Mahābhārata
Kṛśatanu and the Thinness of Hope12.126.43-49
10520 / 15823
Mahābhārata · 12.126.43-49
Devanāgarī

ऋषभ उवाच
एतच् छ्रुत्वा ततो राजन् स राजा सावरोधनः ॥
संस्पृश्य पादौ शिरसा निपपात द्विजर्षभे ॥
राजोवाच
प्रसादये त्वा भगवन् पुत्रेणेच्छामि संगतिम् ॥
वृणीष्व च वरं विप्र यम् इच्छसि यथाविधि ॥
ऋषभ उवाच
अब्रवीच् च हि तं वाक्यं राजा राजीवलोचनः ॥
सत्यम् एतद् यथा विप्र त्वयोक्तं नास्त्य् अतो मृषा ॥
ततः प्रहस्य भगवांस् तनुर् धर्मभृतां वरः ॥
पुत्रम् अस्यानयत् क्षिप्रं तपसा च श्रुतेन च ॥
तं समानाय्य पुत्रं तु तदोपालभ्य पार्थिवम् ॥
आत्मानं दर्शयाम् आस धर्मं धर्मभृतां वरः ॥
संदर्शयित्वा चात्मानं दिव्यम् अद्भुतदर्शनम् ॥
विपाप्मा विगतक्रोधश् चचार वनम् अन्तिकात् ॥
एतद् दृष्टं मया राजंस् ततश् च वचनं श्रुतम् ॥
आशाम् अपनयस्वाशु ततः कृशतरीम् इमाम् ॥

Transliteración (IAST)

ṛṣabha uvāca
etac chrutvā tato rājan sa rājā sāvarodhanaḥ ||
saṃspṛśya pādau śirasā nipapāta dvijarṣabhe ||
rājovāca
prasādaye tvā bhagavan putreṇecchāmi saṃgatim ||
vṛṇīṣva ca varaṃ vipra yam icchasi yathāvidhi ||
ṛṣabha uvāca
abravīc ca hi taṃ vākyaṃ rājā rājīvalocanaḥ ||
satyam etad yathā vipra tvayoktaṃ nāsty ato mṛṣā ||
tataḥ prahasya bhagavāṃs tanur dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
putram asyānayat kṣipraṃ tapasā ca śrutena ca ||
taṃ samānāyya putraṃ tu tadopālabhya pārthivam ||
ātmānaṃ darśayām āsa dharmaṃ dharmabhṛtāṃ varaḥ ||
saṃdarśayitvā cātmānaṃ divyam adbhutadarśanam ||
vipāpmā vigatakrodhaś cacāra vanam antikāt ||
etad dṛṣṭaṃ mayā rājaṃs tataś ca vacanaṃ śrutam ||
āśām apanayasvāśu tataḥ kṛśatarīm imām ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
ऋषभ उवाचṛṣabha uvācaРишабха сказал; продолжил
एतत् श्रुत्वा ततः राजन्etat śrutvā tataḥ rājanуслышав это тогда, царь; правитель
सः राजा स अवरोधनःsaḥ rājā sa avarodhanaḥтот царь со своим двором; женской половиной
संस्पृश्य पादौ शिरसाsaṃspṛśya pādau śirasāкоснувшись стоп головой; припав
निपपात द्विज ऋषभेnipapāta dvija ṛṣabheпал перед быком среди дваждырождённых; мудрецом
राजा उवाचrājā uvācaцарь сказал; молвил
प्रसादये त्वा भगवन्prasādaye tvā bhagavanя умилостивляю тебя, Бхагаван; прошу
पुत्रेण इच्छामि संगतिम्putreṇa icchāmi saṃgatimс сыном хочу соединения; встречи
वृणीष्व च वरम् विप्रvṛṇīṣva ca varam vipraи выбери дар, брахман; благословение
यम् इच्छसि यथा विधिyam icchasi yathā vidhiкакой желаешь по правилу; должно
ऋषभ उवाचṛṣabha uvācaРишабха сказал; продолжил
अब्रवीत् च हि तम् वाक्यम्abravīt ca hi tam vākyamи сказал ему это слово; речь
राजा राजीव लोचनःrājā rājīva locanaḥцарь лотосоокий; правитель
सत्यम् एतत् यथा विप्रsatyam etat yathā vipraэто истина, как ты, брахман; сказал
त्वया उक्तम्tvayā uktamтобой сказанное; изречённое
न अस्ति अतः मृषाna asti ataḥ mṛṣāнет здесь лжи; неправды
ततः प्रहस्य भगवान्tataḥ prahasya bhagavānзатем улыбнувшись, Бхагаван; святой
तनुः धर्म भृताम् वरःtanuḥ dharma bhṛtām varaḥТану, лучший из несущих дхарму; праведников
पुत्रम् अस्य आनयत् क्षिप्रम्putram asya ānayat kṣipramсына его быстро привёл; вернул
तपसा च श्रुतेन चtapasā ca śrutena caтапасом и знанием шрути; учёностью
तम् समानाय्य पुत्रम् तुtam samānāyya putram tuприведя того сына; вернув
तदा उपालभ्य पार्थिवम्tadā upālabhya pārthivamтогда упрекнув царя; правителя
आत्मानम् दर्शयाम् आसātmānam darśayām āsaсебя показал; явил
धर्मम् धर्म भृताम् वरःdharmam dharma bhṛtām varaḥдхарму, лучший из несущих дхарму; праведник
संदर्शयित्वा च आत्मानम्saṃdarśayitvā ca ātmānamи показав себя; свою сущность
दिव्यम् अद्भुत दर्शनम्divyam adbhuta darśanamбожественного, чудесного вида; удивительного
विपाप्मा विगत क्रोधःvipāpmā vigata krodhaḥбезгрешный, лишённый гнева; свободный
चचार वनम् अन्तिकात्cacāra vanam antikātбродил поблизости в лесу; ушёл
एतत् दृष्टम् मया राजन्etat dṛṣṭam mayā rājanэто было видено мной, царь; я видел
ततः च वचनम् श्रुतम्tataḥ ca vacanam śrutamи затем слово было услышано; учение
आशाम् अपनय आशुāśām apanaya āśuнадежду быстро устрани; оставь
ततः कृशतरीम् इमाम्tataḥ kṛśatarīm imāmэту, худейшую из всего; тонкую
Traducción

Ришабха сказал: «Услышав это, царь со своим двором пал перед быком среди дваждырождённых, коснувшись его стоп головой. Царь сказал: “Бхагаван, умилостивись. Я хочу снова встретиться с сыном. Выбери дар, брахман, какой пожелаешь по правилу”. Лотосоокий царь сказал ему: “Истинно всё, что ты сказал, брахман; в этом нет лжи”. Тогда Бхагаван Тану, лучший из несущих дхарму, улыбнулся и силой тапаса и шрути быстро привёл его сына. Вернув сына, он упрекнул царя и явил себя как дхарму, о лучший из несущих дхарму. Показав свою божественную, чудесную сущность, он, безгрешный и свободный от гнева, стал странствовать поблизости в лесу. Это я видел, царь, и это слово услышал: быстро устрани эту надежду, самую худую из всего”».

Versión

64ac00786cc5 · publicado 20 jun 2026, 21:51:41 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con