Padma Purāṇa
The Birth of Umā1.43.100-125
707 / 5781
LinuxPasar páginas
Padma Purāṇa · 1.43.100-125

इंद्र उवाच

Devanāgarī

हिमशैलोऽभवल्लोके तदा सर्वैश्चराचरैः । संसेव्यश्चाधिगम्यश्च साश्रयश्चाचलोत्तमः
अनुभूयोत्सवं देवा जग्मुः स्वान्निलयांस्तदा । देवनागेंद्रगंधर्वशैललीलावतीगणैः
हिमशैलसुता देवी त्ववर्धत पूर्विकया ततः । क्रमेण बुद्धिमानीता विद्याश्चानलसैर्बुधैः
क्रमेण रूपसौभाग्यप्रबोधैर्भुवनत्रये । संपूर्णलक्षणा जाता हिमालयसुता तथा
एतस्मिन्नंतरे शक्रो नारदं देवसंमतम् । देवर्षिमथ सस्मार कार्यसाधनतत्परः
स तु शक्रस्य विज्ञाय कांक्षितं भगवांस्तदा । आजगाम मुदा युक्तो महेंद्रस्य निवेशनम्
तं तु दृष्ट्वा सहस्राक्षः समुत्थाय महासनात् । यथार्हेण तु पाद्येन पूजयामास वासवः
शक्रप्रणिहितां पूजां प्रतिगृह्य यथाविधि । नारदः कुशलं देवमपृच्छत्पाकशासनम्
पृष्टे च कुशले शक्रः प्रोवाच वचनं प्रभुः । कुशलस्यांकुरस्तावत्संवृत्तो भुवनत्रये
तत्फलोद्भवसंपत्तौ त्वं मया विदितो मुने । वेत्स्येव तत्समस्तं त्वं तथापि परिचोदितः
निर्वृतिं परमां याति निवेद्यार्थं सुहृज्जने । तद्यथा शैलजा देवी योगं यायात्पिनाकिना
शीघ्रं तथोद्यमः सर्वैरस्मत्पक्षैर्विधीयताम् । अवगम्यार्थमखिलं तत आमंत्र्य नारदः
शीघ्रं जगाम भगवान् हिमशैलनिकेतनम् । तत्र द्वारे सविप्रेंद्रश्चित्रवेत्रलताकुले
वंदितो हिमशैलेन निर्गतेन पुरो मुनिः । सह प्रविश्य भवनं भुवो भूषणतां गतम्
निवेदिते स्वयं हैमे हिमशैलेन विस्तृते । महासने मुनिवरो निषसादातुलद्युतिः
यथार्हमर्घ्यपाद्यं च शैलस्तस्मै न्यवेदयत् । मुनिः स प्रतिजग्राह तमर्घ्यं विधिवत्तदा
गृहीतार्घ्यं मुनिश्रेष्ठमपृच्छत् श्लक्ष्णया गिरा । कुशलं तपसः शैलः शनैः फुल्लाननांबुजः
मुनिरप्यद्रिराजानमपृच्छत्कुशलं तदा । अहो धर्माश्रितस्तेऽस्ति संनिवेशो महागिरे
पृथुत्वं मनसा तुल्यं कंदराणां तवानघ । गुरुत्वं ते गुणौघानां स्थावरादतिरिच्यते
प्रसन्नता च तोयस्य मुनिभ्यश्चाधिका तव । न लक्षयामः शैलेंद्र कुत्राविनयिता स्थिता
नानातपोभिर्मुनिभिर्ज्वलनार्कसमप्रभैः । पावनैः पावितो नित्यं त्वं कंदरसमाश्रयैः
अवमत्य विमानानि स्वर्गवासविरागिणः । पितुर्गृह इवासीना देवगंधर्वकिन्नराः
अहो धन्योऽसि शैलेंद्र यस्य ते कंदरं हरः । अध्यास्ते लोकनाथो हि रामध्यानपरायणः
इत्युक्तवति देवर्षौ नारदे सादरं गिरा । हिमशैलस्य महिषी मेना मुनिदिदृक्षया
अनुयाता दुहित्रा तु स्वल्पालिपरिचारिका । लज्जाप्रणयनम्रांगी प्रविवेश निकेतनम्
यत्र स्थितो मुनिवरः शैलेन सहितो वशी । तं दृष्ट्वा तेजसो राशिं मुनिं शैलप्रिया तदा

Transliteración (IAST)

himaśailo'bhavalloke tadā sarvaiścarācaraiḥ | saṃsevyaścādhigamyaśca sāśrayaścācalottamaḥ
anubhūyotsavaṃ devā jagmuḥ svānnilayāṃstadā | devanāgeṃdragaṃdharvaśailalīlāvatīgaṇaiḥ
himaśailasutā devī tvavardhata pūrvikayā tataḥ | krameṇa buddhimānītā vidyāścānalasairbudhaiḥ
krameṇa rūpasaubhāgyaprabodhairbhuvanatraye | saṃpūrṇalakṣaṇā jātā himālayasutā tathā
etasminnaṃtare śakro nāradaṃ devasaṃmatam | devarṣimatha sasmāra kāryasādhanatatparaḥ
sa tu śakrasya vijñāya kāṃkṣitaṃ bhagavāṃstadā | ājagāma mudā yukto maheṃdrasya niveśanam
taṃ tu dṛṣṭvā sahasrākṣaḥ samutthāya mahāsanāt | yathārheṇa tu pādyena pūjayāmāsa vāsavaḥ
śakrapraṇihitāṃ pūjāṃ pratigṛhya yathāvidhi | nāradaḥ kuśalaṃ devamapṛcchatpākaśāsanam
pṛṣṭe ca kuśale śakraḥ provāca vacanaṃ prabhuḥ | kuśalasyāṃkurastāvatsaṃvṛtto bhuvanatraye
tatphalodbhavasaṃpattau tvaṃ mayā vidito mune | vetsyeva tatsamastaṃ tvaṃ tathāpi paricoditaḥ
nirvṛtiṃ paramāṃ yāti nivedyārthaṃ suhṛjjane | tadyathā śailajā devī yogaṃ yāyātpinākinā
śīghraṃ tathodyamaḥ sarvairasmatpakṣairvidhīyatām | avagamyārthamakhilaṃ tata āmaṃtrya nāradaḥ
śīghraṃ jagāma bhagavān himaśailaniketanam | tatra dvāre savipreṃdraścitravetralatākule
vaṃdito himaśailena nirgatena puro muniḥ | saha praviśya bhavanaṃ bhuvo bhūṣaṇatāṃ gatam
nivedite svayaṃ haime himaśailena vistṛte | mahāsane munivaro niṣasādātuladyutiḥ
yathārhamarghyapādyaṃ ca śailastasmai nyavedayat | muniḥ sa pratijagrāha tamarghyaṃ vidhivattadā
gṛhītārghyaṃ muniśreṣṭhamapṛcchat ślakṣṇayā girā | kuśalaṃ tapasaḥ śailaḥ śanaiḥ phullānanāṃbujaḥ
munirapyadrirājānamapṛcchatkuśalaṃ tadā | aho dharmāśritaste'sti saṃniveśo mahāgire
pṛthutvaṃ manasā tulyaṃ kaṃdarāṇāṃ tavānagha | gurutvaṃ te guṇaughānāṃ sthāvarādatiricyate
prasannatā ca toyasya munibhyaścādhikā tava | na lakṣayāmaḥ śaileṃdra kutrāvinayitā sthitā
nānātapobhirmunibhirjvalanārkasamaprabhaiḥ | pāvanaiḥ pāvito nityaṃ tvaṃ kaṃdarasamāśrayaiḥ
avamatya vimānāni svargavāsavirāgiṇaḥ | piturgṛha ivāsīnā devagaṃdharvakinnarāḥ
aho dhanyo'si śaileṃdra yasya te kaṃdaraṃ haraḥ | adhyāste lokanātho hi rāmadhyānaparāyaṇaḥ
ityuktavati devarṣau nārade sādaraṃ girā | himaśailasya mahiṣī menā munididṛkṣayā
anuyātā duhitrā tu svalpāliparicārikā | lajjāpraṇayanamrāṃgī praviveśa niketanam
yatra sthito munivaraḥ śailena sahito vaśī | taṃ dṛṣṭvā tejaso rāśiṃ muniṃ śailapriyā tadā

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
अंतरिक्षेaṃtarikṣeв поднебесье
अमराःamarāḥбессмертные
चासन्cāsanи были
विमानेषुvimāneṣuна колесницах
सहस्रशःsahasraśaḥтысячами
स-महा-इंद्र-जल-अधीश-वायु-वह्नि-पुरोगमाःsa-mahā-iṃdra-jala-adhīśa-vāyu-vahni-purogamāḥс Махендрою, владыкою вод, Ветром и Огнём во главе
पुष्प-वृष्टिंpuṣpa-vṛṣṭiṃдождь цветов
प्रमुमुचुःpramumucuḥиспустили
तस्मिन्tasminна той
तुहिन-भूधरेtuhina-bhūdhareснежной горе
जगुःjaguḥпели
गंधर्व-मुख्याःgaṃdharva-mukhyāḥглавные гандхарвы
caи
ननृतुःnanṛtuḥплясали
चाप्सरः-गणाःcāpsaraḥ-gaṇāḥи сонмы апсар
मेरु-प्रभृतयःmeru-prabhṛtayaḥМеру и прочие
चापिcāpiи
मूर्ति-मंतःmūrti-maṃtaḥвоплощённые
महा-अचलाःmahā-acalāḥвеликие горы
तस्मिन्tasminпри том
महा-उत्सवेmahā-utsaveвеликом торжестве
प्राप्तेprāpteнаставшем
दिव्याःdivyāḥдивные
प्रसृत-पाणयःprasṛta-pāṇayaḥс простёртыми руками
सागराःsāgarāḥокеаны
सरितःsaritaḥреки
चैवcaivaи
समाजग्मुःsamājagmuḥсошлись
caи
सर्वशःsarvaśaḥотовсюду
हिम-शैलःhima-śailaḥСнежная гора
अभवत्abhavatстал
लोकेlokeв мире
तदाtadāтогда
सर्वैःsarvaiḥвсеми
चर-अचरैःcara-acaraiḥдвижущимися и недвижными
संसेव्यःsaṃsevyaḥчтимым
caи
अधिगम्यःadhigamyaḥдоступным
caи
स-आश्रयःsa-āśrayaḥдающим прибежище
अचल-उत्तमःacala-uttamaḥлучшею из гор
अनुभूयanubhūyaиспытав
उत्सवंutsavaṃторжество
देवाःdevāḥбоги
जग्मुःjagmuḥотправились
स्वान्svānв свои
निलयान्nilayānобиталища
तदाtadāтогда
देव-नाग-इंद्र-गंधर्व-शैल-लीला-वती-गणैःdeva-nāga-iṃdra-gaṃdharva-śaila-līlā-vatī-gaṇaiḥсонмами богов, владык нагов, гандхарвов и играющих горных дев
हिम-शैल-सुताhima-śaila-sutāдочь Снежной горы
देवीdevīбогиня
तुtuже
अवर्धतavardhataвозрастала
पूर्विकयाpūrvikayāпрежнею
ततःtataḥзатем
क्रमेणkrameṇaпостепенно
बुद्धिःbuddhiḥразум
माи
आनीताānītāприведена
विद्याःvidyāḥнауки
caи
अनलसैःanalasaiḥнеленивыми
बुधैःbudhaiḥмудрыми
क्रमेणkrameṇaпостепенно
रूप-सौभाग्य-प्रबोधैःrūpa-saubhāgya-prabodhaiḥкрасотою, счастьем и пробуждением
भुवन-त्रयेbhuvana-trayeв трёх мирах
संपूर्ण-लक्षणाsaṃpūrṇa-lakṣaṇāс полными признаками
जाताjātāстала
हिमालय-सुताhimālaya-sutāдочь Гималая
तथाtathāтак
एतस्मिन्etasminв это
अंतरेaṃtareвремя
शक्रःśakraḥШакра
नारदंnāradaṃНараду
देव-संमतम्deva-saṃmatamчтимого богами
देव-ऋषिम्deva-ṛṣimбожественного мудреца
अथathaзатем
सस्मारsasmāraвспомнил
कार्य-साधन-तत्-परःkārya-sādhana-tat-paraḥпреданный достижению дела
सःsaḥон
तुtuже
शक्रस्यśakrasyaШакры
विज्ञायvijñāyaузнав
कांक्षितंkāṃkṣitaṃжелаемое
भगवान्bhagavānвладыка
तदाtadāтогда
आजगामājagāmaпришёл
मुदाmudāрадостью
युक्तःyuktaḥполный
महा-इंद्रस्यmahā-iṃdrasyaМахендры
निवेशनम्niveśanamв обитель
तंtaṃего
तुtuже
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
सहस्र-अक्षःsahasra-akṣaḥТысячеокий
समुत्थायsamutthāyaвстав
महा-आसनात्mahā-āsanātс великого сиденья
यथा-अर्हेणyathā-arheṇaкак подобает
तुtuже
पाद्येनpādyenaводою для ног
पूजयाम्-आसpūjayām-āsaпочтил
वासवःvāsavaḥВасава
शक्र-प्रणिहितांśakra-praṇihitāṃподнесённое Шакрою
पूजांpūjāṃпочитание
प्रतिगृह्यpratigṛhyaприняв
यथा-विधिyathā-vidhiпо уставу
नारदःnāradaḥНарада
कुशलंkuśalaṃо благополучии
देवम्devamбога
अपृच्छत्apṛcchatспросил
पाक-शासनम्pāka-śāsanamКарателя Паки
पृष्टेpṛṣṭeпри спрошенном
caи
कुशलेkuśaleблагополучии
शक्रःśakraḥШакра
प्रोवाचprovācaсказал
वचनंvacanaṃслово
प्रभुःprabhuḥвладыка
कुशलस्यkuśalasyaблагополучия
अंकुरःaṃkuraḥросток
तावत्tāvatвот
संवृत्तःsaṃvṛttaḥвозник
भुवन-त्रयेbhuvana-trayeв трёх мирах
तत्-फल-उद्भव-संपत्तौtat-phala-udbhava-saṃpattauпри созревании его плода
त्वंtvaṃты
मयाmayāмною
विदितःviditaḥузнан
मुनेmuneо отшельник
वेत्सिvetsiзнаешь
एवevaже
तत्tatто
समस्तंsamastaṃвсё
त्वंtvaṃты
तथा-अपिtathā-apiи всё же
परिचोदितःparicoditaḥпобуждённый
निर्वृतिंnirvṛtiṃотраду
परमांparamāṃвысшую
यातिyātiобретает
निवेद्यnivedyaповедав
अर्थंarthaṃдело
सुहृत्-जनेsuhṛt-janeблизкому человеку
तत्tatто
यथाyathāкак
शैल-जाśaila-jāРождённая горою
देवीdevīбогиня
योगंyogaṃсоединение
यायात्yāyātобрела бы
पिनाकि-नाpināki-nāс Держащим Пинаку
शीघ्रंśīghraṃскоро
तथाtathāтак
उद्यमःudyamaḥусилие
सर्वैःsarvaiḥвсеми
अस्मत्-पक्षैःasmat-pakṣaiḥнашими сторонниками
विधीयताम्vidhīyatāmда будет учинено
अवगम्यavagamyaпоняв
अर्थंarthaṃдело
अखिलंakhilaṃвсё
ततःtataḥзатем
आमंत्र्यāmaṃtryaиспросив дозволения
नारदःnāradaḥНарада
शीघ्रंśīghraṃскоро
जगामjagāmaотправился
भगवान्bhagavānвладыка
हिम-शैल-निकेतनम्hima-śaila-niketanamв жилище Снежной горы
तत्रtatraтам
द्वारेdvāreу врат
स-विप्र-इंद्रःsa-vipra-iṃdraḥс владыками брахманов
चित्र-वेत्र-लता-कुलेcitra-vetra-latā-kuleполных пёстрых тростниковых лиан
वंदितःvaṃditaḥприветствован
हिम-शैलेनhima-śailenaСнежною горою
निर्गतेनnirgatenaвышедшею
पुरःpuraḥнавстречу
मुनिःmuniḥотшельник
सहsahaвместе
प्रविश्यpraviśyaвойдя
भवनंbhavanaṃв чертог
भुवःbhuvaḥземли
भूषणतांbhūṣaṇatāṃукрашением
गतम्gatamставший
निवेदितेnivediteпри поднесённом
स्वयंsvayaṃсам
हैमेhaimeзолотом
हिम-शैलेनhima-śailenaСнежною горою
विस्तृतेvistṛteобширном
महा-आसनेmahā-āsaneна великом сиденье
मुनि-वरःmuni-varaḥлучший из отшельников
निषसादniṣasādaвоссел
अतुल-द्युतिःatula-dyutiḥнесравненно сияющий
यथा-अर्हम्yathā-arhamкак подобает
अर्घ्य-पाद्यंarghya-pādyaṃаргхью и воду для ног
caи
शैलःśailaḥгора
तस्मैtasmaiему
न्यवेदयत्nyavedayatподнесла
मुनिःmuniḥотшельник
सःsaḥтот
प्रतिजग्राहpratijagrāhaпринял
तम्tamту
अर्घ्यंarghyaṃаргхью
विधि-वत्vidhi-vatпо уставу
तदाtadāтогда
गृहीत-अर्घ्यंgṛhīta-arghyaṃпринявшего аргхью
मुनि-श्रेष्ठम्muni-śreṣṭhamлучшего из отшельников
अपृच्छत्apṛcchatспросила
श्लक्ष्णयाślakṣṇayāмягкою
गिराgirāречью
कुशलंkuśalaṃо благополучии
तपसःtapasaḥподвига
शैलःśailaḥгора
शनैःśanaiḥмедленно
फुल्ल-आनन-अंबुजःphulla-ānana-aṃbujaḥс расцветшим лотосом лица
मुनिःmuniḥотшельник
अपिapiже
अद्रि-राजानम्adri-rājānamцаря гор
अपृच्छत्apṛcchatспросил
कुशलंkuśalaṃо благополучии
तदाtadāтогда
अहोahoо
धर्म-आश्रितःdharma-āśritaḥна дхарме основанное
तेteу тебя
अस्तिastiесть
संनिवेशःsaṃniveśaḥустроение
महा-गिरेmahā-gireо великая гора
पृथुत्वंpṛthutvaṃширина
मनसाmanasāс умом
तुल्यंtulyaṃравная
कंदराणांkaṃdarāṇāṃпещер
तवtavaтвоих
अनघanaghaо безгрешный
गुरुत्वंgurutvaṃтяжесть
तेteу тебя
गुण-ओघानांguṇa-oghānāṃпотоков достоинств
स्थावरात्sthāvarātчем у недвижного
अतिरिच्यतेatiricyateпревосходит
प्रसन्नताprasannatāпрозрачность
caи
तोयस्यtoyasyaводы
मुनिभ्यःmunibhyaḥчем у отшельников
चाधिकाcādhikāи больше
तवtavaу тебя
naне
लक्षयामःlakṣayāmaḥзамечаем
शैल-इंद्रśaila-iṃdraо владыка гор
कुत्रkutraгде
अविनयिताavinayitāнепочтительность
स्थिताsthitāстоит
नाना-तपोभिःnānā-tapobhiḥразными подвигами
मुनिभिःmunibhiḥотшельниками
ज्वलन-अर्क-सम-प्रभैःjvalana-arka-sama-prabhaiḥсияющими, как огонь и солнце
पावनैःpāvanaiḥочищающими
पावितःpāvitaḥочищаем
नित्यंnityaṃвсегда
त्वंtvaṃты
कंदर-समाश्रयैःkaṃdara-samāśrayaiḥобитающими в пещерах
अवमत्यavamatyaпрезрев
विमानानिvimānāniколесницы
स्वर्ग-वास-विरागिणःsvarga-vāsa-virāgiṇaḥотвратившиеся от жизни на небе
पितुःpituḥотца
गृहे-इवgṛhe-ivaсловно в доме
आसीनाःāsīnāḥвосседают
देव-गंधर्व-किंनराःdeva-gaṃdharva-kiṃnarāḥбоги, гандхарвы и киннары
अहोahoо
धन्यःdhanyaḥблагословен
असिasiты
शैल-इंद्रśaila-iṃdraо владыка гор
यस्यyasyaчью
तेteтвою
कंदरंkaṃdaraṃпещеру
हरःharaḥХара
अध्यास्तेadhyāsteзанимает
लोक-नाथःloka-nāthaḥвладыка миров
हिhiже
राम-ध्यान-परायणःrāma-dhyāna-parāyaṇaḥпогружённый в созерцание Рамы
Traducción

В поднебесье тысячами были бессмертные на колесницах — с Махендрою, владыкою вод, Ветром и Огнём во главе, — и испустили дождь цветов на той снежной горе; пели главные гандхарвы и плясали сонмы апсар. И Меру и прочие великие горы, воплощённые, при том наставшем великом торжестве, дивные, с простёртыми руками; и океаны и реки сошлись отовсюду. Снежная гора стала тогда в мире всеми движущимися и недвижными чтимою, доступною, дающею прибежище, лучшею из гор. Испытав торжество, боги отправились тогда в свои обиталища.

С сонмами богов, владык нагов, гандхарвов и играющих горных дев дочь Снежной горы, богиня, возрастала прежнею; постепенно приведён был разум, и науки — неленивыми мудрыми. Постепенно, красотою, счастьем и пробуждением, стала дочь Гималая в трёх мирах с полными признаками.

В это время Шакра, преданный достижению дела, вспомнил Нараду, чтимого богами, божественного мудреца. И он, владыка, узнав тогда желаемое Шакрою, полный радости, пришёл в обитель Махендры. Увидев его, Тысячеокий, встав с великого сиденья, Васава почтил его, как подобает, водою для ног. Приняв по уставу поднесённое Шакрою почитание, Нарада спросил бога Карателя Паки о благополучии.

И когда спрошено было о благополучии, владыка Шакра сказал слово: «Вот возник росток благополучия в трёх мирах; при созревании его плода ты узнан мною, о отшельник. Ты и так знаешь всё то — и всё же побуждён: высшую отраду обретает поведавший дело близкому человеку. То, как Рождённая горою богиня обрела бы соединение с Держащим Пинаку, — скоро да будет учинено такое усилие всеми нашими сторонниками».

Поняв всё дело, Нарада, испросив дозволения, скоро отправился, владыка, в жилище Снежной горы. Там у врат, полных пёстрых тростниковых лиан, отшельник с владыками брахманов был приветствован вышедшею навстречу Снежною горою; войдя вместе в чертог, ставший украшением земли, на великом обширном золотом сиденье, самою Снежною горою поднесённом, воссел лучший из отшельников, несравненно сияющий. Как подобает, гора поднесла ему аргхью и воду для ног, и отшельник по уставу принял тогда ту аргхью.

Принявшего аргхью лучшего из отшельников гора спросила мягкою речью о благополучии подвига, медленно, с расцветшим лотосом лица. И отшельник тогда спросил царя гор о благополучии: «О, на дхарме основано твоё устроение, о великая гора. Ширина пещер твоих равна уму, о безгрешный; тяжесть потоков достоинств у тебя превосходит недвижное; и прозрачность воды у тебя больше, чем у отшельников. Не замечаем мы, о владыка гор, где стоит непочтительность. Ты всегда очищаем разными подвигами очищающих отшельников, сияющих, как огонь и солнце, обитающих в пещерах; презрев колесницы, отвратившиеся от жизни на небе боги, гандхарвы и киннары восседают у тебя, словно в доме отца. О, благословен ты, о владыка гор: твою пещеру занимает Хара, владыка миров, погружённый в созерцание Рамы».

Versión

b233017feb6f · publicado 3 sept 2026, 4:13:28 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con