं समचोदयत् ॥
अनीकं दशसाहस्रं कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥
मागधं पुरतः कृत्वा भीमसेनं समभ्ययात् ॥
आपतन्तं च तं दृष्ट्वा गजानीकं वृकोदरः ॥
गदापाणिर् अवारोहद् रथात् सिंह इवोन्नदन् ॥
अद्रिसारमयीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम् ॥
अभ्यधावद् गजानीकं व्यादितास्य इवान्तकः ॥
स गजान् गदया निघ्नन् व्यचरत् समरे बली ॥
भीमसेनो महाबाहुः सवज्र इव वासवः ॥
तस्य नादेन महता मनोहृदयकम्पिना ॥
व्यत्यचेष्टन्त संहत्य गजा भीमस्य नर्दतः ॥
ततस् तु द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश् च महारथः ॥
नकुलः सहदेवश् च धृष्टद्युम्नश् च पार्षतः ॥
पृष्ठं भीमस्य रक्षन्तः शरवर्षेण वारणान् ॥
अभ्यधावन्त वर्षन्तो मेघा इव गिरीन् यथा ॥
क्षुरैः क्षुरप्रैर् भल्लैश् च पीतैर् अञ्जलिकैर् अपि ॥
पातयन्तोत्तमाङ्गानि पाण्डवा गजयोधिनाम् ॥
शिरोभिः प्रपतद्भिश् च बाहुभिश् च विभूषितैः ॥
अश्मवृष्टिर् इवाभाति पाणिभिश् च सहाङ्कुशैः ॥
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषु गजानां गजयोधिनः ॥
अदृश्यन्ताचलाग्रेषु द्रुमा भग्नशिखा इव ॥
धृष्टद्युम्नहतान् अन्यान् अपश्याम महागजान् ॥
पतितान् पात्यमानांश् च पार्षतेन महात्मना ॥

Transliteración (IAST)

atha duryodhanaṃ dṛṣṭvā bhīmaseno mahābalaḥ ||
vidhitsuḥ kalahasyāntaṃ gadāṃ jagrāha pāṇḍavaḥ ||
tam udyatagadaṃ dṛṣṭvā kailāsam iva śṛṅgiṇam ||
bhīmasenaṃ mahābāhuṃ putrās te prādravan bhayāt ||
duryodhanas tu saṃkruddho māgadhaṃ samacodayat ||
anīkaṃ daśasāhasraṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām ||
māgadhaṃ purataḥ kṛtvā bhīmasenaṃ samabhyayāt ||
āpatantaṃ ca taṃ dṛṣṭvā gajānīkaṃ vṛkodaraḥ ||
gadāpāṇir avārohad rathāt siṃha ivonnadan ||
adrisāramayīṃ gurvīṃ pragṛhya mahatīṃ gadām ||
abhyadhāvad gajānīkaṃ vyāditāsya ivāntakaḥ ||
sa gajān gadayā nighnan vyacarat samare balī ||
bhīmaseno mahābāhuḥ savajra iva vāsavaḥ ||
tasya nādena mahatā manohṛdayakampinā ||
vyatyaceṣṭanta saṃhatya gajā bhīmasya nardataḥ ||
tatas tu draupadīputrāḥ saubhadraś ca mahārathaḥ ||
nakulaḥ sahadevaś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ ||
pṛṣṭhaṃ bhīmasya rakṣantaḥ śaravarṣeṇa vāraṇān ||
abhyadhāvanta varṣanto meghā iva girīn yathā ||
kṣuraiḥ kṣuraprair bhallaiś ca pītair añjalikair api ||
pātayantottamāṅgāni pāṇḍavā gajayodhinām ||
śirobhiḥ prapatadbhiś ca bāhubhiś ca vibhūṣitaiḥ ||
aśmavṛṣṭir ivābhāti pāṇibhiś ca sahāṅkuśaiḥ ||
hṛtottamāṅgāḥ skandheṣu gajānāṃ gajayodhinaḥ ||
adṛśyantācalāgreṣu drumā bhagnaśikhā iva ||
dhṛṣṭadyumnahatān anyān apaśyāma mahāgajān ||
patitān pātyamānāṃś ca pārṣatena mahātmanā ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
अथ दुर्योधनम् दृष्ट्वाatha duryodhanam dṛṣṭvāthen, seeing Duryodhana; after that, noticing Duryodhana
भीमसेनः महाबलःbhīmasenaḥ mahābalaḥBhimasena, of great might; mighty Bhima
विधित्सुः कलहस्य अन्तम्vidhitsuḥ kalahasya antamwishing to put an end to the quarrel; seeking to conclude the strife
गदाम् जग्राह पाण्डवःgadām jagrāha pāṇḍavaḥthe Pandava took up his mace; Bhima seized his club
तम् उद्यतगदम् दृष्ट्वाtam udyatagadam dṛṣṭvāseeing him with his mace raised; seeing him with his club
कैलासम् इव शृङ्गिणम्kailāsam iva śṛṅgiṇamlike Kailasa with its peak; like the peak of Kailasa
भीमसेनम् महाबाहुम्bhīmasenam mahābāhumBhimasena of mighty arms; strong-armed Bhima
पुत्राः ते प्राद्रवन् भयात्putrāḥ te prādravan bhayātyour sons fled in fear; your sons ran away
दुर्योधनः तु संक्रुद्धःduryodhanaḥ tu saṃkruddhaḥDuryodhana, enraged; Duryodhana in fury
मागधम् समचोदयत्māgadham samacodayaturged on the king of Magadha; spurred the king of Magadha
अनीकम् दशसाहस्रम्anīkam daśasāhasrama force of ten thousand; a troop of ten thousand
कुञ्जराणाम् तरस्विनाम्kuñjarāṇām tarasvināmswift elephants; mighty elephants
मागधम् पुरतः कृत्वाmāgadham purataḥ kṛtvāplacing the king of Magadha in front; having put the Magadha king forward
भीमसेनम् समभ्ययात्bhīmasenam samabhyayātadvanced against Bhimasena; moved against Bhima
आपतन्तम् च तम् दृष्ट्वाāpatantam ca tam dṛṣṭvāand seeing him charging; seeing this onslaught
गजानीकम् वृकोदरःgajānīkam vṛkodaraḥthe elephant-force, Vrikodara; the array of elephants
गदापाणिः अवारोहत्gadāpāṇiḥ avārohatdescended, mace in hand; climbed down, holding his club
रथात् सिंहः इव उन्नदन्rathāt siṃhaḥ iva unnadanfrom his chariot, roaring like a lion; from his ratha, roaring as a lion
अद्रिसारमयीम् गुर्वीम्adrisāramayīm gurvīmheavy, of mountain-hard substance; stony and weighty
प्रगृह्य महतीम् गदाम्pragṛhya mahatīm gadāmtaking up his great mace; grasping his large club
अभ्यधावत् गजानीकम्abhyadhāvat gajānīkamcharged at the elephant force; rushed at the array of elephants
व्यादितास्यः इव अन्तकःvyāditāsyaḥ iva antakaḥlike Antaka with jaws agape; like death with mouth wide open
स गजान् गदया निघ्नन्sa gajān gadayā nighnanstriking down elephants with his mace; slaying elephants with his club
व्यचरत् समरे बलीvyacarat samare balīmoved through the battle, mighty; the powerful one ranged through the fight
भीमसेनः महाबाहुःbhīmasenaḥ mahābāhuḥBhimasena, strong-armed; strong-armed Bhima
सवज्रः इव वासवःsavajraḥ iva vāsavaḥlike Vasava with his thunderbolt; like Indra with his lightning
तस्य नादेन महताtasya nādena mahatāby his mighty roar; from his tremendous cry
मनोहृदयकम्पिनाmanohṛdayakampināthat shook mind and heart; that convulsed their hearts
व्यत्यचेष्टन्त संहत्यvyatyaceṣṭanta saṃhatyascattered in confusion, colliding; huddled together, panicked
गजाः भीमस्य नर्दतःgajāḥ bhīmasya nardataḥthe elephants, before roaring Bhima; the elephants before the bellowing Bhima
ततः तु द्रौपदीपुत्राःtataḥ tu draupadīputrāḥthen the sons of Draupadi; after that the Draupadeyas
सौभद्रः च महारथःsaubhadraḥ ca mahārathaḥand Saubhadra, the great chariot-warrior; Abhimanyu, the mighty maharatha
नकुलः सहदेवः चnakulaḥ sahadevaḥ caNakula and Sahadeva; Nakula with Sahadeva
धृष्टद्युम्नः च पार्षतःdhṛṣṭadyumnaḥ ca pārṣataḥand Dhrishtadyumna Parshata; the son of Prishata
पृष्ठम् भीमस्य रक्षन्तःpṛṣṭham bhīmasya rakṣantaḥguarding Bhima's back; covering Bhima's rear
शरवर्षेण वारणान्śaravarṣeṇa vāraṇānthe elephants, with a rain of arrows; with a shower of arrows upon the elephants
अभ्यधावन्त वर्षन्तःabhyadhāvanta varṣantaḥrushed forward, showering them; advanced, pouring down arrows
मेघाः इव गिरीन् यथाmeghāḥ iva girīn yathāas clouds pour upon mountains; like clouds upon the peaks
क्षुरैः क्षुरप्रैः भल्लैः चkṣuraiḥ kṣurapraiḥ bhallaiḥ cawith kshuras, kshurapras, and bhallas; with razor-tipped and broad-headed arrows
पीतैः अञ्जलिकैः अपिpītaiḥ añjalikaiḥ apiand also golden anjalikas; with golden anjalika arrows
पातयन्त उत्तमाङ्गानिpātayanta uttamāṅgānifelling their heads; dropping their finest limbs
पाण्डवा गजयोधिनाम्pāṇḍavā gajayodhināmthe Pandavas, of the elephant-warriors; of the warriors mounted on elephants
शिरोभिः प्रपतद्भिः चśirobhiḥ prapatadbhiḥ cawith falling heads and; with heads falling
बाहुभिः च विभूषितैःbāhubhiḥ ca vibhūṣitaiḥand adorned arms; with adorned arms
अश्मवृष्टिः इव आभातिaśmavṛṣṭiḥ iva ābhātiit seemed to shine like a rain of stones; it looked like a shower of stones
पाणिभिः च सहाङ्कुशैःpāṇibhiḥ ca sahāṅkuśaiḥand hands with their goads; hands together with ankushas
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषुhṛtottamāṅgāḥ skandheṣutheir heads shorn away at the shoulders; deprived of their heads
गजानाम् गजयोधिनःgajānām gajayodhinaḥthe elephant-warriors, of the elephants; the warriors mounted on elephants
अदृश्यन्त अचलाग्रेषुadṛśyanta acalāgreṣuappeared, on the mountain heights; seemed, on the mountain peaks
द्रुमाः भग्नशिखाः इवdrumāḥ bhagnaśikhāḥ ivalike trees with their tops broken off; like trees stripped of their crowns
धृष्टद्युम्नहतान् अन्यान्dhṛṣṭadyumnahatān anyānother elephants, slain by Dhrishtadyumna; others, struck down by Parshata
अपश्याम महागजान्apaśyāma mahāgajānwe saw great elephants; we beheld huge elephants
पतितान् पात्यमानान् चpatitān pātyamānān cafallen and falling; struck down and being struck down
पार्षतेन महात्मनाpārṣatena mahātmanāby the great-souled Parshata; by the mighty Dhrishtadyumna
Traducción

Then, seeing Duryodhana, mighty Bhimasena the Pandava, wishing to put an end to the quarrel, took up his mace. Seeing mighty-armed Bhimasena with his mace raised, like the peak of Kailasa, your sons fled in fear. But Duryodhana, enraged, urged on the king of Magadha, and, placing him in front with a force of ten thousand swift elephants, advanced against Bhimasena. Seeing the elephant-force charging at him, Vrikodara descended from his chariot, mace in hand, roaring like a lion. Taking up his great mace, heavy as mountain-stone, he charged at the elephant-force like Antaka with jaws agape. Mighty, strong-armed Bhimasena moved through the battle, striking down elephants with his mace, like Vasava with his thunderbolt. At his mighty roar, which shook mind and heart, the elephants scattered in confusion, huddling together before the bellowing Bhima. Then the sons of Draupadi, the great chariot-warrior Saubhadra, Nakula, Sahadeva, and Dhrishtadyumna Parshata, guarding Bhima's back, rushed forward against the elephants, showering them with a rain of arrows, as clouds pour rain upon mountains. With kshuras, kshurapras, bhallas, and golden anjalikas, the Pandavas felled the heads of the elephant-warriors. Falling heads and adorned arms and hands with their goads seemed to shine like a rain of stones. The elephant-warriors, their heads shorn away at the shoulders on the backs of the elephants, appeared like trees with broken tops upon mountain heights. We saw other great elephants too, fallen and falling, struck down by the great-souled Parshata.

Versión

a53539ec5e60 · publicado 17 jul 2026, 21:22:45 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con