Mahābhārata
What a King Should Do in Extreme Crisis12.129.9-14
10534 / 15823
Mahābhārata · 12.129.9-14
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
आभ्यन्तरे प्रकुपिते बाह्ये चोपनिपीडिते ॥
क्षीणे कोशे स्रुते मन्त्रे किं कार्यम् अवशिष्यते ॥
भीष्म उवाच
क्षिप्रं वा संधिकामः स्यात् क्षिप्रं वा तीक्ष्णविक्रमः ॥
पदापनयनं क्षिप्रम् एतावत् सांपरायिकम् ॥
अनुरक्तेन पुष्टेन हृष्टेन जगतीपते ॥
अल्पेनापि हि सैन्येन महीं जयति पार्थिवः ॥
हतो वा दिवम् आरोहेद् विजयी क्षितिम् आवसेत् ॥
युद्धे तु संत्यजन् प्राणाञ् शक्रस्यैति सलोकताम् ॥
सर्वलोकागमं कृत्वा मृदुत्वं गन्तुम् एव च ॥
विश्वासाद् विनयं कुर्याद् व्यवस्येद् वाप्य् उपानहौ ॥
अपक्रमितुम् इच्छेद् वा यथाकामं तु सान्त्वयेत् ॥
विलिङ्गमित्वा मित्रेण ततः स्वयम् उपक्रमेत् ॥

Transliteración (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
ābhyantare prakupite bāhye copanipīḍite ||
kṣīṇe kośe srute mantre kiṃ kāryam avaśiṣyate ||
bhīṣma uvāca
kṣipraṃ vā saṃdhikāmaḥ syāt kṣipraṃ vā tīkṣṇavikramaḥ ||
padāpanayanaṃ kṣipram etāvat sāṃparāyikam ||
anuraktena puṣṭena hṛṣṭena jagatīpate ||
alpenāpi hi sainyena mahīṃ jayati pārthivaḥ ||
hato vā divam ārohed vijayī kṣitim āvaset ||
yuddhe tu saṃtyajan prāṇāñ śakrasyaiti salokatām ||
sarvalokāgamaṃ kṛtvā mṛdutvaṃ gantum eva ca ||
viśvāsād vinayaṃ kuryād vyavasyed vāpy upānahau ||
apakramitum icched vā yathākāmaṃ tu sāntvayet ||
viliṅgamitvā mitreṇa tataḥ svayam upakramet ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
युधिष्ठिर उवाचyudhiṣṭhira uvācaЮдхиштхира сказал; Юдхиштхира спросил
आभ्यन्तरे प्रकुपितेābhyantare prakupiteкогда внутреннее восстало; внутренний враг
बाह्ये च उपनिपीडितेbāhye ca upanipīḍiteи внешнее давит; враг угнетает
क्षीणे कोशेkṣīṇe kośeкогда казна истощена; исчерпана
स्रुते मन्त्रेsrute mantreкогда совет раскрыт; тайна услышана
किम् कार्यम् अवशिष्यतेkim kāryam avaśiṣyateкакое действие остаётся; что делать
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма ответил
क्षिप्रम् वा संधि कामः स्यात्kṣipram vā saṃdhi kāmaḥ syātпусть быстро желает мира; договора
क्षिप्रम् वा तीक्ष्ण विक्रमःkṣipram vā tīkṣṇa vikramaḥили быстро проявит резкое усилие; решительный подвиг
पद अपनयनम् क्षिप्रम्pada apanayanam kṣipramбыстрое удаление с места; отступление
एतावत् सांपरायिकम्etāvat sāṃparāyikamвот столько средств на крайний случай; кризис
अनुरक्तेन पुष्टेनanuraktena puṣṭenaс преданным и крепким; сытым
हृष्टेन जगती पतेhṛṣṭena jagatī pateрадостным, владыка земли; воодушевлённым
अल्पेन अपि हि सैन्येनalpena api hi sainyenaведь даже малым войском; силой
महीम् जयति पार्थिवःmahīm jayati pārthivaḥцарь побеждает землю; завоёвывает
हतः वा दिवम् आरोहेत्hataḥ vā divam ārohetили убитый поднимется на небо; мир богов
विजयी क्षितिम् आवसेत्vijayī kṣitim āvasetпобедитель будет жить на земле; править
युद्धे तु संत्यजन् प्राणान्yuddhe tu saṃtyajan prāṇānа в битве оставляя жизнь; отдавая
शक्रस्य एति सलोकताम्śakrasya eti salokatāmдостигает одного мира с Шакрой; Индрой
सर्व लोक आगमम् कृत्वाsarva loka āgamam kṛtvāсделав приход всех людей; собрав мнение
मृदुत्वम् गन्तुम् एव चmṛdutvam gantum eva caи чтобы идти к мягкости; уступчивости
विश्वासात् विनयम् कुर्यात्viśvāsāt vinayam kuryātиз доверия пусть проявит смирение; уступку
व्यवस्येत् वा अपि उपानहौvyavasyet vā api upānahauили решится на походную обувь; уход
अपक्रमितुम् इच्छेत् वाapakramitum icchet vāили пусть захочет отступить; уйти
यथा कामम् तु सान्त्वयेत्yathā kāmam tu sāntvayetи как нужно пусть умиротворяет; успокаивает
विलिङ्गमित्वा मित्रेणviliṅgamitvā mitreṇaизменив облик с помощью друга; скрывшись
ततः स्वयम् उपक्रमेत्tataḥ svayam upakrametзатем сам пусть начнёт действие; предпримет
Traducción

Юдхиштхира спросил: «А если внутри вспыхнул мятеж, снаружи давит враг, казна истощена и тайный совет раскрыт, что остаётся делать?» Бхишма ответил: «В таком крайнем случае есть немного средств: быстро искать мира, быстро совершить решительное действие или быстро оставить позицию. Даже с малым войском царь может победить землю, если оно предано, крепко и воодушевлено, владыка земли. Если он погибнет, то взойдёт на небо; если победит, будет жить на земле, а отдавая жизнь в битве, достигает одного мира с Шакрой. Но, собрав мнения людей, он может пойти и путём мягкости: из доверия проявить смирение, решиться уйти, отступить, умиротворять как нужно, скрыться с помощью друга и затем самому начать новое действие».

Versión

f960aedc0ba6 · publicado 20 jun 2026, 21:21:02 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con