छन्द

Toṭaka

तोटकtoṭaka

अक्षर प्रति पाद
12
प्रकार
समवृत्त — चारों पाद समान
गण
sa sa sa sa

चार पाद, प्रत्येक 12 अक्षर का; चारों एक-से बने हैं।

लक्षण

1
2
3
4

चिह्न कैसे पढ़ें

  • लघु — छोटा अक्षरएक मात्रा। छोटा और हल्का बोला जाता है।
  • गुरु — दीर्घ अक्षरदो मात्राएँ: लघु से ठीक दुगुना खिंचता है। पंक्ति में उस पर हल्की छाया भी रहती है।
  • पाद-सीमाश्लोक चार चरणों — पादों — में बँटा होता है। सीमा पर छोटा विराम।
  • यतिलम्बे पाद के भीतर साँस लेने का स्थान। छोटी और हल्की रेखा।

उदाहरण

सुनं सुतं सुनं सुतं
सा सुषिरैः साशुषिरैः
वाद्यम् भूद् वाद्यम् भूद्
सोद्यभू सोद्यभूः

sughanaṁ sutataṁ sughanaṁ sutataṁ
saha suṣiraiḥ saha śuṣiraiḥ |
atha dyam abhūd atha dyam abhūd
rabhasodyama-bhū rabhasodyama-bhūḥ

चैतन्यचरितामृत महाकाव्य 4.73श्लोक खोलें