Mahābhārata
Bhīṣma-parva, adhyāya 83 (Bhīṣma-parva, Chapter 83)6.83.24-30
5762 / 15823
Mahābhārata · 6.83.24-30
Devanāgarī

ततः शूराः समासाद्य समरे ते परस्परम् ॥
नेत्रैर् अनिमिषै राजन्न् अवैक्षन्त प्रकोपिताः ॥
मनोभिस् ते मनुष्येन्द्र पूर्वं योधाः परस्परम् ॥
युद्धाय समवर्तन्त समाहूयेतरेतरम् ॥
ततः प्रववृते युद्धं घोररूपं भयावहम् ॥
तावकानां परेषां च निघ्नताम् इतरेतरम् ॥
नाराचा निशिताः संख्ये संपतन्ति स्म भारत ॥
व्यात्तानना भयकरा उरगा इव संघशः ॥
निष्पेतुर् विमलाः शक्त्यस् तैलधौताः सुतेजनाः ॥
अम्बुदेभ्यो यथा राजन् भ्राजमानाः शतह्रदाः ॥
गदाश् च विमलैः पट्टैः पिनद्धाः स्वर्णभूषिताः ॥
पतन्त्यस् तत्र दृश्यन्ते गिरिशृङ्गोपमाः शुभाः ॥
निस्त्रिंशाश् च व्यराजन्त विमलाम्बरसंनिभाः ॥
आर्षभाणि च चर्माणि शतचन्द्राणि भारत ॥
अशोभन्त रणे राजन् पतमानानि सर्वशः ॥

Transliteración (IAST)

tataḥ śūrāḥ samāsādya samare te parasparam ||
netrair animiṣai rājann avaikṣanta prakopitāḥ ||
manobhis te manuṣyendra pūrvaṃ yodhāḥ parasparam ||
yuddhāya samavartanta samāhūyetaretaram ||
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ ghorarūpaṃ bhayāvaham ||
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca nighnatām itaretaram ||
nārācā niśitāḥ saṃkhye saṃpatanti sma bhārata ||
vyāttānanā bhayakarā uragā iva saṃghaśaḥ ||
niṣpetur vimalāḥ śaktyas tailadhautāḥ sutejanāḥ ||
ambudebhyo yathā rājan bhrājamānāḥ śatahradāḥ ||
gadāś ca vimalaiḥ paṭṭaiḥ pinaddhāḥ svarṇabhūṣitāḥ ||
patantyas tatra dṛśyante giriśṛṅgopamāḥ śubhāḥ ||
nistriṃśāś ca vyarājanta vimalāmbarasaṃnibhāḥ ||
ārṣabhāṇi ca carmāṇi śatacandrāṇi bhārata ||
aśobhanta raṇe rājan patamānāni sarvaśaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
ततः शूराः समासाद्यtataḥ śūrāḥ samāsādyathen the heroes, having met; then the warriors, having encountered one another
समरे ते परस्परम्samare te parasparamin battle each other; on the field one another
नेत्रैः अनिमिषैः राजन्netraiḥ animiṣaiḥ rājanwith unblinking eyes, O king; with unmoving gazes
अवैक्षन्त प्रकोपिताःavaikṣanta prakopitāḥlooked, enraged; gazed in fury
मनोभिः ते मनुष्येन्द्रmanobhiḥ te manuṣyendrain their minds, lord of men; in thought, these warriors
पूर्वम् योधाः परस्परम्pūrvam yodhāḥ parasparamfirst the warriors, each other; before that, the fighters, mutually
युद्धाय समवर्तन्तyuddhāya samavartantaturned toward battle; set their minds on the fight
समाहूय इतरेतरम्samāhūya itaretaramhaving challenged one another; having called out to each other
ततः प्रववृते युद्धम्tataḥ pravavṛte yuddhamthen the battle began; after that the fight unfolded
घोररूपम् भयावहम्ghorarūpam bhayāvahamterrible in aspect, frightening; dreadful and fear-inspiring
तावकानाम् परेषाम् चtāvakānām pareṣām caof thy men and their foes; of thy warriors and their enemies
निघ्नताम् इतरेतरम्nighnatām itaretaramslaying one another; striking one another down
नाराचाः निशिताः संख्येnārācāḥ niśitāḥ saṃkhyesharp naracha shafts in battle; keen iron arrows
संपतन्ति स्म भारतsaṃpatanti sma bhārataflew together, O Bharata; fell in a torrent, O Bharata
व्यात्ताननाः भयकराःvyāttānanāḥ bhayakarāḥgape-mouthed, terrifying; with jaws agape, dreadful
उरगाः इव संघशःuragāḥ iva saṃghaśaḥlike serpents in throngs; like swarms of serpents
निष्पेतुः विमलाः शक्त्यःniṣpetuḥ vimalāḥ śaktyaḥbright shaktis flew forth; gleaming spears burst forward
तैलधौताः सुतेजनाःtailadhautāḥ sutejanāḥcleansed with oil, brightly shining; anointed with oil, sharp
अम्बुदेभ्यः यथा राजन्ambudebhyaḥ yathā rājanas from clouds, O king; as from storm-clouds, O king
भ्राजमानाः शतह्रदाःbhrājamānāḥ śatahradāḥflashing lightning-bolts; shining lightning-bolts
गदाः च विमलैः पट्टैःgadāḥ ca vimalaiḥ paṭṭaiḥand maces with bright plates; clubs with gleaming bands
पिनद्धाः स्वर्णभूषिताःpinaddhāḥ svarṇabhūṣitāḥbound, adorned with gold; fastened and gold-adorned
पतन्त्यः तत्र दृश्यन्तेpatantyaḥ tatra dṛśyantewere seen there, falling; could be seen, falling
गिरिशृङ्गोपमाः शुभाःgiriśṛṅgopamāḥ śubhāḥlike unto mountain peaks, beautiful; lovely, like mountain crags
निस्त्रिंशाः च व्यराजन्तnistriṃśāḥ ca vyarājantaand swords gleamed; swords too flashed
विमलाम्बरसंनिभाःvimalāmbarasaṃnibhāḥlike unto a clear sky; resembling the clear expanse of heaven
आर्षभाणि च चर्माणिārṣabhāṇi ca carmāṇiand shields of bull-hide; and shields made of oxhide
शतचन्द्राणि भारतśatacandrāṇi bhāratamarked with a hundred moons, O Bharata; adorned with many circles
अशोभन्त रणे राजन्aśobhanta raṇe rājanshone in the battle, O king; gleamed upon the field
पतमानानि सर्वशःpatamānāni sarvaśaḥfalling everywhere; descending on every side
Traducción

Then the heroes, having met each other in battle, O king, gazed upon one another with unblinking eyes, seized with fury. Even before their weapons clashed, the warriors' minds had already turned to combat, as they challenged one another. Then a terrible, dreadful battle unfolded: thy warriors and their foes struck one another down. Sharp naracha shafts, O Bharata, rained down in the fighting like throngs of frightful serpents with jaws agape. Bright shaktis, anointed with oil and gleaming sharp, flew forth, O king, like lightning-bolts flashing from the clouds. There could be seen falling maces, bound with gleaming plates and adorned with gold, beautiful, like unto mountain peaks. Swords flashed, resembling a clear sky. Shields of bull-hide, marked with a hundred moons, shone in the battle, O king, falling on every side.

Versión

6070f307ca51 · publicado 17 jul 2026, 21:46:24 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con