ममैव नूनं मरणं न विद्यते; न चावकाशो ऽस्ति यमक्षये मम । यद् अन्तको ऽद्यैव न मां जिहीर्षति; प्रसह्य सिंहो रुदतीं मृगीम् इव ॥
स्थिरं हि नूनं हृदयं ममायसं; न भिद्यते यद् भुवि नावदीर्यते । अनेन दुःखेन च देहम् अर्पितं; ध्रुवं ह्य् अकाले मरणं न विद्यते ॥
इदं तु दुःखं यद् अनर्थकानि मे; व्रतानि दानानि च संयमाश् च हि । तपश् च तप्तं यद् अपत्यकारणात्; सुनिष्फलं बीजम् इवोप्तम् ऊषरे ॥
यदि ह्य् अकाले मरणं स्वयेच्छया; लभेत कश् चिद् गुरु दुःख कर्शितः । गताहम् अद्यैव परेत संसदं; विना त्वया धेनुर् इवात्मजेन वै ॥
भृशम् असुखम् अमर्षिता तदा; बहु विललाप समीक्ष्य राघवम् । व्यसनम् उपनिशाम्य सा महत्; सुतम् इव बद्धम् अवेक्ष्य किंनरी ॥
mamaiva nūnaṃ maraṇaṃ na vidyate; na cāvakāśo 'sti yamakṣaye mama | yad antako 'dyaiva na māṃ jihīrṣati; prasahya siṃho rudatīṃ mṛgīm iva ||
sthiraṃ hi nūnaṃ hṛdayaṃ mamāyasaṃ; na bhidyate yad bhuvi nāvadīryate | anena duḥkhena ca deham arpitaṃ; dhruvaṃ hy akāle maraṇaṃ na vidyate ||
idaṃ tu duḥkhaṃ yad anarthakāni me; vratāni dānāni ca saṃyamāś ca hi | tapaś ca taptaṃ yad apatyakāraṇāt; suniṣphalaṃ bījam ivoptam ūṣare ||
yadi hy akāle maraṇaṃ svayecchayā; labheta kaś cid guru duḥkha karśitaḥ | gatāham adyaiva pareta saṃsadaṃ; vinā tvayā dhenur ivātmajena vai ||
bhṛśam asukham amarṣitā tadā; bahu vilalāpa samīkṣya rāghavam | vyasanam upaniśāmya sā mahat; sutam iva baddham avekṣya kiṃnarī ||
Каусалья продолжала: «Видимо, смерть для меня не существует, и нет мне места в доме Ямы, раз сама Смерть сегодня же не хочет силой унести меня, как лев уносит плачущую лань. Моё сердце, несомненно, железное: оно не разбивается и не падает, расколовшись на землю от такого горя. Поистине, преждевременной смерти не бывает. Но вот настоящее горе: мои обеты, дары, воздержания и аскеза, совершённые ради ребёнка, оказались бесплодны, как семя, посеянное в солончак. Если бы человек, истощённый тяжким горем, мог по собственной воле получить преждевременную смерть, я сегодня же ушла бы в мир умерших без тебя, как корова, разлучённая со своим телёнком». Так она, крайне несчастная и не в силах терпеть, долго рыдала, глядя на Рагхаву, узнав о великой беде, словно киннари, увидевшая своего сына связанным.
89123a9f0751 · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Образ бесплодного семени показывает, насколько глубока рана Каусальи: все её обеты ради сына кажутся ей лишёнными плода. Но именно эта боль готовит пространство для ответа Рамы, где дхарма должна будет утешить любовь, не отрицая её.