Mahābhārata
Ulūka, Śakuni, Kṛpa and Kṛtavarman Press the Pāṇḍavas8.18.61-76
8737 / 15823
Mahābhārata · 8.18.61-76
Devanāgarī

शिखण्डिनं तु समरे भीष्ममृत्युं दुरासदम् ॥
हार्दिक्यो वारयाम् आस स्मयन्न् इव मुहुर् मुहुः ॥
शिखण्डी च समासाद्य हृदिकानां महारथम् ॥
पञ्चभिर् निशितैर् भल्लैर् जत्रुदेशे समार्दयत् ॥
कृतवर्मा तु संक्रुद्धो भित्त्वा षष्टिभिर् आशुगैः ॥
धनुर् एकेन चिच्छेद हसन् राजन् महारथः ॥
अथान्यद् धनुर् आदाय द्रुपदस्यात्मजो बली ॥
तिष्ठ तिष्ठेति संक्रुद्धो हार्दिक्यं प्रत्यभाषत ॥
ततो ऽस्य नवतिं बाणान् रुक्मपुङ्खान् सुतेजनान् ॥
प्रेषयाम् आस राजेन्द्र ते ऽस्याभ्रश्यन्त वर्मणः ॥
वितथांस् तान् समालक्ष्य पतितांश् च महीतले ॥
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन कार्मुकं चिच्छिदे बली ॥
अथैनं छिन्नधन्वानं भग्नशृङ्गम् इवर्षभम् ॥
अशीत्या मार्गणैः क्रुद्धो बाह्वोर् उरसि चार्दयत् ॥
कृतवर्मा तु संक्रुद्धो मार्गणैः कृतविक्षतः ॥
धनुर् अन्यत् समादाय समार्गणगणं प्रभो ॥
शिखण्डिनं बाणवरैः स्कन्धदेशे ऽभ्यताडयत् ॥
स्कन्धदेशे स्थितैर् बाणैः शिखण्डी च रराज ह ॥
शाखाप्रतानैर् विमलैः सुमहान् स यथा द्रुमः ॥
ताव् अन्योन्यं भृशं विद्ध्वा रुधिरेण समुक्षितौ ॥
अन्योन्यशृङ्गाभिहतौ रेजतुर् वृषभाव् इव ॥
अन्योन्यस्य वधे यत्नं कुर्वाणौ तौ महारथौ ॥
रथाभ्यां चेरतुस् तत्र मण्डलानि सहस्रशः ॥
कृतवर्मा महाराज पार्षतं निशितैः शरैः ॥
रणे विव्याध सप्तत्या स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैः ॥
ततो ऽस्य समरे बाणं भोजः प्रहरतां वरः ॥
जीवितान्तकरं घोरं व्यसृजत् त्वरयान्वितः ॥
स तेनाभिहतो राजन् मूर्छाम् आशु समाविशत् ॥
ध्वजयष्टिं च सहसा शिश्रिये कश्मलावृतः ॥
अपोवाह रणात् तं तु सारथी रथिनां वरम् ॥
हार्दिक्यशरसंतप्तं निःश्वसन्तं पुनः पुनः ॥
पराजिते ततः शूरे द्रुपदस्य सुते प्रभो ॥
प्राद्रवत् पाण्डवी सेना वध्यमाना समन्ततः ॥

Transliteración (IAST)

śikhaṇḍinaṃ tu samare bhīṣmamṛtyuṃ durāsadam ||
hārdikyo vārayām āsa smayann iva muhur muhuḥ ||
śikhaṇḍī ca samāsādya hṛdikānāṃ mahāratham ||
pañcabhir niśitair bhallair jatrudeśe samārdayat ||
kṛtavarmā tu saṃkruddho bhittvā ṣaṣṭibhir āśugaiḥ ||
dhanur ekena ciccheda hasan rājan mahārathaḥ ||
athānyad dhanur ādāya drupadasyātmajo balī ||
tiṣṭha tiṣṭheti saṃkruddho hārdikyaṃ pratyabhāṣata ||
tato 'sya navatiṃ bāṇān rukmapuṅkhān sutejanān ||
preṣayām āsa rājendra te 'syābhraśyanta varmaṇaḥ ||
vitathāṃs tān samālakṣya patitāṃś ca mahītale ||
kṣurapreṇa sutīkṣṇena kārmukaṃ cicchide balī ||
athainaṃ chinnadhanvānaṃ bhagnaśṛṅgam ivarṣabham ||
aśītyā mārgaṇaiḥ kruddho bāhvor urasi cārdayat ||
kṛtavarmā tu saṃkruddho mārgaṇaiḥ kṛtavikṣataḥ ||
dhanur anyat samādāya samārgaṇagaṇaṃ prabho ||
śikhaṇḍinaṃ bāṇavaraiḥ skandhadeśe 'bhyatāḍayat ||
skandhadeśe sthitair bāṇaiḥ śikhaṇḍī ca rarāja ha ||
śākhāpratānair vimalaiḥ sumahān sa yathā drumaḥ ||
tāv anyonyaṃ bhṛśaṃ viddhvā rudhireṇa samukṣitau ||
anyonyaśṛṅgābhihatau rejatur vṛṣabhāv iva ||
anyonyasya vadhe yatnaṃ kurvāṇau tau mahārathau ||
rathābhyāṃ ceratus tatra maṇḍalāni sahasraśaḥ ||
kṛtavarmā mahārāja pārṣataṃ niśitaiḥ śaraiḥ ||
raṇe vivyādha saptatyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ ||
tato 'sya samare bāṇaṃ bhojaḥ praharatāṃ varaḥ ||
jīvitāntakaraṃ ghoraṃ vyasṛjat tvarayānvitaḥ ||
sa tenābhihato rājan mūrchām āśu samāviśat ||
dhvajayaṣṭiṃ ca sahasā śiśriye kaśmalāvṛtaḥ ||
apovāha raṇāt taṃ tu sārathī rathināṃ varam ||
hārdikyaśarasaṃtaptaṃ niḥśvasantaṃ punaḥ punaḥ ||
parājite tataḥ śūre drupadasya sute prabho ||
prādravat pāṇḍavī senā vadhyamānā samantataḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
शिखण्डिनम् तु समरेśikhaṇḍinam tu samareШикхандина же в бою; Шикханди
भीष्ममृत्युम् दुरासदम्bhīṣmamṛtyum durāsadamсмерть Бхишмы, труднодоступного; губителя Бхишмы
हार्दिक्यः वारयाम् आसhārdikyaḥ vārayām āsaХардикья остановил; Критаварман сдержал
स्मयन् इव मुहुः मुहुःsmayan iva muhuḥ muhuḥсловно улыбаясь снова и снова; усмехаясь
शिखण्डी च समासाद्यśikhaṇḍī ca samāsādyaи Шикханди, приблизившись; подойдя
हृदिकानाम् महारथम्hṛdikānām mahārathamк махаратхе Хридиков; к Критаварману
पञ्चभिः निशितैः भल्लैःpañcabhiḥ niśitaiḥ bhallaiḥпятью острыми бхаллами; пятью стрелами
जत्रुदेशे समार्दयत्jatrudeśe samārdayatв области ключиц поразил; ударил в ключицы
कृतवर्मा तु संक्रुद्धःkṛtavarmā tu saṃkruddhaḥКритаварман же разгневанный; в гневе
भित्त्वा षष्टिभिः आशुगैःbhittvā ṣaṣṭibhiḥ āśugaiḥпробив шестьюдесятью быстрыми; шестьюдесятью стрелами
धनुः एकेन चिच्छेदdhanuḥ ekena cicchedaлук одной рассёк; одной срезал лук
हसन् राजन् महारथःhasan rājan mahārathaḥсмеясь, царь, махаратха; с усмешкой
अथ अन्यत् धनुः आदायatha anyat dhanuḥ ādāyaзатем другой лук взяв; взяв новый лук
द्रुपदस्य आत्मजः बलीdrupadasya ātmajaḥ balīсын Друпады сильный; могучий Шикханди
तिष्ठ तिष्ठ इति संक्रुद्धःtiṣṭha tiṣṭha iti saṃkruddhaḥстой, стой, так разгневанный; в гневе крикнул
हार्दिक्यम् प्रत्यभाषतhārdikyam pratyabhāṣataХардикье сказал; обратился к Критаварману
ततः अस्य नवतिम् बाणान्tataḥ asya navatim bāṇānзатем ему девяносто стрел; девяносто стрел
रुक्मपुङ्खान् सुतेजनान्rukmapuṅkhān sutejanānзолотопёрых, очень острых; золотистых и острых
प्रेषयाम् आस राजेन्द्रpreṣayām āsa rājendraпослал, царь царей; выпустил
ते अस्य अभ्रश्यन्त वर्मणःte asya abhraśyanta varmaṇaḥони с его доспеха соскользнули; соскользнули с брони
वितथान् तान् समालक्ष्यvitathān tān samālakṣyaнапрасными их увидев; заметив безрезультатность
पतितान् च महीतलेpatitān ca mahītaleи упавшими на землю; лежащими на земле
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेनkṣurapreṇa sutīkṣṇenaкшурапрой очень острой; острейшей стрелой
कार्मुकम् चिच्छिदे बलीkārmukam cicchide balīлук рассёк сильный; Критаварман срезал
अथ एनम् छिन्नधन्वानम्atha enam chinnadhanvānamзатем его с отсечённым луком; обезоруженного
भग्नशृङ्गम् इव ऋषभम्bhagnaśṛṅgam iva ṛṣabhamкак быка с сломанным рогом; словно безрогого быка
अशीत्या मार्गणैः क्रुद्धःaśītyā mārgaṇaiḥ kruddhaḥвосемьюдесятью стрелами разгневанный; в гневе
बाह्वोः उरसि च अर्दयत्bāhvoḥ urasi ca ardayatв руки и грудь поразил; мучил руки и грудь
कृतवर्मा तु संक्रुद्धःkṛtavarmā tu saṃkruddhaḥКритаварман же разгневанный; Критаварман
मार्गणैः कृतविक्षतःmārgaṇaiḥ kṛtavikṣataḥстрелами израненный; сам израненный
धनुर् अन्यत् समादायdhanur anyat samādāyaдругой лук взяв; взял новый лук
समार्गणगणम् प्रभोsamārgaṇagaṇam prabhoс множеством стрел, владыка; со стрелами
शिखण्डिनम् बाणवरैःśikhaṇḍinam bāṇavaraiḥШикхандина лучшими стрелами; Шикханди стрелами
स्कन्धदेशे अभ्यताडयत्skandhadeśe abhyatāḍayatв область плеч ударил; поразил в плечи
स्कन्धदेशे स्थितैः बाणैःskandhadeśe sthitaiḥ bāṇaiḥв области плеч стоящими стрелами; со стрелами в плечах
शिखण्डी च रराज हśikhaṇḍī ca rarāja haШикханди и сиял; Шикханди блистал
शाखाप्रतानैः विमलैःśākhāpratānaiḥ vimalaiḥчистыми распростёртыми ветвями; с чистыми ветвями
सुमहान् स यथा द्रुमःsumahān sa yathā drumaḥкак большое дерево; словно великое дерево
तौ अन्योन्यम् भृशम् विद्ध्वाtau anyonyam bhṛśam viddhvāте двое друг друга сильно пронзив; взаимно ранив
रुधिरेण समुक्षितौrudhireṇa samukṣitauкровью омоченные; залитые кровью
अन्योन्यशृङ्गाभिहतौanyonyaśṛṅgābhihatauдруг друга рогами ударившие; взаимно боднувшиеся
रेजतुः वृषभौ इवrejatuḥ vṛṣabhau ivaсияли как быки; словно два быка
अन्योन्यस्य वधे यत्नम्anyonyasya vadhe yatnamв убийстве друг друга усилие; старание убить
कुर्वाणौ तौ महारथौkurvāṇau tau mahārathauделая те махаратхи; оба воина
रथाभ्याम् चेरतुः तत्रrathābhyām ceratuḥ tatraна колесницах двигались там; ездили
मण्डलानि सहस्रशःmaṇḍalāni sahasraśaḥкруги тысячами; многие круги
कृतवर्मा महाराजkṛtavarmā mahārājaКритаварман, великий царь; Критаварман
पार्षतम् निशितैः शरैःpārṣatam niśitaiḥ śaraiḥПаршату острыми стрелами; Шикханди стрелами
रणे विव्याध सप्तत्याraṇe vivyādha saptatyāв бою пронзил семьюдесятью; поразил семьюдесятью
स्वर्णपुङ्खैः शिलाशितैःsvarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥзолотопёрыми, камнем отточенными; золотистыми острыми
ततः अस्य समरे बाणम्tataḥ asya samare bāṇamзатем в бою ему стрелу; потом стрелу
भोजः प्रहरताम् वरःbhojaḥ praharatām varaḥБходжа, лучший нападающих; Критаварман
जीवितान्तकरम् घोरम्jīvitāntakaram ghoramжизни конец делающую, страшную; смертоносную
व्यसृजत् त्वरया अन्वितःvyasṛjat tvarayā anvitaḥвыпустил, быстротой наделённый; поспешно послал
स तेन अभिहतः राजन्sa tena abhihataḥ rājanон ею поражённый, царь; Шикханди поражённый
मूर्छाम् आशु समाविशत्mūrchām āśu samāviśatв обморок быстро вошёл; быстро лишился чувств
ध्वजयष्टिम् च सहसाdhvajayaṣṭim ca sahasāи древко знамени внезапно; за древко флага
शिश्रिये कश्मलावृतःśiśriye kaśmalāvṛtaḥопёрся, дурнотой покрытый; опёрся в помрачении
अपोवाह रणात् तम् तुapovāha raṇāt tam tuувёз из боя его же; вывез его
सारथी रथिनाम् वरम्sārathī rathinām varamвозница лучшего колесничего; возница воина
हार्दिक्यशरसंतप्तम्hārdikyaśarasaṃtaptamстрелами Хардикьи измученного; раненного Критаварманом
निःश्वसन्तम् पुनः पुनःniḥśvasantam punaḥ punaḥвздыхающего снова и снова; многократно вздыхавшего
पराजिते ततः शूरेparājite tataḥ śūreкогда побеждён был герой; после поражения
द्रुपदस्य सुते प्रभोdrupadasya sute prabhoсын Друпады, владыка; Шикханди
प्राद्रवत् पाण्डवी सेनाprādravat pāṇḍavī senāпобежало войско Пандавов; армия Пандавов бежала
वध्यमाना समन्ततःvadhyamānā samantataḥпоражаемая со всех сторон; под ударами отовсюду
Traducción

Хардикья в бою остановил Шикханди, труднодоступного губителя Бхишмы, словно снова и снова улыбаясь. Шикханди приблизился к махаратхе Хридиков и пятью острыми бхаллами поразил его в область ключиц. Разгневанный Критаварман шестьюдесятью быстрыми стрелами пробил его и, смеясь, одной стрелой рассёк его лук. Могучий сын Друпады взял другой лук и в гневе крикнул Хардикье: «Стой! Стой!» Затем он послал в него девяносто золотопёрых, очень острых стрел, но они соскользнули с его доспеха и упали на землю. Увидев, что они бесплодны, могучий Критаварман острейшей кшурапрой срезал его лук, а затем, видя его с отсечённым луком, как быка со сломанным рогом, в гневе восемьюдесятью стрелами поразил его в руки и грудь. Сам израненный стрелами, Критаварман взял другой лук со стрелами и лучшими стрелами ударил Шикханди в область плеч. Со стрелами, стоящими в плечах, Шикханди сиял, как большое дерево с чисто распростёртыми ветвями. Эти двое, сильно пронзив друг друга и омоченные кровью, сияли, как два быка, ударившие друг друга рогами. Оба махаратхи, стараясь убить друг друга, на колесницах исполняли там тысячи круговых движений. Критаварман, о великий царь, в бою семьюдесятью золотопёрыми, отточенными на камне стрелами пронзил Паршату; затем Бходжа, лучший из нападающих, поспешно выпустил в него страшную стрелу, прекращающую жизнь. Поражённый ею, Шикханди быстро лишился чувств и, охваченный дурнотой, внезапно опёрся на древко знамени. Его возница вывез из боя этого лучшего колесничего, измученного стрелами Хардикьи и снова и снова вздыхавшего. Когда герой, сын Друпады, был побеждён, войско Пандавов, поражаемое со всех сторон, побежало».

Versión

2ba76c3c9117 · publicado 20 jun 2026, 4:29:37 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con