Vasu
उत्तरे नानसे स्नान करोम्यात्भविशुद्धये ॥ सूर्यलोकादिसंप्राप्तिसिद्धये पितृमुक्तये
स्नात्वाथ तर्पणं कुर्याद्देवादीनां यथाविधि ॥ आब्रह्मस्तंबपर्यंतं देवर्षिपितृमानवाः
तृप्यंतु पितरः सर्वे मातृमातामहादयः ॥ श्राद्धे सपिंडकं कुर्यात्स्वसूत्रोक्त विधानतः
अष्टकासु च वृद्धौ च गयायां च क्षयेऽहनि ॥ मातुः श्राद्धं पृथक्कुर्यादन्यत्र स्वामिना सर
"ॐ नमोऽस्तु भानवे भत्रैसोमभौमज्ञरूपिणे ॥ जीवभार्गवशनैश्चरराहुकेतुस्वलरूपिणे"
सूर्यं नत्वार्चयित्वा च सूर्यलोकं नयेत्पितॄन् ॥ मानसं हि सरो ह्यत्र तस्मादुत्तरमानसम्
उत्तरान्मानसान्मौनी व्रजेहक्षिणमानसम् ॥ उदीचीतीर्थमित्युक्तं ततोदीच्यां विमुक्तिदम्
उद्दीच्यां मुंडपृष्टस्य देवर्षिपितृतर्पणम् ॥ मध्ये कनखलं तीर्थं पितॄणां गतिदायकम्
स्नातः कनकवद्भाति नरो याति पवित्रताम् ॥ अतः कनखलं लोके ख्यातं तीर्थमनुत्तमम्
तस्माद्दक्षिणभागे तु तीर्थं दक्षिणमानसम् ॥ दक्षिणे मानसे चैवं तीर्तत्रयमुदाहृतम्
स्नात्वा तेषु विधानेन कुर्याच्छ्राद्धं पृथक् पृथक् ॥ "दिबाकर करोमीह स्नानं दक्षिणमानसे
uttare nānase snāna karomyātbhaviśuddhaye || sūryalokādisaṃprāptisiddhaye pitṛmuktaye
snātvātha tarpaṇaṃ kuryāddevādīnāṃ yathāvidhi || ābrahmastaṃbaparyaṃtaṃ devarṣipitṛmānavāḥ
tṛpyaṃtu pitaraḥ sarve mātṛmātāmahādayaḥ || śrāddhe sapiṃḍakaṃ kuryātsvasūtrokta vidhānataḥ
aṣṭakāsu ca vṛddhau ca gayāyāṃ ca kṣaye'hani || mātuḥ śrāddhaṃ pṛthakkuryādanyatra svāminā sara
"oṃ namo'stu bhānave bhatraisomabhaumajñarūpiṇe || jīvabhārgavaśanaiścararāhuketusvalarūpiṇe"
sūryaṃ natvārcayitvā ca sūryalokaṃ nayetpitṝn || mānasaṃ hi saro hyatra tasmāduttaramānasam
uttarānmānasānmaunī vrajehakṣiṇamānasam || udīcītīrthamityuktaṃ tatodīcyāṃ vimuktidam
uddīcyāṃ muṃḍapṛṣṭasya devarṣipitṛtarpaṇam || madhye kanakhalaṃ tīrthaṃ pitṝṇāṃ gatidāyakam
snātaḥ kanakavadbhāti naro yāti pavitratām || ataḥ kanakhalaṃ loke khyātaṃ tīrthamanuttamam
tasmāddakṣiṇabhāge tu tīrthaṃ dakṣiṇamānasam || dakṣiṇe mānase caivaṃ tīrtatrayamudāhṛtam
snātvā teṣu vidhānena kuryācchrāddhaṃ pṛthak pṛthak || "dibākara karomīha snānaṃ dakṣiṇamānase
«В северном Манасе творю я омовение ради очищения себя, ради достижения мира Солнца и прочего, ради освобождения предков». Омывшись затем, да творит он по уставу напоение богам и прочим: «От Брахмы и до пучка травы — боги, риши, предки и люди, да утолятся все предки, мать, дед по матери и прочие». В шраддхе да творит он с пиндою, по установлению, реченному своею сутрой. В аштаки, при вриддхи, в Гае и в день кончины матери да творит он шраддху отдельно; в ином же случае — вместе с супругом. «Ом, поклон да будет Бхану, в образе Луны, Марса и Меркурия, в образе Юпитера, Венеры, Сатурна, Раху и Кету». Поклонившись Солнцу и почтив его, да ведёт он предков в мир Солнца. Ибо озеро Манаса здесь, и потому — северное Манаса. От северного Манаса, молча, да идёт он в южное Манаса; названа «северною тиртхою» та, что на севере, дающая освобождение. На севере от Мундаприштхи — напоение богов, риши и предков; посреди — тиртха Канакхала, дающая предкам участь. Омывшийся сияет, как золото, и человек идёт к чистоте; потому и прославлена в мире Канакхала, наилучшая тиртха. Затем с южной стороны — тиртха южное Манаса; и в южном Манасе так названы три тиртхи. Омывшись в них по установлению, да творит он шраддху отдельно и отдельно: «О Дивакара, творю я здесь омовение в южном Манасе,
19469eaa2b62 · publicado 6 sept 2026, 13:18:43 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Шраддха матери отделена от прочих: в аштаки, в Гае и в день её кончины — отдельно. Устав, обычно поминающий мужской ряд, здесь оговаривает для матери особый день.
В мантре Солнцу перечислены все семь светил и оба узла: Луна, Марс, Меркурий, Юпитер, Венера, Сатурн, Раху, Кету. Солнце названо тем, в чьём образе все они, — и потому кланяются одному.
Переход от северного Манаса к южному велено совершать молча. Молчание вставлено в дорогу между двумя обрядами: путь тоже часть дела.