Mahābhārata
Indra Explains the Battle-Sacrifice (Indra Explains the Sacrifice of Battle)12.99.6-13
10390 / 15823
Mahābhārata · 12.99.6-13
Devanāgarī

सागरान्तां महीं कृत्स्नाम् अनुशिष्य यथाविधि ॥
चातुर्वर्ण्ये यथाशास्त्रं प्रवृत्तो धर्मकाम्यया ॥
ब्रह्मचर्येण घोरेण आचार्यकुलसेवया ॥
वेदान् अधीत्य धर्मेण राजशास्त्रं च केवलम् ॥
अतिथीन् अन्नपानेन पितॄंश् च स्वधया तथा ॥
ऋषीन् स्वाध्यायदीक्षाभिर् देवान् यज्ञैर् अनुत्तमैः ॥
क्षत्रधर्मे स्थितो भूत्वा यथाशास्त्रं यथाविधि ॥
उदीक्षमाणः पृतनां जयामि युधि वासव ॥
देवराज सुदेवो ऽयं मम सेनापतिः पुरा ॥
आसीद् योधः प्रशान्तात्मा सो ऽयं कस्माद् अतीव माम् ॥
नानेन क्रतुभिर् मुख्यैर् इष्टं नैव द्विजातयः ॥
तर्पिता विधिवच् छक्र सो ऽयं कस्माद् अतीव माम् ॥
इन्द्र उवाच
एतस्य विततस् तात सुदेवस्य बभूव ह ॥
संग्रामयज्ञः सुमहान् यश् चान्यो युध्यते नरः ॥
संनद्धो दीक्षितः सर्वो योधः प्राप्य चमूमुखम् ॥
युद्धयज्ञाधिकारस्थो भवतीति विनिश्चयः ॥

Transliteración (IAST)

sāgarāntāṃ mahīṃ kṛtsnām anuśiṣya yathāvidhi ||
cāturvarṇye yathāśāstraṃ pravṛtto dharmakāmyayā ||
brahmacaryeṇa ghoreṇa ācāryakulasevayā ||
vedān adhītya dharmeṇa rājaśāstraṃ ca kevalam ||
atithīn annapānena pitṝṃś ca svadhayā tathā ||
ṛṣīn svādhyāyadīkṣābhir devān yajñair anuttamaiḥ ||
kṣatradharme sthito bhūtvā yathāśāstraṃ yathāvidhi ||
udīkṣamāṇaḥ pṛtanāṃ jayāmi yudhi vāsava ||
devarāja sudevo 'yaṃ mama senāpatiḥ purā ||
āsīd yodhaḥ praśāntātmā so 'yaṃ kasmād atīva mām ||
nānena kratubhir mukhyair iṣṭaṃ naiva dvijātayaḥ ||
tarpitā vidhivac chakra so 'yaṃ kasmād atīva mām ||
indra uvāca
etasya vitatas tāta sudevasya babhūva ha ||
saṃgrāmayajñaḥ sumahān yaś cānyo yudhyate naraḥ ||
saṃnaddho dīkṣitaḥ sarvo yodhaḥ prāpya camūmukham ||
yuddhayajñādhikārastho bhavatīti viniścayaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
सागर अन्ताम् महीम्sāgara antām mahīmземлю до океанов; всю землю
कृत्स्नाम्kṛtsnāmцелую; полностью
अनुशिष्यanuśiṣyaуправляя; наставляя
यथा विधिyathā vidhiкак предписано; по правилу
चातुर्वर्ण्येcāturvarṇyeв четырёх варнах; относительно четырёх сословий
यथा शास्त्रम्yathā śāstramпо писанию; согласно шастре
प्रवृत्तःpravṛttaḥдействовавший; поступавший
धर्म काम्ययाdharma kāmyayāс желанием дхармы; ради праведности
ब्रह्मचर्येण घोरेणbrahmacaryeṇa ghoreṇaсуровым брахмачарьей; строгим ученичеством
आचार्य कुल सेवयाācārya kula sevayāслужением дому учителя; службой у наставника
वेदान् अधीत्यvedān adhītyaизучив Веды; прочтя Веды
धर्मेणdharmeṇaпо дхарме; праведно
राज शास्त्रम् चrāja śāstram caи науку царей; царское учение
केवलम्kevalamполностью; целиком
अतिथीन् अन्न पानेनatithīn anna pānenaгостей пищей и питьём; пришельцев едой и водой
पितॄन् च स्वधयाpitṝn ca svadhayāи предков свадхой; поминальным приношением
तथाtathāтакже; так
ऋषीन् स्वाध्याय दीक्षाभिःṛṣīn svādhyāya dīkṣābhiḥриши самоизучением и обетами; мудрецов изучением Вед
देवान् यज्ञैः अनुत्तमैःdevān yajñaiḥ anuttamaiḥбогов высшими жертвами; непревзойдёнными яджнями
क्षत्र धर्मे स्थितःkṣatra dharme sthitaḥстоя в кшатрийской дхарме; утвердившись в долге кшатрия
भूत्वाbhūtvāстав; будучи
यथा शास्त्रम्yathā śāstramпо писанию; согласно шастре
यथा विधिyathā vidhiкак предписано; по правилу
उदीक्षमाणः पृतनाम्udīkṣamāṇaḥ pṛtanāmвзирая на войско; ожидая битвы
जयामि युधिjayāmi yudhiя побеждаю в бою; одерживаю победу
वासवvāsavaВасава; о Индра
देव राजन्deva rājanцарь богов; о владыка богов
सुदेवः अयम्sudevaḥ ayamэтот Судева; Судева здесь
मम सेनापतिः पुराmama senāpatiḥ purāпрежде мой военачальник; мой прежний полководец
आसीत्āsītбыл; являлся
योधःyodhaḥвоин; боец
प्रशान्त आत्माpraśānta ātmāуспокоенный духом; сдержанный
सः अयम् कस्मात्saḥ ayam kasmātпочему же он; отчего этот
अतीव माम्atīva māmпревосходит меня; выше меня
न अनेनna anenaне им; этим человеком не
क्रतुभिः मुख्यैःkratubhiḥ mukhyaiḥглавными жертвами; лучшими обрядами
इष्टम्iṣṭamбыло совершено жертвоприношение; была принесена жертва
न एव द्विजातयःna eva dvijātayaḥи не дваждырождённые; брахманы не
तर्पिताः विधि वत्tarpitāḥ vidhi vatудовлетворены как положено; насыщены по правилу
शक्रśakraШакра; о Индра
सः अयम् कस्मात्saḥ ayam kasmātпочему же он; отчего этот
अतीव माम्atīva māmпревосходит меня; выше меня
इन्द्र उवाचindra uvācaИндра сказал; Индра ответил
एतस्य विततःetasya vitataḥу него был распростёрт; для него развернулся
तातtātaсын; дорогой
सुदेवस्य बभूव हsudevasya babhūva haу Судевы действительно был; случился у Судевы
संग्राम यज्ञःsaṃgrāma yajñaḥжертвоприношение битвы; боевая яджня
सुमहान्sumahānвеличайший; очень великий
यः च अन्यःyaḥ ca anyaḥи всякий другой; кто иной
युध्यते नरःyudhyate naraḥсражается как человек; воюет
संनद्धः दीक्षितःsaṃnaddhaḥ dīkṣitaḥвооружённый, посвящённый; снаряжённый как посвящённый
सर्वः योधःsarvaḥ yodhaḥкаждый воин; всякий боец
प्राप्य चमू मुखम्prāpya camū mukhamдостигнув фронта войска; подойдя к строю
युद्ध यज्ञ अधिकार स्थःyuddha yajña adhikāra sthaḥстоящий в праве боевой жертвы; вступивший в обряд битвы
भवति इतिbhavati itiстановится, так; бывает, так
विनिश्चयःviniścayaḥрешение; твёрдый вывод
Traducción

Амбариша сказал: «Васава, я правил всей землёй до океанов, как предписано; ради дхармы действовал по шастре в отношении четырёх варн; строгим брахмачарьей и служением в доме учителя изучил Веды и царскую науку. Гостей я удовлетворял пищей и питьём, предков — свадхой, риши — самоизучением и обетами, богов — непревзойдёнными жертвами. Утвердившись в кшатрийской дхарме, по шастре и правилу, я встречал войско и побеждал в бою. Царь богов, этот Судева прежде был моим полководцем, спокойным воином. Почему же он превосходит меня? Он не совершал великих жертв и не удовлетворял дваждырождённых как положено, Шакра. Почему же он выше меня?» Индра ответил: «Сын, у Судевы было великое жертвоприношение битвы; так же и всякий человек, который сражается. Каждый воин, вооружённый и как бы посвящённый, достигнув фронта войска, вступает в право боевой жертвы: таково твёрдое решение».

Versión

ded841a71be1 · publicado 20 jun 2026, 20:09:44 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con