तस्मिन्वसति धर्मात्मा देवद्युतिर्द्विजोत्तमः । पुत्रः सुमित्रो विप्रस्य लब्धो लक्ष्मीपतेर्वरात् ॥ नियमः श्रूयतां तस्य सर्वदा नियतात्मनः । ग्रीष्मे पञ्चतपा नित्यं सूर्यन्यस्तविलोचनः ॥ वर्षत्कादम्बिनी यावद्वर्षास्वभ्रावकाशगः । वाते प्रवाते निष्कम्पो दुःसहो हिमवानिव ॥
वसत्यप्सु स हेमन्ते ह्रदे सारस्वते द्विज । उपस्पृशति काले स त्रिवारं वारि निर्मलम् ॥
पितॄन्देवानृषीन्नित्यं संतर्पयति श्रद्धया । ब्रह्मयज्ञपरो नित्यं सत्यवादी जितेन्द्रियः ॥
भूमौ विश्रम्य विश्रान्तः प्रदध्यौ प्रार्थयन्हरिम् । वन्यैर्जुहोत्यग्निहोत्रं श्रद्धयातिथिपूजकः ॥
चान्द्रायणविधानेन कालं नयति सर्वदा । स्वयं विगलितैः पत्रैः फलैर्वृत्तिं समीहते ॥
अनुद्विग्नस्तपोनिष्ठो वेदवेदाङ्गपारगः । धमनीविकरालोऽसावास्थिमात्रकलेवरः ॥
इत्थं जगाम वर्षाणां सहस्रं तस्य कानने । तदा जज्वाल शैलोऽसौ तपसस्तस्य तेजसा ॥
सोढुं न शक्यते भूतैस्तेजस्तस्य महात्मनः । वैश्वानर इवाभाति प्रज्वलंस्तपसा द्विज ॥
गतवैराणि भूतानि समजायन्त तद्वने । मृगव्याघ्राखुमार्जारा मिथः क्रीडन्ति निर्भयाः ॥
अन्योऽपि नियमस्तस्य श्रूयतामतिदुर्लभः । नारायणं त्रिकालं स संपूजयति नित्यशः ॥
tasminvasati dharmātmā devadyutirdvijottamaḥ | putraḥ sumitro viprasya labdho lakṣmīpatervarāt || niyamaḥ śrūyatāṃ tasya sarvadā niyatātmanaḥ | grīṣme pañcatapā nityaṃ sūryanyastavilocanaḥ || varṣatkādambinī yāvadvarṣāsvabhrāvakāśagaḥ | vāte pravāte niṣkampo duḥsaho himavāniva ||
vasatyapsu sa hemante hrade sārasvate dvija | upaspṛśati kāle sa trivāraṃ vāri nirmalam ||
pitṝndevānṛṣīnnityaṃ saṃtarpayati śraddhayā | brahmayajñaparo nityaṃ satyavādī jitendriyaḥ ||
bhūmau viśramya viśrāntaḥ pradadhyau prārthayanharim | vanyairjuhotyagnihotraṃ śraddhayātithipūjakaḥ ||
cāndrāyaṇavidhānena kālaṃ nayati sarvadā | svayaṃ vigalitaiḥ patraiḥ phalairvṛttiṃ samīhate ||
anudvignastaponiṣṭho vedavedāṅgapāragaḥ | dhamanīvikarālo'sāvāsthimātrakalevaraḥ ||
itthaṃ jagāma varṣāṇāṃ sahasraṃ tasya kānane | tadā jajvāla śailo'sau tapasastasya tejasā ||
soḍhuṃ na śakyate bhūtaistejastasya mahātmanaḥ | vaiśvānara ivābhāti prajvalaṃstapasā dvija ||
gatavairāṇi bhūtāni samajāyanta tadvane | mṛgavyāghrākhumārjārā mithaḥ krīḍanti nirbhayāḥ ||
anyo'pi niyamastasya śrūyatāmatidurlabhaḥ | nārāyaṇaṃ trikālaṃ sa saṃpūjayati nityaśaḥ ||
«В той обители живёт праведный душою Девадьюти, лучший из дваждырождённых; сын Сумитра был получен тем брахманом по дару супруга Лакшми. Да будет услышано правило его, всегда обузданного душою: в жару он всегда стоит меж пяти огней с очами, устремлёнными на солнце; в дожди, покуда льёт туча, стоит под открытым небом; при ветре и вихре недвижим и невыносим, как Химават. В зимнюю пору он живёт в водах, в Сарасватском озере, о брахман, и вовремя трижды прикасается к чистой воде. Предков, богов и риши он всегда с верою ублаготворяет; всегда предан брахма-жертве, правдив, победил чувства. Отдохнув на земле, он созерцал, моля Хари; с верою возливает агнихотру лесным, почитает гостей. Уставом чандраяны всегда проводит время; пропитание добывает сами опавшими листьями и плодами. Невозмутимый, утверждённый в подвиге, превзошедший Веду и веданги, страшный выступившими жилами, с телом из одних костей, — так прошла тысяча лет его в лесу. И тогда та гора запылала сиянием его подвига. Существам невозможно вынести сияние того великодушного: пылающий подвигом, он сияет, подобно Вайшванаре, о брахман. И существа в том лесу стали без вражды: олень и тигр, мышь и кошка бесстрашно играют друг с другом».
864f2820a326 · publicado 3 sept 2026, 4:13:59 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Итог тысячелетнего подвига описан не через силу и не через видения, а через то, что перестали бояться звери: мышь играет с кошкой. Самая точная мера святости здесь — прекратившаяся вражда вокруг. И только это, а не жилы и не кости, сказано о нём с уважением.