नारद उवाच
जलस्य दैवतं ब्रूहितर्पणस्य विधिं मयि । यथा जानामि देवेश तत्वतो वक्तुमर्हसि
जलस्य देवता विष्णुः सर्वलोकेषु गीयते । जलपूतो भवेद्यस्तु विष्णुस्तच्छंकरो भवेत्
जलं गंडूषमात्रं तु पीत्वा पूतो भवेन्नरः । विशेषात्कुशसंसर्गात्पीयूषादधिकं जलम्
सर्वदेवालयो दर्भो मयायं निर्मितः पुरा । कुशमूले भवेद्ब्रह्मा कुशमध्ये तु केशवः
कुशाग्रे शंकरं विद्धि कुश एते प्रतिष्ठिताः । कुशहस्तः सदामेध्यः स्तोत्रं मंत्रं पठेद्यदि
सर्वं शतगुणं प्रोक्तं तीर्थे साहस्रमुच्यते । कुशाः काशास्तथा दूर्वा यवपत्राणि व्रीहयः
बल्वजाः पुंडरीकाश्च कुशास्सप्त प्रकीर्तिताः । आनुपूर्व्येण मेध्याः स्युः कुशा लोके प्रतिष्ठिताः । विना मंत्रेण यत्स्नानं सर्वं तन्निष्फलं भवेत् । अमृतात्स्वादुतामेति संस्पर्शाच्च तिलस्य च
jalasya daivataṃ brūhitarpaṇasya vidhiṃ mayi | yathā jānāmi deveśa tatvato vaktumarhasi
jalasya devatā viṣṇuḥ sarvalokeṣu gīyate | jalapūto bhavedyastu viṣṇustacchaṃkaro bhavet
jalaṃ gaṃḍūṣamātraṃ tu pītvā pūto bhavennaraḥ | viśeṣātkuśasaṃsargātpīyūṣādadhikaṃ jalam
sarvadevālayo darbho mayāyaṃ nirmitaḥ purā | kuśamūle bhavedbrahmā kuśamadhye tu keśavaḥ
kuśāgre śaṃkaraṃ viddhi kuśa ete pratiṣṭhitāḥ | kuśahastaḥ sadāmedhyaḥ stotraṃ maṃtraṃ paṭhedyadi
sarvaṃ śataguṇaṃ proktaṃ tīrthe sāhasramucyate | kuśāḥ kāśāstathā dūrvā yavapatrāṇi vrīhayaḥ
balvajāḥ puṃḍarīkāśca kuśāssapta prakīrtitāḥ | ānupūrvyeṇa medhyāḥ syuḥ kuśā loke pratiṣṭhitāḥ | vinā maṃtreṇa yatsnānaṃ sarvaṃ tanniṣphalaṃ bhavet | amṛtātsvādutāmeti saṃsparśācca tilasya ca
«Скажи мне божество воды и устав тарпаны, чтобы я узнал поистине, о владыка богов».
«Божество воды — Вишну, так воспевается во всех мирах. Кто очищен водою, у того Вишну становится Шанкарою. Выпив хоть глоток воды, человек становится чист; а особенно от соприкосновения с кушею вода выше амриты.
Обитель всех богов — дарбха, сотворённая мною некогда: у корня куши пребывает Брахма, посреди куши — Кешава, а на кончике куши знай Шанкару: в куше они утверждены. С кушею в руке человек всегда чист; и если читает он гимн или мантру — всё сказано стократным, а в тиртхе зовётся тысячекратным.
Куша, каша, дурва, листья ячменя, рис, балваджа и пундарика — эти семь названы кушами; по порядку да будут они чисты и утверждены в мире.
Омовение без мантры всё бывает бесплодно. А от соприкосновения с сезамом вода обретает сладость амриты».
57a3ac1ceefe · publicado 3 sept 2026, 4:13:29 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Ответ о божестве воды дан странно и точно: Вишну — но у очищенного водою он становится Шанкарою. Вода не приписана одному имени, она переводит из одного в другое.
Травинка описана как святилище: корень, середина, кончик — три бога. То, что держат в руке во время обряда, оказывается устроено сложнее, чем храм.
И сказано без смягчения: омовение без мантры бесплодно. Вода сама по себе не работает — работает вода со словом.