Sanat-kumāra
अवतारांतरं देव्या वच्मि ते मुनिसत्तम ॥ ज्ञानामृतारुणा श्वेताक्रोधिनींदुसमन्विता
शांतिस्तथाविधा चापि नीचसर्गान्वितास्तथा ॥ वाग्भवं कामराजाख्यं शक्तिबीजाह्वयं तथा
त्रिभिर्बीजैः पंचकूटात्मिका त्रिपुरभैरवी ॥ ऋषिः स्याद्दक्षिणामूर्तिश्छन्दः पंक्तिरुदीरिता
देवता देशिकैरुक्ता देवी त्रिपुरभैरवी ॥ नाभेराचरणं न्यस्य वाग्भवं मन्त्रवित्पुनः
हृदयान्नाभिपर्यंतं कामबीजं प्रविन्यसेत् ॥ शिरसो हृत्प्रदेशांतं तार्तीयं विन्यसेत्ततः
आद्यं द्वितीयं करयोस्तार्तीयमुभयं न्यसेत् ॥ मूलाधारे हृदि न्यस्य भूयो बीजत्रयं क्रमात्
नवयोन्यात्मकं न्यासं कुर्याद्बीजैस्त्रिभिः पुनः ॥ बालोदितप्रकारेण मूर्तिन्यासमथाचरेत्
स्वस्वबीजादिकं पूर्वं मूर्ध्नीशानमनोभवम् ॥ न्यसेद्वक्त्रे तत्पुरुषं मकरध्वजमात्मवित्
हृद्यघोरकुमारादिकंदर्प्पं तदनंतरम् ॥ गुह्यदेशे प्रविन्यस्येद्वामदेवादिमन्मथम्
सद्योजातं कामदेवं पादयोर्विन्यसेत्ततः ॥ ऊर्द्ध्वंप्राग्दक्षिणोदीच्यपश्चिमेषु मुखेषु तान्
प्रविन्यसेद्य धापूर्व भृगुर्व्योमाग्निसंस्थितः ॥ सद्यादिपञ्चह्रस्वाद्या बीजमेषां प्रकीर्तितम्
षड्दीर्घयुक्तेनाद्येन बीजेनांगक्रिया मता ॥ पञ्चबाणांस्ततो न्यस्येन्मन्त्री त्रैलोक्यमोहनान्
द्रामाद्यां द्राविणीं मूर्ध्निं द्रामाद्यां क्षोभणी पदे ॥ क्लींवशीकरणीं वक्त्रे गुह्ये ब्लृं बीजपूर्विकाम्
आकर्षणीं हृदि पुनः सर्वांतभृगुसंस्थिताम् ॥ संमोहनीं क्रमादेवं बाणन्यासोऽयमीरितः
avatārāṃtaraṃ devyā vacmi te munisattama || jñānāmṛtāruṇā śvetākrodhinīṃdusamanvitā
śāṃtistathāvidhā cāpi nīcasargānvitāstathā || vāgbhavaṃ kāmarājākhyaṃ śaktibījāhvayaṃ tathā
tribhirbījaiḥ paṃcakūṭātmikā tripurabhairavī || ṛṣiḥ syāddakṣiṇāmūrtiśchandaḥ paṃktirudīritā
devatā deśikairuktā devī tripurabhairavī || nābherācaraṇaṃ nyasya vāgbhavaṃ mantravitpunaḥ
hṛdayānnābhiparyaṃtaṃ kāmabījaṃ pravinyaset || śiraso hṛtpradeśāṃtaṃ tārtīyaṃ vinyasettataḥ
ādyaṃ dvitīyaṃ karayostārtīyamubhayaṃ nyaset || mūlādhāre hṛdi nyasya bhūyo bījatrayaṃ kramāt
navayonyātmakaṃ nyāsaṃ kuryādbījaistribhiḥ punaḥ || bāloditaprakāreṇa mūrtinyāsamathācaret
svasvabījādikaṃ pūrvaṃ mūrdhnīśānamanobhavam || nyasedvaktre tatpuruṣaṃ makaradhvajamātmavit
hṛdyaghorakumārādikaṃdarppaṃ tadanaṃtaram || guhyadeśe pravinyasyedvāmadevādimanmatham
sadyojātaṃ kāmadevaṃ pādayorvinyasettataḥ || ūrddhvaṃprāgdakṣiṇodīcyapaścimeṣu mukheṣu tān
pravinyasedya dhāpūrva bhṛgurvyomāgnisaṃsthitaḥ || sadyādipañcahrasvādyā bījameṣāṃ prakīrtitam
ṣaḍdīrghayuktenādyena bījenāṃgakriyā matā || pañcabāṇāṃstato nyasyenmantrī trailokyamohanān
drāmādyāṃ drāviṇīṃ mūrdhniṃ drāmādyāṃ kṣobhaṇī pade || klīṃvaśīkaraṇīṃ vaktre guhye blṛṃ bījapūrvikām
ākarṣaṇīṃ hṛdi punaḥ sarvāṃtabhṛgusaṃsthitām || saṃmohanīṃ kramādevaṃ bāṇanyāso'yamīritaḥ
«Иное нисхождение богини изрекаю тебе, о лучший из муни. «Джняна», «амрита», «аруна», «швета», «кродхини», с луною соединённая, «шанти» такая же, и с нижним висаргом соединённые также; «вагбхава», зовомое Камараджею, зовомое семенем силы — тремя семенами состоящая из пяти вершин Трипурабхайрави. Риши да будет Дакшинамурти, размер назван панкти, божество наставниками названо — богиня Трипурабхайрави. От пупка до стоп возложив «вагбхаву», знаток мантр снова от сердца до пупка семя Камы да возложит; от головы до области сердца третье да возложит затем. Первое и второе на руках, третье — на обеих, да возложит; в муладхаре и на сердце возложив снова три семени по порядку, ньясу, состоящую из девяти лон, да совершит тремя семенами; снова, способом, изложенным для Балы, ньясу образа затем да совершит. Со своими семенами впереди прежде на темени Ишану и Манобхаву да возложит; на устах — Татпурушу и Макарадхваджу, знающий себя; на сердце — Агхору, Кумару и Кандарпу вслед за тем; на тайном месте да возложит Вамадеву и Манматху; Садьоджату и Камадеву на стопах да возложит затем — на верхнем, восточном, южном, северном и западном ликах их да возложит, как с «дха» впереди «бхригу», в «вьоме» и «агни» стоящее; от «садьи» пять, с краткими впереди, — семя их названо. С шестью долгими, первым семенем считается действо членов. Пять стрел затем да возложит знаток мантр, три мира обвораживающих: с «драм» впереди Дравини на темени, с «драм» впереди Кшобхани на стопах, «клим» Вашикарани на устах, на тайном месте «блрим» с семенем впереди — Акаршани на сердце, снова во всём конце, в «бхригу» стоящую Саммохани; по порядку так названа эта ньяса стрел».
d233a713afc7 · publicado 5 sept 2026, 17:20:09 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Ньяса образа устроена парами, и пары эти неожиданные: с каждым ликом Шивы кладётся одно из имён Камы. Ишана — и Манобхава, Татпуруша — и Макарадхваджа, Агхора — и Кандарпа, Вамадева — и Манматха, Садьоджата — и Камадева. Пять ликов, которыми Шива обращён к сторонам света, и пять имён того, кого он сжёг, ложатся на одно тело.
Соединение это не оплошность переписчика, а самая суть облика Трипурабхайрави: она стоит там, где отрешение и влечение оказываются одною силою, глядящей в разные стороны. Отсюда и «Бхайрави» в имени — грозная — при том, что мантра её собрана из семян речи, любви и силы.
Пять стрел раскладываются по телу от темени до стоп, и первою идёт растапливающая. Порядок этот повторяет то, как влечение и в самом деле овладевает человеком; книга просто ставит его в обряд, где каждой ступени отведено своё место.