Mahābhārata
Vishvamitra and the Dog's Thigh in a Time of Famine12.139.64-76
10586 / 15823
Mahābhārata · 12.139.64-76
Devanāgarī

श्वपच उवाच
नैतत् खादन् प्राप्स्यसे प्राणम् अन्यं; नायुर् दीर्घं नामृतस्येव तृप्तिम् ॥
भिक्षाम् अन्यां भिक्ष मा ते मनो ऽस्तु; श्वभक्षणे श्वा ह्य् अभक्षो द्विजानाम् ॥
विश्वामित्र उवाच
न दुर्भिक्षे सुलभं मांसम् अन्यच्; छ्वपाक नान्नं न च मे ऽस्ति वित्तम् ॥
क्षुधार्तश् चाहम् अगतिर् निराशः; श्वमांसे चास्मिन् षड्रसान् साधु मन्ये ॥
श्वपच उवाच
पञ्च पञ्चनखा भक्ष्या ब्रह्मक्षत्रस्य वै द्विज ॥
यदि शास्त्रं प्रमाणं ते माभक्ष्ये मानसं कृथाः ॥
विश्वामित्र उवाच
अगस्त्येनासुरो जग्धो वातापिः क्षुधितेन वै ॥
अहम् आपद्गतः क्षुब्धो भक्षयिष्ये श्वजाघनीम् ॥
श्वपच उवाच
भिक्षाम् अन्याम् आहरेति न चैतत् कर्तुम् अर्हसि ॥
न नूनं कार्यम् एतद् वै हर कामं श्वजाघनीम् ॥
विश्वामित्र उवाच
शिष्टा वै कारणं धर्मे तद्वृत्तम् अनुवर्तये ॥
परां मेध्याशनाद् एतां भक्ष्यां मन्ये श्वजाघनीम् ॥
श्वपच उवाच
असता यत् समाचीर्णं न स धर्मः सनातनः ॥
नावृत्तम् अनुकार्यं वै मा छलेनानृतं कृथाः ॥
विश्वामित्र उवाच
न पातकं नावमतम् ऋषिः सन् कर्तुम् अर्हसि ॥
समौ च श्वमृगौ मन्ये तस्माद् भक्ष्या श्वजाघनी ॥
श्वपच उवाच
यद् ब्राह्मणार्थे कृतम् अर्थितेन; तेनर्षिणा तच् च भक्ष्याधिकारम् ॥
स वै धर्मो यत्र न पापम् अस्ति; सर्वैर् उपायैर् हि स रक्षितव्यः ॥
विश्वामित्र उवाच
मित्रं च मे ब्राह्मणश् चायम् आत्मा; प्रियश् च मे पूज्यतमश् च लोके ॥
तं भर्तुकामो ऽहम् इमां हरिष्ये; नृशंसानाम् ईदृशानां न बिभ्ये ॥
श्वपच उवाच
कामं नरा जीवितं संत्यजन्ति; न चाभक्ष्यैः प्रतिकुर्वन्ति तत्र ॥
सर्वान् कामान् प्राप्नुवन्तीह विद्वन्; प्रियस्व कामं सहितः क्षुधा वै ॥
विश्वामित्र उवाच
स्थाने तावत् संशयः प्रेत्यभावे; निःसंशयं कर्मणां वा विनाशः ॥
अहं पुनर् वर्त इत्य् आशयात्मा; मूलं रक्षन् भक्षयिष्याम्य् अभक्ष्यम् ॥
बुद्ध्यात्मके व्यस्तम् अस्तीति तुष्टो; मोहाद् एकत्वं यथा चर्म चक्षुः ॥
यद्य् अप्य् एनः संशयाद् आचरामि; नाहं भविष्यामि यथा त्वम् एव ॥

Transliteración (IAST)

śvapaca uvāca
naitat khādan prāpsyase prāṇam anyaṃ; nāyur dīrghaṃ nāmṛtasyeva tṛptim ||
bhikṣām anyāṃ bhikṣa mā te mano 'stu; śvabhakṣaṇe śvā hy abhakṣo dvijānām ||
viśvāmitra uvāca
na durbhikṣe sulabhaṃ māṃsam anyac; chvapāka nānnaṃ na ca me 'sti vittam ||
kṣudhārtaś cāham agatir nirāśaḥ; śvamāṃse cāsmin ṣaḍrasān sādhu manye ||
śvapaca uvāca
pañca pañcanakhā bhakṣyā brahmakṣatrasya vai dvija ||
yadi śāstraṃ pramāṇaṃ te mābhakṣye mānasaṃ kṛthāḥ ||
viśvāmitra uvāca
agastyenāsuro jagdho vātāpiḥ kṣudhitena vai ||
aham āpadgataḥ kṣubdho bhakṣayiṣye śvajāghanīm ||
śvapaca uvāca
bhikṣām anyām āhareti na caitat kartum arhasi ||
na nūnaṃ kāryam etad vai hara kāmaṃ śvajāghanīm ||
viśvāmitra uvāca
śiṣṭā vai kāraṇaṃ dharme tadvṛttam anuvartaye ||
parāṃ medhyāśanād etāṃ bhakṣyāṃ manye śvajāghanīm ||
śvapaca uvāca
asatā yat samācīrṇaṃ na sa dharmaḥ sanātanaḥ ||
nāvṛttam anukāryaṃ vai mā chalenānṛtaṃ kṛthāḥ ||
viśvāmitra uvāca
na pātakaṃ nāvamatam ṛṣiḥ san kartum arhasi ||
samau ca śvamṛgau manye tasmād bhakṣyā śvajāghanī ||
śvapaca uvāca
yad brāhmaṇārthe kṛtam arthitena; tenarṣiṇā tac ca bhakṣyādhikāram ||
sa vai dharmo yatra na pāpam asti; sarvair upāyair hi sa rakṣitavyaḥ ||
viśvāmitra uvāca
mitraṃ ca me brāhmaṇaś cāyam ātmā; priyaś ca me pūjyatamaś ca loke ||
taṃ bhartukāmo 'ham imāṃ hariṣye; nṛśaṃsānām īdṛśānāṃ na bibhye ||
śvapaca uvāca
kāmaṃ narā jīvitaṃ saṃtyajanti; na cābhakṣyaiḥ pratikurvanti tatra ||
sarvān kāmān prāpnuvantīha vidvan; priyasva kāmaṃ sahitaḥ kṣudhā vai ||
viśvāmitra uvāca
sthāne tāvat saṃśayaḥ pretyabhāve; niḥsaṃśayaṃ karmaṇāṃ vā vināśaḥ ||
ahaṃ punar varta ity āśayātmā; mūlaṃ rakṣan bhakṣayiṣyāmy abhakṣyam ||
buddhyātmake vyastam astīti tuṣṭo; mohād ekatvaṃ yathā carma cakṣuḥ ||
yady apy enaḥ saṃśayād ācarāmi; nāhaṃ bhaviṣyāmi yathā tvam eva ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
श्वपचः उवाचśvapacaḥ uvācaшвапача сказал; собакоед
न एतत् खादन् प्राप्स्यसेna etat khādan prāpsyaseне это поедая получишь; достигнешь
प्राणम् अन्यम्prāṇam anyamиную жизнь; дыхание
न आयुः दीर्घम्na āyuḥ dīrghamне долгий век; жизнь
न अमृतस्य इव तृप्तिम्na amṛtasya iva tṛptimне удовлетворение как от амриты; нектара
भिक्षाम् अन्याम् भिक्षbhikṣām anyām bhikṣaдругую милостыню проси; ищи
मा ते मनः अस्तुmā te manaḥ astuпусть твой ум не будет; не склоняется
श्व भक्षणेśva bhakṣaṇeк поеданию собаки; пса
श्वा हि अभक्षः द्विजानाम्śvā hi abhakṣaḥ dvijānāmведь собака несъедобна для дваждырождённых; запрещена
विश्वामित्रः उवाचviśvāmitraḥ uvācaВишвамитра сказал; ответил
न दुर्भिक्षे सुलभम्na durbhikṣe sulabhamв голод нелегко доступно; редко
मांसम् अन्यत्māṃsam anyatдругое мясо; иная плоть
श्वपाक न अन्नम्śvapāka na annamшвапака, нет пищи; еды
न च मे अस्ति वित्तम्na ca me asti vittamи нет у меня богатства; средств
क्षुधा आर्तः च अहम्kṣudhā ārtaḥ ca ahamи я мучим голодом; страдаю
अगतिः निराशःagatiḥ nirāśaḥбез пути, без надежды; безвыходный
श्व मांसे च अस्मिन्śva māṃse ca asminи в этом собачьем мясе; плоти
षड् रसान् साधु मन्येṣaḍ rasān sādhu manyeшесть вкусов я считаю хорошими; нахожу
श्वपचः उवाचśvapacaḥ uvācaшвапача сказал; возразил
पञ्च पञ्च नखाः भक्ष्याःpañca pañca nakhāḥ bhakṣyāḥпять пятипалых съедобны; пятиноготных
ब्रह्म क्षत्रस्य वै द्विजbrahma kṣatrasya vai dvijaдля брахмана и кшатрия, дваждырождённый; дваждырожденных
यदि शास्त्रम् प्रमाणम् तेyadi śāstram pramāṇam teесли шастра для тебя авторитет; мера
मा अभक्ष्ये मानसम् कृथाःmā abhakṣye mānasam kṛthāḥне обращай ум к несъедобному; запретному
विश्वामित्रः उवाचviśvāmitraḥ uvācaВишвамитра сказал; ответил
अगस्त्येन असुरः जग्धःagastyena asuraḥ jagdhaḥАгастьей асура был съеден; поглощён
वातापिः क्षुधितेन वैvātāpiḥ kṣudhitena vaiВатапи, когда тот был голоден; асур
अहम् आपद् गतः क्षुब्धःaham āpad gataḥ kṣubdhaḥя, попавший в беду, потрясённый; голодом
भक्षयिष्ये श्व जाघनीम्bhakṣayiṣye śva jāghanīmсъем собачью ляжку; мясо
श्वपचः उवाचśvapacaḥ uvācaшвапача сказал; возразил
भिक्षाम् अन्याम् आहर इतिbhikṣām anyām āhara itiпринеси другую милостыню - так; пищу
न च एतत् कर्तुम् अर्हसिna ca etat kartum arhasiи этого не должен делать; совершать
न नूनम् कार्यम् एतत् वैna nūnam kāryam etat vaiэто точно не должно быть сделано; дело
हर कामम् श्व जाघनीम्hara kāmam śva jāghanīmзабирай, если хочешь, собачью ляжку; мясо
विश्वामित्रः उवाचviśvāmitraḥ uvācaВишвамитра сказал; ответил
शिष्टाः वै कारणम् धर्मेśiṣṭāḥ vai kāraṇam dharmeдостойные - основание в дхарме; мера
तत् वृत्तम् अनुवर्तयेtat vṛttam anuvartayeих поведение я последую; примеру
पराम् मेध्य अशनात् एताम्parām medhya aśanāt etāmвыше чистой еды эту; плоть
भक्ष्याम् मन्ये श्व जाघनीम्bhakṣyām manye śva jāghanīmсчитаю съедобной собачью ляжку; допустимой
श्वपचः उवाचśvapacaḥ uvācaшвапача сказал; ответил
असता यत् समाचीर्णम्asatā yat samācīrṇamчто совершено недобрым; нечестивым
न सः धर्मः सनातनःna saḥ dharmaḥ sanātanaḥто не вечная дхарма; санатана
न अवृत्तम् अनुकार्यम् वैna avṛttam anukāryam vaiнеправое поведение не следует повторять; подражать
मा छलेन अनृतम् कृथाःmā chalena anṛtam kṛthāḥне делай ложь уловкой; обманом
विश्वामित्रः उवाचviśvāmitraḥ uvācaВишвамитра сказал; ответил
न पातकम् न अवमतम्na pātakam na avamatamне грех и не презренное; падение
ऋषिः सन् कर्तुम् अर्हसिṛṣiḥ san kartum arhasiты должен считать для риши; как риши
समौ च श्व मृगौ मन्येsamau ca śva mṛgau manyeи собаку и зверя считаю равными; одинаковыми
तस्मात् भक्ष्या श्व जाघनीtasmāt bhakṣyā śva jāghanīпоэтому съедобна собачья ляжка; допустима
श्वपचः उवाचśvapacaḥ uvācaшвапача сказал; ответил
यत् ब्राह्मण अर्थे कृतम्yat brāhmaṇa arthe kṛtamчто сделано ради брахмана; в его нужде
अर्थितेन तेन ऋषिणाarthitena tena ṛṣiṇāтем риши, нуждающимся; просящим
तत् च भक्ष्य अधिकारम्tat ca bhakṣya adhikāramто и право на пищу; дозволение
सः वै धर्मःsaḥ vai dharmaḥто действительно дхарма; закон
यत्र न पापम् अस्तिyatra na pāpam astiгде нет греха; порока
सर्वैः उपायैः हिsarvaiḥ upāyaiḥ hiведь всеми средствами; способами
सः रक्षितव्यःsaḥ rakṣitavyaḥона должна быть защищена; дхарма
विश्वामित्रः उवाचviśvāmitraḥ uvācaВишвамитра сказал; ответил
मित्रम् च मेmitram ca meи друг мне; близкий
ब्राह्मणः च अयम् आत्माbrāhmaṇaḥ ca ayam ātmāи этот Атман - брахман; своя душа
प्रियः च मेpriyaḥ ca meи дорог мне; любим
पूज्यतमः च लोकेpūjyatamaḥ ca lokeи самый почитаемый в мире; достойнейший
तम् भर्तु कामः अहम्tam bhartu kāmaḥ ahamжелая поддержать его; прокормить
इमाम् हरिष्येimām hariṣyeя заберу эту; ляжку
नृशंसानाम् ईदृशानाम्nṛśaṃsānām īdṛśānāmтаких жестоких людей; беспощадных
न बिभ्येna bibhyeне боюсь; не страшусь
श्वपचः उवाचśvapacaḥ uvācaшвапача сказал; ответил
कामम् नराः जीवितम् संत्यजन्तिkāmam narāḥ jīvitam saṃtyajantiлюди охотно оставляют жизнь; иногда
न च अभक्ष्यैः प्रतिकुर्वन्तिna ca abhakṣyaiḥ pratikurvantiи не возмещают её несъедобным; запретным
तत्रtatraтам; в таком случае
सर्वान् कामान् प्राप्नुवन्ति इहsarvān kāmān prāpnuvanti ihaвсе желания получают здесь; достигают
विद्वन्vidvanзнающий; мудрый
प्रियस्व कामम् सहितः क्षुधा वैpriyasva kāmam sahitaḥ kṣudhā vaiлюби желание вместе с голодом; терпи
विश्वामित्रः उवाचviśvāmitraḥ uvācaВишвамитра сказал; ответил
स्थाने तावत् संशयःsthāne tāvat saṃśayaḥв этом есть сомнение; вопрос
प्रेत्य भावेpretya bhāveо посмертном состоянии; после смерти
निःसंशयम् कर्मणाम् वा विनाशःniḥsaṃśayam karmaṇām vā vināśaḥнесомненна гибель дел; при смерти
अहम् पुनः वर्ते इतिaham punaḥ varte itiя снова буду действовать - так; живя
आशय आत्माāśaya ātmāнамерением души; решимостью
मूलम् रक्षन्mūlam rakṣanсохраняя корень; основу
भक्षयिष्यामि अभक्ष्यम्bhakṣayiṣyāmi abhakṣyamсъем несъедобное; запретное
बुद्धि आत्मके व्यस्तम् अस्तिbuddhi ātmake vyastam astiв разумном есть различие; расчленение
इति तुष्टःiti tuṣṭaḥтак удовлетворённый; решивший
मोहात् एकत्वम्mohāt ekatvamот заблуждения единство; смешение
यथा चर्म चक्षुःyathā carma cakṣuḥкак кожаный глаз; обычный взгляд
यदि अपि एनःyadi api enaḥхотя грех; вина
संशयात् आचरामिsaṃśayāt ācarāmiиз сомнения совершаю; делаю
न अहम् भविष्यामिna aham bhaviṣyāmiя не стану; не буду
यथा त्वम् एवyathā tvam evaтаким же, как ты; подобным
Traducción

Швапача сказал: «Поев это, ты не получишь другой жизни, долгого века или насыщения как от амриты. Проси другую милостыню; пусть твой ум не склоняется к поеданию собаки, ведь собака несъедобна для дваждырождённых». Вишвамитра ответил: «В голод другое мясо недоступно; у меня нет ни пищи, ни средств. Я измучен голодом, без выхода и надежды, и в этом собачьем мясе вижу все шесть вкусов». Швапача сказал: «Для брахмана и кшатрия съедобны пять пятипалых животных. Если шастра для тебя авторитет, не обращай ум к запретной пище». Вишвамитра сказал: «Голодный Агастья съел асуру Ватапи; я в бедствии и съем собачью ляжку». Швапача сказал: «Ищи другую милостыню; ты не должен этого делать. Конечно, это не следует совершать, но если хочешь, забирай». Вишвамитра сказал: «Достойные являются мерой в дхарме; я следую их поведению. В этом случае я считаю собачью ляжку более пригодной, чем чистая пища». Швапача возразил: «То, что совершено недобрым, не становится вечной дхармой. Неправому поведению не следует подражать; не превращай ложь в уловку». Вишвамитра сказал: «Для риши это не грех и не презрение. Собаку и дикого зверя я считаю равными; поэтому ляжка допустима». Швапача сказал: «Дхарма там, где нет греха; её следует защищать всеми средствами». Вишвамитра ответил: «Этот Атман - мой друг, брахман, дорогой мне и самый почитаемый в мире. Желая поддержать его, я заберу эту ляжку и не боюсь таких жестоких людей». Швапача сказал: «Люди иногда охотно оставляют жизнь, но не спасают её запретной пищей. Знающий человек может получить все желания; терпи голод вместе с желанием». Вишвамитра сказал: «В посмертном состоянии есть сомнение, а гибель действий при смерти несомненна. Я намерен снова действовать: сохраняя корень, съем несъедобное. Разум различает, а заблуждение всё смешивает, как простой глаз. Даже если я по сомнению совершаю вину, я не стану таким же, как ты».

Versión

ac093c161b37 · publicado 21 jun 2026, 9:24:41 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con