यस्य तोमरसंघाटा भेरीमण्डूककच्छपा ॥
वीरास्थिशर्करा दुर्गा मांसशोणितकर्दमा ॥
असिचर्मप्लवा सिन्धुः केशशैवलशाद्वला ॥
अश्वनागरथैश् चैव संभिन्नैः कृतसंक्रमा ॥
पताकाध्वजवानीरा हतवाहनवाहिनी ॥
शोणितोदा सुसंपूर्णा दुस्तरा पारगैर् नरैः ॥
हतनागमहानक्रा परलोकवहाशिवा ॥
ऋष्टिखड्गध्वजानूका गृध्रकङ्कवडप्लवा ॥
पुरुषादानुचरिता भीरूणां कश्मलावहा ॥
नदी योधमहायज्ञे तद् अस्यावभृथं स्मृतम् ॥
वेदी यस्य त्व् अमित्राणां शिरोभिर् अवकीर्यते ॥
अश्वस्कन्धैर् गजस्कन्धैस् तस्य लोका यथा मम ॥
पत्नीशाला कृता यस्य परेषां वाहिनीमुखम् ॥
हविर्धानं स्ववाहिन्यस् तद् अस्याहुर् मनीषिणः ॥
सदश् चान्तरयोधाग्निर् आग्नीध्रश् चोत्तरां दिशम् ॥
शत्रुसेनाकलत्रस्य सर्वलोकान् अदूरतः ॥
यदा तूभयतो व्यूहो भवत्य् आकाशम् अग्रतः ॥
सास्य वेदी तथा यज्ञे नित्यं वेदास् त्रयो ऽग्नयः ॥
yasya tomarasaṃghāṭā bherīmaṇḍūkakacchapā ||
vīrāsthiśarkarā durgā māṃsaśoṇitakardamā ||
asicarmaplavā sindhuḥ keśaśaivalaśādvalā ||
aśvanāgarathaiś caiva saṃbhinnaiḥ kṛtasaṃkramā ||
patākādhvajavānīrā hatavāhanavāhinī ||
śoṇitodā susaṃpūrṇā dustarā pāragair naraiḥ ||
hatanāgamahānakrā paralokavahāśivā ||
ṛṣṭikhaḍgadhvajānūkā gṛdhrakaṅkavaḍaplavā ||
puruṣādānucaritā bhīrūṇāṃ kaśmalāvahā ||
nadī yodhamahāyajñe tad asyāvabhṛthaṃ smṛtam ||
vedī yasya tv amitrāṇāṃ śirobhir avakīryate ||
aśvaskandhair gajaskandhais tasya lokā yathā mama ||
patnīśālā kṛtā yasya pareṣāṃ vāhinīmukham ||
havirdhānaṃ svavāhinyas tad asyāhur manīṣiṇaḥ ||
sadaś cāntarayodhāgnir āgnīdhraś cottarāṃ diśam ||
śatrusenākalatrasya sarvalokān adūrataḥ ||
yadā tūbhayato vyūho bhavaty ākāśam agrataḥ ||
sāsya vedī tathā yajñe nityaṃ vedās trayo 'gnayaḥ ||
«У кого есть труднопроходимая река битвы: груды копий в ней, барабаны как лягушки и черепахи, галька из костей героев, грязь из мяса и крови; поток, где мечи и щиты служат плотами, волосы — водорослями и травой, а разбитые кони, слоны и колесницы образуют переправы; поток со знамёнами и флагами как тростником, с поверженными повозками, наполненный кровавой водой, трудный для переправы даже умелым людям; зловещая река, несущая в иной мир, с убитыми слонами как огромными крокодилами, с копьями, мечами и флагами как берегами, с грифами и другими птицами как плотами, посещаемая пожирателями людей и приводящая трусов в смятение, — в великой жертве воинов она считается его очистительным омовением. Чья алтарная площадка усыпается головами врагов, шеями коней и плечами слонов, тот получает миры, подобные моим. Если фронт чужого войска становится его ритуальным помещением, а собственные войска — хранилищем приношений, так говорят о нём мудрые. Когда с обеих сторон возникает боевой строй, а впереди открывается пространство, это становится его алтарём в жертве, где постоянно присутствуют Веды и три огня».
8e53a0b25ceb · publicado 20 jun 2026, 20:09:44 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Образ кровавой реки предельно тяжёлый: он не романтизирует войну, а показывает цену кшатрийского долга. Только тот, кто проходит через этот ужас ради дхармы, получает плод, сравнимый с великим обрядом.