धृत्वा च ब्राह्मणीरूपं पतिताङ्गी च भूसुर
अखिलानां च लोकानां शास्तुः राज्ञः क्षयं विना । केषां क्षुद्रतराणां हि गृहे गच्छामि साम्प्रतम्
इति सञ्चिन्त्य मनसा गता राजनिकेतनम् । सुवर्णभित्तिभिर्युक्तं पताकाभिरलंकृतम्
सिंहद्वारमतिक्रम्य प्राह दौवारिकं ततः । द्वारं देहि भो द्वारि नियुक्ते शुभलक्षणे
यामि वेगेन पश्यामि राज्ञीं सुरतिचन्द्रिकाम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या रत्नदण्डकरा च सा । कोकिलावाक्यसदृशं श्रुत्वा हर्षमुपाययौ
किं नाम वहसे वृद्धे कः पतिस्तावकः पुनः । आगतासि कथं किं ते कार्यं राज्ञ्याश्च दर्शने । कस्मात्किं ब्रूहि विप्रे त्वं श्रोतुं कौतूहलं हि मे
शृणु प्रेष्ये महाराजपत्न्या दण्डकरे यदा । श्रोतुं कौतूहलं तेऽस्ति मदागमनकारणम्
प्रसिद्धा कमला नाम्ना चाहं प्राणेश्वरोत्तमः । भुवनेश इति ख्यातो नाम्ना द्वारवती पुरी
तस्यां वै वर्तते प्रेष्ये मम प्राणेश्वरस्ततः । आगताहं रत्नवेत्रकरे शृणु सकौतुकम्
ममागमनकार्यं हि वच्मीदानीं तवाग्रतः । पुरासीद्वैश्यकुलजा राज्ञी तव च दुःखिनी
एकस्मिन्दिवसे प्रेष्ये पतिना कलहः कृतः । तया नार्या च दुःखिन्या ततो वै भर्तृपीडिता
बहिर्भूय द्रुतं गेहाद्रुदन्ती च पुनः पुनः । तस्याश्च रोदनं श्रुत्वा चागताहं समीपतः
अपृच्छं स्ववृत्तान्तं कथितो वै यथार्थतः । तया ततो व्रतवरस्योपदेशं ददाम्यहम्
ममोपदेशतः सा वै चक्रे व्रतवरं मुदा । तस्य प्रसादाद्भो द्वाःस्थे सञ्जाता सुखिता च सा
dhṛtvā ca brāhmaṇīrūpaṃ patitāṅgī ca bhūsura
akhilānāṃ ca lokānāṃ śāstuḥ rājñaḥ kṣayaṃ vinā | keṣāṃ kṣudratarāṇāṃ hi gṛhe gacchāmi sāmpratam
iti sañcintya manasā gatā rājaniketanam | suvarṇabhittibhiryuktaṃ patākābhiralaṃkṛtam
siṃhadvāramatikramya prāha dauvārikaṃ tataḥ | dvāraṃ dehi bho dvāri niyukte śubhalakṣaṇe
yāmi vegena paśyāmi rājñīṃ suraticandrikām | tacchrutvā vacanaṃ tasyā ratnadaṇḍakarā ca sā | kokilāvākyasadṛśaṃ śrutvā harṣamupāyayau
kiṃ nāma vahase vṛddhe kaḥ patistāvakaḥ punaḥ | āgatāsi kathaṃ kiṃ te kāryaṃ rājñyāśca darśane | kasmātkiṃ brūhi vipre tvaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ hi me
śṛṇu preṣye mahārājapatnyā daṇḍakare yadā | śrotuṃ kautūhalaṃ te'sti madāgamanakāraṇam
prasiddhā kamalā nāmnā cāhaṃ prāṇeśvarottamaḥ | bhuvaneśa iti khyāto nāmnā dvāravatī purī
tasyāṃ vai vartate preṣye mama prāṇeśvarastataḥ | āgatāhaṃ ratnavetrakare śṛṇu sakautukam
mamāgamanakāryaṃ hi vacmīdānīṃ tavāgrataḥ | purāsīdvaiśyakulajā rājñī tava ca duḥkhinī
ekasmindivase preṣye patinā kalahaḥ kṛtaḥ | tayā nāryā ca duḥkhinyā tato vai bhartṛpīḍitā
bahirbhūya drutaṃ gehādrudantī ca punaḥ punaḥ | tasyāśca rodanaṃ śrutvā cāgatāhaṃ samīpataḥ
apṛcchaṃ svavṛttāntaṃ kathito vai yathārthataḥ | tayā tato vratavarasyopadeśaṃ dadāmyaham
mamopadeśataḥ sā vai cakre vratavaraṃ mudā | tasya prasādādbho dvāḥsthe sañjātā sukhitā ca sā
«…приняв облик брахманки, с опустившимся телом, о земной бог, [подумала:] „Кроме дома царя, правителя всех миров, — в чей же, куда более ничтожный, дом мне ныне идти?“ Так помыслив умом, пошла она в жилище царя, [обнесённое] золотыми стенами, украшенное стягами. Пройдя львиные врата, сказала она привратнице: „Дай проход, о поставленная у дверей, наделённая благими признаками! Я спешно иду увидеть царицу Суратичандрику“. Услышав её слово, подобное голосу кукушки, та, с самоцветным жезлом в руке, обрадовалась [и сказала]: „Какое имя ты носишь, о старая? И кто твой супруг? Как ты пришла, и какое у тебя дело к свиданию с царицей? Скажи, отчего, о брахманка, — мне любопытно услышать“. — „Слушай, о служанка супруги великого царя, о [ты] с жезлом в руке: тебе любопытно услышать причину моего прихода. Я известна по имени Камала; владыка моей жизни, лучший [из всех], прославлен под именем Бхуванеша, а город зовётся Дваравати. Там пребывает владыка моей жизни; оттуда я и пришла, о [ты] с самоцветным посохом в руке, — слушай с любопытством. Дело, ради которого я пришла, скажу тебе теперь. Некогда была [здесь] царица, рождённая в купеческом роду, несчастная. В один день, о служанка, у неё с мужем случилась ссора; и та несчастная женщина, притеснённая мужем, поспешно вышла из дома, рыдая снова и снова. Услышав её плач, я подошла близко и спросила, что с нею; и рассказано было как есть. Тогда я даю ей наставление о превосходном обете. По моему наставлению она радостно совершила превосходный обет; и милостью его, о привратница, стала счастливой.“»
62bac3bdd36a · publicado 3 sept 2026, 4:13:43 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Лакшми приходит не в блеске, а старухой в облике брахманки, и первым делом её останавливают у дверей. Рассуждение её сказано прямо: во дворец идти незачем, но идти больше некуда — все прочие дома ещё меньше. И сразу видно, чем она мерит: не богатством дома, а тем, слушают ли в нём. Привратница слушает; дальше окажется, что царица — нет.