अन्नं चापि प्रभवति पानीयात् कुरुसत्तम ॥
नीरजातेन हि विना न किं चित् संप्रवर्तते ॥
नीरजातश् च भगवान् सोमो ग्रहगणेश्वरः ॥
अमृतं च सुधा चैव स्वाहा चैव वषट् तथा ॥
अन्नौषध्यो महाराज वीरुधश् च जलोद्भवाः ॥
यतः प्राणभृतां प्राणाः संभवन्ति विशां पते ॥
देवानाम् अमृतं चान्नं नागानां च सुधा तथा ॥
पितॄणां च स्वधा प्रोक्ता पशूनां चापि वीरुधः ॥
अन्नम् एव मनुष्याणां प्राणान् आहुर् मनीषिणः ॥
तच् च सर्वं नरव्याघ्र पानीयात् संप्रवर्तते ॥
annaṃ cāpi prabhavati pānīyāt kurusattama ||
nīrajātena hi vinā na kiṃ cit saṃpravartate ||
nīrajātaś ca bhagavān somo grahagaṇeśvaraḥ ||
amṛtaṃ ca sudhā caiva svāhā caiva vaṣaṭ tathā ||
annauṣadhyo mahārāja vīrudhaś ca jalodbhavāḥ ||
yataḥ prāṇabhṛtāṃ prāṇāḥ saṃbhavanti viśāṃ pate ||
devānām amṛtaṃ cānnaṃ nāgānāṃ ca sudhā tathā ||
pitṝṇāṃ ca svadhā proktā paśūnāṃ cāpi vīrudhaḥ ||
annam eva manuṣyāṇāṃ prāṇān āhur manīṣiṇaḥ ||
tac ca sarvaṃ naravyāghra pānīyāt saṃpravartate ||
«Пища же возникает из воды, о лучший из Куру; водо-рождённого ведь без ничто не существует. Водо-рождён и господь Сома, планет-сонма владыка; нектар, и судха, свахā, и вашаṭ также. Пищевые травы, о великий царь, и растения, из воды рождённые, — откуда живущих жизни возникают, о владыка народа. Богов пища — нектар, нагов — судха также; предков — свадха названа, скота же — растения. Пищу лишь людей дыханием зовут мудрые; и всё то, о тигр среди мужей, из воды происходит».
cc7dd0e06148 · publicado 21 jun 2026, 0:25:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Мысль восходит ещё глубже: за пищею стоит вода, ибо «без водо-рождённого ничто не существует». Знаменательно, что из воды выводится всё питающее всякий разряд существ — нектар богов, судха нагов, свадха предков, травы скота, хлеб людей: вода явлена первоистоком жизни во всех мирах. Так дар воды оказывается дарованием самого корня бытия, прежде и пищи. Подавая воду жаждущему, человек как бы причащается этой первостихии, питающей богов, предков, людей и животных равно; оттого и нет, как покажет далее, даяния выше водного.