Mahābhārata
Uparicara Vasu, Bṛhaspati, and the Vision of Śvetadvīpa12.323.44-57
11550 / 15823
Mahābhārata · 12.323.44-57
Devanāgarī

मानवानां सहस्रेषु तेषु वै शुद्धयोनिषु ॥
अस्मान् न कश् चिन् मनसा चक्षुषा वाप्य् अपूजयत् ॥
ते ऽपि स्वस्था मुनिगणा एकभावम् अनुव्रताः ॥
नास्मासु दधिरे भावं ब्रह्मभावम् अनुष्ठिताः ॥
ततो ऽस्मान् सुपरिश्रान्तांस् तपसा चापि कर्शितान् ॥
उवाच खस्थं किम् अपि भूतं तत्राशरीरकम् ॥
दृष्टा वः पुरुषाः श्वेताः सर्वेन्द्रियविवर्जिताः ॥
दृष्टो भवति देवेश एभिर् दृष्टैर् द्विजोत्तमाः ॥
गच्छध्वं मुनयः सर्वे यथागतम् इतो ऽचिरात् ॥
न स शक्यो अभक्तेन द्रष्टुं देवः कथं चन ॥
कामं कालेन महता एकान्तित्वं समागतैः ॥
शक्यो द्रष्टुं स भगवान् प्रभामण्डलदुर्दृशः ॥
महत् कार्यं तु कर्तव्यं युष्माभिर् द्विजसत्तमाः ॥
इतः कृतयुगे ऽतीते विपर्यासं गते ऽपि च ॥
वैवस्वते ऽन्तरे विप्राः प्राप्ते त्रेतायुगे ततः ॥
सुराणां कार्यसिद्ध्यर्थं सहाया वै भविष्यथ ॥
ततस् तद् अद्भुतं वाक्यं निशम्यैवं स्म सोमप ॥
तस्य प्रसादात् प्राप्ताः स्मो देशम् ईप्सितम् अञ्जसा ॥
एवं सुतपसा चैव हव्यकव्यैस् तथैव च ॥
देवो ऽस्माभिर् न दृष्टः स कथं त्वं द्रष्टुम् अर्हसि ॥
नारायणो महद् भूतं विश्वसृग् घव्यकव्यभुक् ॥
भीष्म उवाच
एवम् एकतवाक्येन द्वितत्रितमतेन च ॥
अनुनीतः सदस्यैश् च बृहस्पतिर् उदारधीः ॥
समानीय ततो यज्ञं दैवतं समपूजयत् ॥
समाप्तयज्ञो राजापि प्रजाः पालितवान् वसुः ॥
ब्रह्मशापाद् दिवो भ्रष्टः प्रविवेश महीं ततः ॥
अन्तर्भूमिगतश् चैव सततं धर्मवत्सलः ॥
नारायणपरो भूत्वा नारायणपदं जगौ ॥
तस्यैव च प्रसादेन पुनर् एवोत्थितस् तु सः ॥
महीतलाद् गतः स्थानं ब्रह्मणः समनन्तरम् ॥
परां गतिम् अनुप्राप्त इति नैष्ठिकम् अञ्जसा ॥

Transliteración (IAST)

mānavānāṃ sahasreṣu teṣu vai śuddhayoniṣu ||
asmān na kaś cin manasā cakṣuṣā vāpy apūjayat ||
te 'pi svasthā munigaṇā ekabhāvam anuvratāḥ ||
nāsmāsu dadhire bhāvaṃ brahmabhāvam anuṣṭhitāḥ ||
tato 'smān supariśrāntāṃs tapasā cāpi karśitān ||
uvāca khasthaṃ kim api bhūtaṃ tatrāśarīrakam ||
dṛṣṭā vaḥ puruṣāḥ śvetāḥ sarvendriyavivarjitāḥ ||
dṛṣṭo bhavati deveśa ebhir dṛṣṭair dvijottamāḥ ||
gacchadhvaṃ munayaḥ sarve yathāgatam ito 'cirāt ||
na sa śakyo abhaktena draṣṭuṃ devaḥ kathaṃ cana ||
kāmaṃ kālena mahatā ekāntitvaṃ samāgataiḥ ||
śakyo draṣṭuṃ sa bhagavān prabhāmaṇḍaladurdṛśaḥ ||
mahat kāryaṃ tu kartavyaṃ yuṣmābhir dvijasattamāḥ ||
itaḥ kṛtayuge 'tīte viparyāsaṃ gate 'pi ca ||
vaivasvate 'ntare viprāḥ prāpte tretāyuge tataḥ ||
surāṇāṃ kāryasiddhyarthaṃ sahāyā vai bhaviṣyatha ||
tatas tad adbhutaṃ vākyaṃ niśamyaivaṃ sma somapa ||
tasya prasādāt prāptāḥ smo deśam īpsitam añjasā ||
evaṃ sutapasā caiva havyakavyais tathaiva ca ||
devo 'smābhir na dṛṣṭaḥ sa kathaṃ tvaṃ draṣṭum arhasi ||
nārāyaṇo mahad bhūtaṃ viśvasṛg ghavyakavyabhuk ||
bhīṣma uvāca
evam ekatavākyena dvitatritamatena ca ||
anunītaḥ sadasyaiś ca bṛhaspatir udāradhīḥ ||
samānīya tato yajñaṃ daivataṃ samapūjayat ||
samāptayajño rājāpi prajāḥ pālitavān vasuḥ ||
brahmaśāpād divo bhraṣṭaḥ praviveśa mahīṃ tataḥ ||
antarbhūmigataś caiva satataṃ dharmavatsalaḥ ||
nārāyaṇaparo bhūtvā nārāyaṇapadaṃ jagau ||
tasyaiva ca prasādena punar evotthitas tu saḥ ||
mahītalād gataḥ sthānaṃ brahmaṇaḥ samanantaram ||
parāṃ gatim anuprāpta iti naiṣṭhikam añjasā ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
मानवानाम् सहस्रेषुmānavānām sahasreṣuсреди тысяч людей; жителей
तेषु वै शुद्ध योनिषुteṣu vai śuddha yoniṣuтех чисторождённых; чистого происхождения
अस्मान् न कः चित्asmān na kaḥ citнас никто; ни один
मनसा चक्षुषा वा अपिmanasā cakṣuṣā vā apiумом или глазом даже; взглядом
अपूजयत्apūjayatне почтил; не заметил
ते अपि स्वस्था मुनि गणाःte api svasthā muni gaṇāḥи те спокойные сонмы мудрецов; риши
एक भावम् अनुव्रताःeka bhāvam anuvratāḥследующие единому настроению; одной преданности
न अस्मासु दधिरे भावम्na asmāsu dadhire bhāvamне обратили чувства к нам; внимания
ब्रह्म भावम् अनुष्ठिताःbrahma bhāvam anuṣṭhitāḥутвердившись в состоянии брахмана; духовном
ततः अस्मान् सु परिश्रान्तान्tataḥ asmān su pariśrāntānтогда нас очень утомлённых; измученных
तपसा च अपि कर्शितान्tapasā ca api karśitānи истощённых тапасом; аскезой
उवाच खस्थम् किम् अपिuvāca khastham kim apiсказало некое находящееся в небе; существо
भूतम् तत्र अशरीरकम्bhūtam tatra aśarīrakamбестелесное существо там; голос
दृष्टाः वः पुरुषाः श्वेताःdṛṣṭāḥ vaḥ puruṣāḥ śvetāḥувидены вами белые люди; созерцаны
सर्व इन्द्रिय विवर्जिताःsarva indriya vivarjitāḥлишённые всех чувств; сверхчувственные
दृष्टः भवति देवेशःdṛṣṭaḥ bhavati deveśaḥувиденным становится Господь богов; через них
एभिः दृष्टैः द्विज उत्तमाःebhiḥ dṛṣṭaiḥ dvija uttamāḥкогда эти увидены, лучшие брахманы; дваждырождённые
गच्छध्वम् मुनयः सर्वेgacchadhvam munayaḥ sarveидите все, мудрецы; возвращайтесь
यथा आगतम् इतः अचिरात्yathā āgatam itaḥ acirātкак пришли, отсюда скоро; обратно
न सः शक्यः अभक्तेनna saḥ śakyaḥ abhaktenaон не может неверующим; непреданным
द्रष्टुम् देवः कथं चनdraṣṭum devaḥ kathaṃ canaбыть увиден Бог никак; вообще
कामम् कालेन महताkāmam kālena mahatāпусть через долгое время; со временем
एकान्तित्वम् समागतैःekāntitvam samāgataiḥдостигшими экайантики; однонаправленной преданности
शक्यः द्रष्टुम् सः भगवान्śakyaḥ draṣṭum saḥ bhagavānможет быть увиден тот Бхагаван; Господь
प्रभा मण्डल दुर्दृशःprabhā maṇḍala durdṛśaḥтрудно видимый из-за круга сияния; ореола
महत् कार्यम् तु कर्तव्यम्mahat kāryam tu kartavyamно великое дело должно быть сделано; исполнено
युष्माभिः द्विज सत्तमाःyuṣmābhiḥ dvija sattamāḥвами, лучшие дваждырождённые; брахманы
इतः कृत युगे अतीतेitaḥ kṛta yuge atīteпосле того как Крита-юга пройдёт; отсюда
विपर्यासम् गते अपि चviparyāsam gate api caи когда наступит перемена; переворот
वैवस्वते अन्तरे विप्राःvaivasvate antare viprāḥв манвантаре Вайвасваты, брахманы; периоде
प्राप्ते त्रेता युगे ततःprāpte tretā yuge tataḥкогда затем придёт Трета-юга; наступит
सुराणाम् कार्य सिद्धि अर्थम्surāṇām kārya siddhi arthamради исполнения дела богов; успеха
सहायाः वै भविष्यथsahāyāḥ vai bhaviṣyathaвы воистину будете помощниками; союзниками
ततः तत् अद्भुतम् वाक्यम्tataḥ tat adbhutam vākyamтогда то чудесное слово; речь
निशम्य एवम् स्म सोमपniśamya evam sma somapaуслышав так, сомапа; пьющий сому
तस्य प्रसादात् प्राप्ताः स्मtasya prasādāt prāptāḥ smaпо Его милости мы достигли; пришли
देशम् ईप्सितम् अञ्जसाdeśam īpsitam añjasāжеланной страны прямо; быстро
एवम् सु तपसा च एवevam su tapasā ca evaтак даже великим тапасом; суровой аскезой
हव्य कव्यैः तथा एव चhavya kavyaiḥ tathā eva caи хавьей с кавьей также; подношениями
देवः अस्माभिः न दृष्टःdevaḥ asmābhiḥ na dṛṣṭaḥБог нами не увиден; не был созерцан
सः कथम् त्वम् द्रष्टुम् अर्हसिsaḥ katham tvam draṣṭum arhasiкак же ты достоин видеть; можешь
नारायणः महत् भूतम्nārāyaṇaḥ mahat bhūtamНараяна, великое Существо; реальность
विश्व सृक् हव्य कव्य भुक्viśva sṛk havya kavya bhukтворец вселенной, вкушающий хавью и кавью; жертвы
भीष्मः उवाचbhīṣmaḥ uvācaБхишма сказал; произнёс
एवम् एकत वाक्येनevam ekata vākyenaтак словом Эката; его речью
द्वित त्रित मतेन चdvita trita matena caи мнением Двиты и Триты; согласным
अनुनीतः सदस्यैः चanunītaḥ sadasyaiḥ caи умиротворённый заседателями; участниками
बृहस्पतिः उदार धीःbṛhaspatiḥ udāra dhīḥБрихаспати великого ума; благородный
समानीय ततः यज्ञम्samānīya tataḥ yajñamзатем завершив жертву; собрав
दैवतम् समपूजयत्daivatam samapūjayatпочтил Божество полностью; Господа
समाप्त यज्ञः राजा अपिsamāpta yajñaḥ rājā apiи царь, завершивший жертву; после обряда
प्रजाः पालितवान् वसुःprajāḥ pālitavān vasuḥВасу охранял подданных; народ
ब्रह्म शापात् दिवः भ्रष्टःbrahma śāpāt divaḥ bhraṣṭaḥиз-за проклятия Брахмы с неба упавший; лишённый
प्रविवेश महीम् ततःpraviveśa mahīm tataḥзатем вошёл в землю; погрузился
अन्तर् भूमि गतः च एवantar bhūmi gataḥ ca evaи ушедший внутрь земли; под землю
सततम् धर्म वत्सलःsatatam dharma vatsalaḥпостоянно любящий дхарму; привязанный
नारायण परः भूत्वाnārāyaṇa paraḥ bhūtvāстав обращённым к Нараяне; преданным
नारायण पदम् जगौnārāyaṇa padam jagauвоспевал слово Нараяны; имя
तस्य एव च प्रसादेनtasya eva ca prasādenaи именно Его милостью; благоволением
पुनः एव उत्थितः तु सःpunaḥ eva utthitaḥ tu saḥон снова поднялся; восстал
मही तलात् गतः स्थानम्mahī talāt gataḥ sthānamс поверхности земли ушёл в место; обитель
ब्रह्मणः समनन्तरम्brahmaṇaḥ samanantaramнепосредственно рядом с Брахмой; после Брахмы
पराम् गतिम् अनुप्राप्तःparām gatim anuprāptaḥдостиг высшей цели; пара-гати
इति नैष्ठिकम् अञ्जसाiti naiṣṭhikam añjasāтак окончательно и прямо; непоколебимо
Traducción

«Среди тысяч этих чисторождённых людей никто не почтил нас ни умом, ни взглядом. Эти спокойные сонмы мудрецов, следующие единому настроению и утверждённые в состоянии брахмана, не обратили на нас внимания. Тогда, когда мы были истомлены и истощены тапасом, некое бестелесное существо в небе сказало: “Вы увидели белых людей, лишённых обычных чувств. Увидев их, вы тем самым увидели Господа богов, о лучшие дваждырождённые. Теперь, мудрецы, скорее возвращайтесь тем же путём. Этот Бог никак не может быть увиден непреданным. Лишь спустя долгое время, достигнув экайантики, можно увидеть Бхагавана, трудного для зрения из-за круга сияния. Вам же предстоит великое дело: когда пройдёт Крита-юга и наступит перемена, в манвантаре Вайвасваты, с приходом Трета-юги, вы станете помощниками ради исполнения дела богов”. Услышав это чудесное слово, мы по Его милости вернулись в желанную страну. Так даже великим тапасом, хавьей и кавьей мы не увидели того Бога. Как же ты можешь увидеть Нараяну, великое Существо, творца вселенной, вкушающего жертвы богов и предков?» Бхишма сказал: Так Брихаспати, благородный умом, был умиротворён речью Эката, согласием Двиты и Триты и словами участников жертвы. Завершив обряд, он почтил Божество. Царь Васу также завершил жертву и правил подданными. Позже, из-за проклятия Брахмы, он пал с неба и вошёл в землю. Но, находясь под землёй, он постоянно любил дхарму, стал обращённым к Нараяне и воспевал имя Нараяны. По Его же милости Васу снова поднялся с земли и достиг обители рядом с Брахмой, прямо обретя высшую, окончательную цель.

Versión

14f3d5395799 · publicado 21 jun 2026, 7:43:05 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con