Sūta
श्रुत्वेत्थं यजनं विप्रा मन्त्रध्यानपुरःसरम् ॥ सर्वासामवताराणां नारदो देवदर्शनः
सर्वाद्याया जगन्मातुः श्रीराधायाः समर्चनम् ॥ अवतारकलानां हि पप्रच्छ विनयान्वितः
धन्योऽस्मिकृतकृत्योऽस्मि जातोऽहं त्वत्प्रसादतः ॥ पज्जगन्मातृमंत्राणां वैभवं श्रुतवान्मुने
यथा लक्ष्मीमुखानां तु अवताराः प्रकीर्तिताः ॥ तथा राधावताराणां श्रोतुमिच्छामि वैभवम्
यत्संख्याकाश्च यद्रूपा यत्प्रभावा विदांवर ॥ राधावतारास्तान्सत्यं कीर्तयाशेषसिद्धिदान्
एतच्छुत्वा वचस्तस्य नारदस्य विधेः सुतः ॥ सनत्कुमारः प्रोवाच ध्यात्वा राधापदांबुजम्
श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम् ॥ राधावतारचरितं भजतामिष्टिसिद्धिदम्
चन्द्रावली च ललिता द्वे सख्यौ सुप्रिये सदा ॥ मालावतीमुखाष्टानां चन्द्रावल्यधिपास्मृता
कलावतीमुखाष्टानामीश्वरी ललिता मता ॥ राधाचरणपूजायामुक्ता मालावतीमुखाः
ललिताधीश्वरीणां तु नामानि श्रृणु सांप्रतम् ॥ कलावती मधुमती विशाखा श्यामलाभिधा
शैब्या वृन्दा श्रीधराख्या सर्वास्तुत्तुल्यविग्रहाः ॥ सुशीलाप्रमुखा श्चान्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः
ताः श्रृणुष्व महाभाग नामतः प्रवदामि ते ॥ सुशीलां शशिलेखा च यमुना माधवी रतिः
कदम्बमाला कुन्ती च जाह्नवी च स्वयंप्रभा ॥ चन्द्रानना पद्ममुखी सावित्री च सुधामुखी
शुभा पद्मा पारिजाता गौरिणी सर्वमंगला ॥ कालिका कमला दुर्गा विरजा भारती सुरा
गंगा मधुमती चैव सुन्दरी चन्दना सती ॥ अपर्णा मनसानन्दा द्वात्रिंशद्राधिकाप्रियाः
कदाचिद्छलिला देवी पुंरूपा कृष्णविग्रहा ॥ ससर्ज षोडशकलास्ताः सर्वास्तत्समप्रभाः
śrutvetthaṃ yajanaṃ viprā mantradhyānapuraḥsaram || sarvāsāmavatārāṇāṃ nārado devadarśanaḥ
sarvādyāyā jaganmātuḥ śrīrādhāyāḥ samarcanam || avatārakalānāṃ hi papraccha vinayānvitaḥ
dhanyo'smikṛtakṛtyo'smi jāto'haṃ tvatprasādataḥ || pajjaganmātṛmaṃtrāṇāṃ vaibhavaṃ śrutavānmune
yathā lakṣmīmukhānāṃ tu avatārāḥ prakīrtitāḥ || tathā rādhāvatārāṇāṃ śrotumicchāmi vaibhavam
yatsaṃkhyākāśca yadrūpā yatprabhāvā vidāṃvara || rādhāvatārāstānsatyaṃ kīrtayāśeṣasiddhidān
etacchutvā vacastasya nāradasya vidheḥ sutaḥ || sanatkumāraḥ provāca dhyātvā rādhāpadāṃbujam
śrṛṇu vipra pravakṣyāmi rahasyātirahasyakam || rādhāvatāracaritaṃ bhajatāmiṣṭisiddhidam
candrāvalī ca lalitā dve sakhyau supriye sadā || mālāvatīmukhāṣṭānāṃ candrāvalyadhipāsmṛtā
kalāvatīmukhāṣṭānāmīśvarī lalitā matā || rādhācaraṇapūjāyāmuktā mālāvatīmukhāḥ
lalitādhīśvarīṇāṃ tu nāmāni śrṛṇu sāṃpratam || kalāvatī madhumatī viśākhā śyāmalābhidhā
śaibyā vṛndā śrīdharākhyā sarvāstuttulyavigrahāḥ || suśīlāpramukhā ścānyāḥ sakhyo dvātriṃśadīritāḥ
tāḥ śrṛṇuṣva mahābhāga nāmataḥ pravadāmi te || suśīlāṃ śaśilekhā ca yamunā mādhavī ratiḥ
kadambamālā kuntī ca jāhnavī ca svayaṃprabhā || candrānanā padmamukhī sāvitrī ca sudhāmukhī
śubhā padmā pārijātā gauriṇī sarvamaṃgalā || kālikā kamalā durgā virajā bhāratī surā
gaṃgā madhumatī caiva sundarī candanā satī || aparṇā manasānandā dvātriṃśadrādhikāpriyāḥ
kadācidchalilā devī puṃrūpā kṛṣṇavigrahā || sasarja ṣoḍaśakalāstāḥ sarvāstatsamaprabhāḥ
«Услышав так о почитании всех нисхождений, с мантрою и созерцанием впереди, боговидец Нарада со смирением вопросил о почитании Шри Радхи, Матери мира, первейшей из всех, и о нисхождениях её и частях. «Благословен я, дело своё исполнил, стал я милостью твоею; величие мантр Матерей мира услышал, о муни. Как названы нисхождения Лакшми и прочих, так и величие нисхождений Радхи услышать желаю: какого они числа, какого облика, какой силы, о лучший из знающих, — те нисхождения Радхи воистину изложи, дающие полный успех». Это слово Нарады услышав, сын Установителя Санаткумара, созерцав лотосные стопы Радхи, изрёк: «Слушай, о брахман, изложу тайное из тайного — повесть о нисхождениях Радхи, дающую чтущим желанный успех. Чандравали и Лалита — две подруги, всегда премилые; Чандравали считается владычицею восьми, от Малавати начиная, а Лалита считается владычицею восьми, от Калавати; при почитании стоп Радхи названы Малавати и прочие. Имена же тех, чья владычица Лалита, слушай ныне: Калавати, Мадхумати, Вишакха, зовомая Шьямалою, Шайбья, Вринда, зовомая Шридхарою, — все они равного облика. И иные подруги, Сушила и прочие, названы тридцать две; их, о многосчастливый, слушай — по именам изрекаю тебе: Сушилу, Шашилекха, Ямуна, Мадхави, Рати, Кадамбамала, Кунти, Джахнави, Сваямпрабха, Чандранана, Падмамукхи, Савитри, Судхамукхи, Шубха, Падма, Париджата, Гаурини, Сарвамангала, Калика, Камала, Дурга, Вираджа, Бхарати, Сура, Ганга, Мадхумати, Сундари, Чандана, Сати, Апарна, Манаса и Ананда — тридцать две, милые Радхике. Некогда богиня, играя, в мужском облике, с телом Кришны, сотворила те шестнадцать частей, все равного с нею блеска».
3e798b87424b · publicado 5 sept 2026, 17:52:09 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Свод, перебрав нисхождения Сарасвати, Лакшми и Дурги, доходит до Радхи — и ставит её первейшею из всех, Матерью мира. Это не общее место: те богини, которым отданы предыдущие главы, оказываются в её списке подруг. Среди тридцати двух имён стоят Дурга, Калика, Бхарати, Савитри, Ганга и Ямуна — великие имена перечислены как окружение.
Строение свиты сделано двухъярусным: две главные подруги, Чандравали и Лалита, и под каждою по восьми, а сверх того тридцать две. Счёт этот пойдёт дальше и обернётся шестнадцатью «нитьями» — вечными.
Замечателен последний стих: богиня, играя, приняла мужской облик, тело Кришны, и из этой игры произвела шестнадцать частей, равных ей блеском. Различие мужского и женского здесь названо не двумя началами, а сменою облика в одной игре.