कुम्भकर्णाय तु वरं प्रयच्छन्तम् अरिंदम । प्रजापतिं सुराः सर्वे वाक्यं प्राञ्जलयो ऽब्रुवन् ॥
न तावत् कुम्भकर्णाय प्रदातव्यो वरस् त्वया । जानीषे हि यथा लोकांस् त्रासयत्य् एष दुर्मतिः ॥
नन्दने ऽप्सरसः सप्त महेन्द्रानुचरा दश । अनेन भक्षिता ब्रह्मन् ऋषयो मानुषास् तथा ॥
वरव्याजेन मोहो ऽस्मै दीयताम् अमितप्रभ । लोकानां स्वस्ति चैव स्याद् भवेद् अस्य च संनतिः ॥
एवम् उक्तः सुरैर् ब्रह्माचिन्तयत् पद्मसंभवः । चिन्तिता चोपतस्थे ऽस्य पार्श्वं देवी सरस्वती ॥
प्राञ्जलिः सा तु पर्श्वस्था प्राह वाक्यं सरस्वती । इयम् अस्म्य् आगता देवकिं कार्यं करवाण्य् अहम् ॥
प्रजापतिस् तु तां प्राप्तां प्राह वाक्यं सरस्वतीम् । वाणि त्वं राक्षसेन्द्रस्य भव या देवतेप्सिता ॥
तथेत्य् उक्त्वा प्रविष्टा सा प्रजापतिर् अथाब्रवीत् । कुम्भकर्ण महाबाहो वरं वरय यो मतः ॥
कुम्भकर्णस् तु तद् वाक्यं श्रुत्वा वचनम् अब्रवीत् । स्वप्तुं वर्षाण्य् अनेकानि देवदेव ममेप्सितम् ॥
एवम् अस्त्व् इति तं चोक्त्वा सह देवैः पितामहः । देवी सरस्वती चैव मुक्त्वा तं प्रययौ दिवम् ॥
kumbhakarṇāya tu varaṃ prayacchantam ariṃdama | prajāpatiṃ surāḥ sarve vākyaṃ prāñjalayo 'bruvan ||
na tāvat kumbhakarṇāya pradātavyo varas tvayā | jānīṣe hi yathā lokāṃs trāsayaty eṣa durmatiḥ ||
nandane 'psarasaḥ sapta mahendrānucarā daśa | anena bhakṣitā brahman ṛṣayo mānuṣās tathā ||
varavyājena moho 'smai dīyatām amitaprabha | lokānāṃ svasti caiva syād bhaved asya ca saṃnatiḥ ||
evam uktaḥ surair brahmācintayat padmasaṃbhavaḥ | cintitā copatasthe 'sya pārśvaṃ devī sarasvatī ||
prāñjaliḥ sā tu parśvasthā prāha vākyaṃ sarasvatī | iyam asmy āgatā devakiṃ kāryaṃ karavāṇy aham ||
prajāpatis tu tāṃ prāptāṃ prāha vākyaṃ sarasvatīm | vāṇi tvaṃ rākṣasendrasya bhava yā devatepsitā ||
tathety uktvā praviṣṭā sā prajāpatir athābravīt | kumbhakarṇa mahābāho varaṃ varaya yo mataḥ ||
kumbhakarṇas tu tad vākyaṃ śrutvā vacanam abravīt | svaptuṃ varṣāṇy anekāni devadeva mamepsitam ||
evam astv iti taṃ coktvā saha devaiḥ pitāmahaḥ | devī sarasvatī caiva muktvā taṃ prayayau divam ||
Когда Праджапати собирался дать дар Кумбхакарне, о губитель врагов, все боги сложили ладони и сказали: «Пока не следует давать Кумбхакарне дар. Ты знаешь, как этот дурноумный пугает миры. В Нандане он съел семь апсар, десять спутников Махендры, а также риши и людей. О брахман, безмерно сияющий, пусть под видом дара ему будет дано заблуждение; тогда мирам будет благо, и он будет смирён». Услышав это от богов, лотосорождённый Брахма задумался, и по его мысли к нему приблизилась богиня Сарасвати. Стоя рядом со сложенными ладонями, Сарасвати сказала: «Вот я пришла, о бог. Какое дело мне сделать?» Праджапати сказал пришедшей Сарасвати: «О Речь, войди в царя ракшасов так, как желают боги». Сказав «так и будет», она вошла в него. Тогда Праджапати сказал: «Кумбхакарна, могучерукий, выбирай желанный дар». Услышав эти слова, Кумбхакарна сказал: «О бог богов, я желаю спать многие годы». Брахма вместе с богами сказал ему: «Да будет так», и богиня Сарасвати, оставив его, ушла на небо.
3c1f9e9d27a9 · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Даже огромный тапас Кумбхакарны оказывается направлен через речь, потому что его сила без мудрости стала бы бедствием для мира. Сарасвати здесь действует как защита космического порядка: слово меняет плод аскезы.