Viṣṇu Purāṇa
The Threefold Suffering and the Word «Bhagavān»6.5.77-87
1011 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 6.5.77-87
Devanāgarī

तत्र पूज्यपदार्थोक्तिपरिभाषासमन्वितः शब्दो ऽयं नोपचारेण अन्यत्र ह्य् उपचारतः ।
उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानाम् आगतिं गतिम् वेत्ति विद्याम् अविद्यां च स वाच्यो भगवान् इति ।
ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजांस्य् अशेषतः भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर् गुणादिभिः ।
सर्वाणि तत्र भूतानि वसन्ति परमात्मनि भूतेषु च स सर्वात्मा वासुदेवस् ततः स्मृतः ।
खाण्डिक्यजनकायाह पृष्टः केशिध्वजः पुरा नामव्याख्याम् अनन्तस्य वासुदेवस्य तत्त्वतः ।
भूतेषु वसते सो ऽन्तर् वसन्त्य् अत्र च तानि यत् धाता विधाता जगतां वासुदेवस् ततः प्रभुः ।
स सर्वभूतप्रकृतिं विकारं गुणादिदोषांश् च मुने व्यतीतः अतीतसर्वावरणो ऽखिलात्मा तेनास्तृतं यद् भुवनान्तराले ।
समस्तकल्याणगुणात्मको हि स्वशक्तिलेशावृतभूतसर्गः इच्छागृहीताभिमतोरुदेहः संसाधिताशेषजगद्धितो ऽसौ ।
तेजोबलैश्वर्यमहावबोध स्ववीर्यशक्त्यादिगुणैकराशिः परः पराणां सकला न यत्र क्लेशादयः सन्ति परावरेशे ।
स ईश्वरो व्यष्टिसमष्टिरूपो व्यक्तस्वरूपः । सर्वेश्वरःसर्वदृक् सर्वविच्च समस्तशक्तिः परमेश्वराख्यः ।
संज्ञायते येन तद् अस्तदोषं शुद्धं परं निर्मलम् एकरूपम् संदृश्यते वाप्य् अवगम्यते वा तज् ज्ञानम् अज्ञानम् अतो ऽन्यद् उक्तम् ।

Transliteración (IAST)

tatra pūjyapadārthoktiparibhāṣāsamanvitaḥ śabdo 'yaṃ nopacāreṇa anyatra hy upacārataḥ /
utpattiṃ pralayaṃ caiva bhūtānām āgatiṃ gatim vetti vidyām avidyāṃ ca sa vācyo bhagavān iti /
jñānaśaktibalaiśvaryavīryatejāṃsy aśeṣataḥ bhagavacchabdavācyāni vinā heyair guṇādibhiḥ /
sarvāṇi tatra bhūtāni vasanti paramātmani bhūteṣu ca sa sarvātmā vāsudevas tataḥ smṛtaḥ /
khāṇḍikyajanakāyāha pṛṣṭaḥ keśidhvajaḥ purā nāmavyākhyām anantasya vāsudevasya tattvataḥ /
bhūteṣu vasate so 'ntar vasanty atra ca tāni yat dhātā vidhātā jagatāṃ vāsudevas tataḥ prabhuḥ /
sa sarvabhūtaprakṛtiṃ vikāraṃ guṇādidoṣāṃś ca mune vyatītaḥ atītasarvāvaraṇo 'khilātmā tenāstṛtaṃ yad bhuvanāntarāle /
samastakalyāṇaguṇātmako hi svaśaktileśāvṛtabhūtasargaḥ icchāgṛhītābhimatorudehaḥ saṃsādhitāśeṣajagaddhito 'sau /
tejobalaiśvaryamahāvabodha svavīryaśaktyādiguṇaikarāśiḥ paraḥ parāṇāṃ sakalā na yatra kleśādayaḥ santi parāvareśe /
sa īśvaro vyaṣṭisamaṣṭirūpo vyaktasvarūpaḥ / sarveśvaraḥsarvadṛk sarvavicca samastaśaktiḥ parameśvarākhyaḥ /
saṃjñāyate yena tad astadoṣaṃ śuddhaṃ paraṃ nirmalam ekarūpam saṃdṛśyate vāpy avagamyate vā taj jñānam ajñānam ato 'nyad uktam /

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तत्रtatraтам
पूज्य-पद-अर्थ-उक्ति-परिभाषा-समन्वितःpūjya-pada-artha-ukti-paribhāṣā-samanvitaḥснабжённое условным значением высказывания о почитаемом предмете
शब्दःśabdaḥслово
अयम्ayamэто
naне
उपचारेणupacāreṇaиносказанием
अन्यत्रanyatraв ином
हिhiведь
उपचारतःupacārataḥиносказательно
उत्पत्तिम्utpattimвозникновение
प्रलयम्pralayamрастворение
caи
एवevaже
भूतानाम्bhūtānāmсуществ
आगतिम्āgatimприход
गतिम्gatimуход
वेत्तिvettiзнает
विद्याम्vidyāmведение
अविद्याम्avidyāmневедение
caи
सःsaḥон
वाच्यःvācyaḥдолжен быть назван
भगवान्bhagavānБхагаваном
इतिitiтак
ज्ञान-शक्ति-बल-ऐश्वर्य-वीर्य-तेजांसिjñāna-śakti-bala-aiśvarya-vīrya-tejāṃsiзнание, мощь, сила, владычество, доблесть и пыл
अशेषतःaśeṣataḥв полноте
भगवत्-शब्द-वाच्यानिbhagavat-śabda-vācyāniозначаемые словом «Бхагаван»
विनाvināбез
हेयैःheyaiḥотвергаемыми
गुण-आदिभिःguṇa-ādibhiḥкачествами и прочим
सर्वाणिsarvāṇiвсе
तत्रtatraв нём
भूतानिbhūtāniсущества
वसन्तिvasantiобитают
परम-आत्मनिparama-ātmaniв высшей душе
भूतेषुbhūteṣuв существах
caи
सःsaḥон
सर्व-आत्माsarva-ātmāдуша всего
वासुदेवःvāsudevaḥВасудева
ततःtataḥпотому
स्मृतःsmṛtaḥименуется
खाण्डिक्य-जनकायkhāṇḍikya-janakāyaКхандикье-Джанаке
आहāhaсказал
पृष्टःpṛṣṭaḥспрошенный
केशिध्वजःkeśidhvajaḥКешидхваджа
पुराpurāнекогда
नाम-व्याख्याम्nāma-vyākhyāmтолкование имени
अनन्तस्यanantasyaбесконечного
वासुदेवस्यvāsudevasyaВасудевы
तत्त्वतःtattvataḥпо истине
भूतेषुbhūteṣuв существах
वसतेvasateобитает
सःsaḥон
अन्तःantaḥвнутри
वसन्तिvasantiобитают
अत्रatraв нём
caи
तानिtāniони
यत्yatпоскольку
धाताdhātāдержатель
विधाताvidhātāустроитель
जगताम्jagatāmмиров
वासुदेवःvāsudevaḥВасудева
ततःtataḥпотому
प्रभुःprabhuḥвладыка
सःsaḥон
सर्व-भूत-प्रकृतिम्sarva-bhūta-prakṛtimприроду всех существ
विकारम्vikāramвидоизменение
गुण-आदि-दोषान्guṇa-ādi-doṣānпороки качеств и прочего
caи
मुनेmuneо отшельник
व्यतीतःvyatītaḥпревзошедший
अतीत-सर्व-आवरणःatīta-sarva-āvaraṇaḥпревзошедший все покровы
अखिल-आत्माakhila-ātmāдуша всего
तेनtenaим
आस्तृतम्āstṛtamпокрыто
यत्yatчто
भुवन-अन्तरालेbhuvana-antarāleв промежутках миров
समस्त-कल्याण-गुण-आत्मकःsamasta-kalyāṇa-guṇa-ātmakaḥсостоящий из всех благих качеств
हिhiведь
स्व-शक्ति-लेश-आवृत-भूत-सर्गःsva-śakti-leśa-āvṛta-bhūta-sargaḥу кого творение существ покрыто малою долею его силы
इच्छा-गृहीत-अभिमत-उरु-देहःicchā-gṛhīta-abhimata-uru-dehaḥпринимающий по воле желанные великие тела
संसाधित-अशेष-जगत्-हितःsaṃsādhita-aśeṣa-jagat-hitaḥисполнивший всё благо мира
असौasauон
तेजः-बल-ऐश्वर्य-महा-अवबोधtejaḥ-bala-aiśvarya-mahā-avabodhaпыл, сила, владычество, великое разумение
स्व-वीर्य-शक्ति-आदि-गुण-एक-राशिःsva-vīrya-śakti-ādi-guṇa-eka-rāśiḥединая громада качеств своей доблести и мощи
परःparaḥвысший
पराणाम्parāṇāmиз высших
सकलाःsakalāḥвсе
naне
यत्रyatraв ком
क्लेश-आदयःkleśa-ādayaḥскорби и прочее
सन्तिsantiсуществуют
पर-अवर-ईशेpara-avara-īśeво владыке высшего и низшего
सःsaḥон
ईश्वरःīśvaraḥвладыка
व्यष्टि-समष्टि-रूपःvyaṣṭi-samaṣṭi-rūpaḥв облике частного и совокупного
व्यक्त-स्व-रूपःvyakta-sva-rūpaḥс проявленным существом
सर्व-ईश्वरःsarva-īśvaraḥвладыка всего
सर्व-दृक्sarva-dṛkвсевидящий
सर्व-वित्sarva-vitвсеведущий
caи
समस्त-शक्तिःsamasta-śaktiḥвсемощный
परम-ईश्वर-आख्यःparama-īśvara-ākhyaḥименуемый высшим владыкою
संज्ञायतेsaṃjñāyateпознаётся
येनyenaкоторым
तत्tatто
अस्त-दोषम्asta-doṣamлишённое порока
शुद्धम्śuddhamчистое
परम्paramвысшее
निर्मलम्nirmalamбеспримесное
एक-रूपम्eka-rūpamединообразное
संदृश्यतेsaṃdṛśyateзрится
वाили
अपिapiже
अवगम्यतेavagamyateпостигается
वाили
तत्tatто
ज्ञानम्jñānamзнание
अज्ञानम्ajñānamневедение
अतःataḥчем это
अन्यत्anyatиное
उक्तम्uktamназвано
Traducción

«Там это слово, снабжённое условным значением высказывания о почитаемом предмете, не иносказание; в ином же — иносказательно.

Кто знает возникновение и растворение существ, их приход и уход, ведение и неведение, — тот и должен быть назван «Бхагаваном».

Знание, мощь, сила, владычество, доблесть и пыл в полноте — вот означаемые словом «Бхагаван», без отвергаемых качеств и прочего.

Все существа обитают в нём, в высшей душе, и он, душа всего, — в существах; потому и именуется он Васудевою.

Некогда Кешидхваджа, спрошенный Кхандикьею-Джанакой, изложил по истине толкование имени бесконечного Васудевы:

«Он обитает внутри существ, и они обитают в нём; поскольку он держатель и устроитель миров, потому владыка и Васудева».

Он превзошёл природу всех существ, видоизменение и пороки качеств, о отшельник; превзошедший все покровы, душа всего, — им покрыто то, что в промежутках миров.

Состоящий из всех благих качеств, у которого творение существ покрыто малою долею его силы, принимающий по воле желанные великие тела, исполнивший всё благо мира;

единая громада качеств — пыла, силы, владычества, великого разумения, своей доблести, мощи и прочего; высший из высших, во владыке высшего и низшего не существуют никакие скорби и прочее.

Он владыка, в облике частного и совокупного, с проявленным существом, владыка всего, всевидящий, всеведущий, всемощный, именуемый высшим владыкою.

То, чем познаётся то — лишённое порока, чистое, высшее, беспримесное, единообразное, — зрится оно или постигается: то есть знание; а иное названо неведением.»

Versión

fc86d6dd0864 · publicado 22 ago 2026, 10:19:06 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con