श्रीमद्भागवतम्
The Carts Drawn Up in a Crescent10.11.21-30
4533 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.11.21-30

śrī-śuka uvāca

देवनागरी

गोप-वृद्धा महोत्पातान् अनुभूय बृहद्वने
नन्दादयः समागम्य व्रज-कार्यम् अमन्त्रयन्
तत्रोपानन्द-नामाह गोपो ज्ञान-वयो-ऽधिकः
देश-कालार्थ-तत्त्व-ज्ञः प्रिय-कृद् राम-कृष्णयोः
उत्थातव्यम् इतो ऽस्माभिर् गोकुलस्य हितैषिभिः
आयान्त्य् अत्र महोत्पाता बालानां नाश-हेतवः
मुक्तः कथञ्चिद् राक्षस्या बाल-घ्न्या बालको ह्य् असौ
हरेर् अनुग्रहान् नूनम् अनश् चोपरि नापतत्
चक्र-वातेन नीतो ऽयं दैत्येन विपदं वियत्
शिलायां पतितस् तत्र परित्रातः सुरेश्वरैः
यन् न म्रियेत द्रुमयोर् अन्तरं प्राप्य बालकः
असाव् अन्यतमो वापि तद् अप्य् अच्युत-रक्षणम्
यावद् औत्पातिको ऽरिष्टो व्रजं नाभिभवेद् इतः
तावद् बालान् उपादाय यास्यामो ऽन्यत्र सानुगाः
वनं वृन्दावनं नाम पशव्यं नव-काननम्
गोप-गोपी-गवां सेव्यं पुण्याद्रि-तृण-वीरुधम्
तत् तत्राद्यैव यास्यामः शकटान् युङ्क्त मा चिरम्
गोधनान्य् अग्रतो यान्तु भवतां यदि रोचते
तच् छ्रुत्वैक-धियो गोपाः साधु साध्व् इति वादिनः
व्रजान् स्वान् स्वान् समायुज्य ययू रूढ-परिच्छदाः

लिप्यंतरण (IAST)

gopa-vṛddhā mahotpātān anubhūya bṛhadvane
nandādayaḥ samāgamya vraja-kāryam amantrayan
tatropānanda-nāmāha gopo jñāna-vayo-'dhikaḥ
deśa-kālārtha-tattva-jñaḥ priya-kṛd rāma-kṛṣṇayoḥ
utthātavyam ito 'smābhir gokulasya hitaiṣibhiḥ
āyānty atra mahotpātā bālānāṃ nāśa-hetavaḥ
muktaḥ kathañcid rākṣasyā bāla-ghnyā bālako hy asau
harer anugrahān nūnam anaś copari nāpatat
cakra-vātena nīto 'yaṃ daityena vipadaṃ viyat
śilāyāṃ patitas tatra paritrātaḥ sureśvaraiḥ
yan na mriyeta drumayor antaraṃ prāpya bālakaḥ
asāv anyatamo vāpi tad apy acyuta-rakṣaṇam
yāvad autpātiko 'riṣṭo vrajaṃ nābhibhaved itaḥ
tāvad bālān upādāya yāsyāmo 'nyatra sānugāḥ
vanaṃ vṛndāvanaṃ nāma paśavyaṃ nava-kānanam
gopa-gopī-gavāṃ sevyaṃ puṇyādri-tṛṇa-vīrudham
tat tatrādyaiva yāsyāmaḥ śakaṭān yuṅkta mā ciram
godhanāny agrato yāntu bhavatāṃ yadi rocate
tac chrutvaika-dhiyo gopāḥ sādhu sādhv iti vādinaḥ
vrajān svān svān samāyujya yayū rūḍha-paricchadāḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
गोप-वृद्धाः महा-उत्पातान् अनुभूय बृहत्-वनेgopa-vṛddhāḥ mahā-utpātān anubhūya bṛhat-vaneстарейшины пастухов, испытав великие бедствия в Брихадване; пастухов старейшины великие бедствия испытав в Брихадване
नन्द-आदयः समागम्य व्रज-कार्यम् अमन्त्रयन्nanda-ādayaḥ samāgamya vraja-kāryam amantrayanво главе с Нандою, сойдясь, совещались о деле Враджа; Нанда-начальные сойдясь Враджа дело обсуждали
तत्र उपानन्द-नामा आह गोपः ज्ञान-वयः-अधिकःtatra upānanda-nāmā āha gopaḥ jñāna-vayaḥ-adhikaḥтам сказал пастух по имени Упананда, старший знанием и годами; там Упананда именем сказал пастух знанием-возрастом старший
देश-काल-अर्थ-तत्त्व-ज्ञः प्रिय-कृत् राम-कृष्णयोःdeśa-kāla-artha-tattva-jñaḥ priya-kṛt rāma-kṛṣṇayoḥзнающий истину места, времени и дела, желающий добра Раме и Кришне; места-времени-дела истину знающий, приятное творящий Рамы-Кришны
उत्थातव्यम् इतः अस्माभिः गोकुलस्य हित-एषिभिःutthātavyam itaḥ asmābhiḥ gokulasya hita-eṣibhiḥ«надлежит нам подняться отсюда — желающим блага Гокуле; подняться отсюда нам Гокулы блага желающим
आयान्ति अत्र महा-उत्पाताः बालानाम् नाश-हेतवःāyānti atra mahā-utpātāḥ bālānām nāśa-hetavaḥприходят сюда великие бедствия, причины гибели детей; приходят сюда великие бедствия детей гибели причины
मुक्तः कथञ्चित् राक्षस्याः बाल-घ्न्याः बालकः हि असौmuktaḥ kathañcit rākṣasyāḥ bāla-ghnyāḥ bālakaḥ hi asau«кое-как спасён от ракшаси, убийцы детей, этот мальчик; спасён кое-как от ракшаси детоубийцы мальчик ведь этот
हरेः अनुग्रहात् नूनम् अनः च उपरि न अपतत्hareḥ anugrahāt nūnam anaḥ ca upari na apatatверно, по милости Хари; и телега не упала сверху; Хари милостью верно, телега же сверху не упала
चक्र-वातेन नीतः अयम् दैत्येन विपदम् वियत्cakra-vātena nītaḥ ayam daityena vipadam viyat«смерчем унесён был этот [мальчик] дайтьей в беду, в поднебесье; смерчем унесён этот дайтьей в беду в поднебесье
शिलायाम् पतितः तत्र परित्रातः सुर-ईश्वरैःśilāyām patitaḥ tatra paritrātaḥ sura-īśvaraiḥупал там на камень [и] был спасён владыками богов; на камень упавший там спасён богов владыками
यत् न म्रियेत द्रुमयोः अन्तरम् प्राप्य बालकःyat na mriyeta drumayoḥ antaram prāpya bālakaḥ«то, что мальчик не погиб, попав между двух деревьев; что не умер бы двух деревьев середину достигнув мальчик
असौ अन्यतमः वा अपि तत् अपि अच्युत-रक्षणम्asau anyatamaḥ vā api tat api acyuta-rakṣaṇamили [не погиб] кто иной — и это тоже защита Ачьюты; этот, другой или также, то также Ачьюты защита
यावत् औत्पातिकः अरिष्टः व्रजम् न अभिभवेत् इतःyāvat autpātikaḥ ariṣṭaḥ vrajam na abhibhavet itaḥ«покуда бедственная напасть не одолела Врадж отсюда; пока бедственная напасть Врадж не одолела бы отсюда
तावत् बालान् उपादाय यास्यामः अन्यत्र स-अनुगाःtāvat bālān upādāya yāsyāmaḥ anyatra sa-anugāḥдотоле, взяв детей, уйдём в другое место со свитою; дотоле детей взяв уйдём в другое место со свитою
वनम् वृन्दावनम् नाम पशव्यम् नव-काननम्vanam vṛndāvanam nāma paśavyam nava-kānanam«есть лес по имени Вриндаван — годный для скота, с молодыми рощами; лес Вриндаван по имени для скота годный, новорощный
गोप-गोपी-गवाम् सेव्यम् पुण्य-अद्रि-तृण-वीरुधम्gopa-gopī-gavām sevyam puṇya-adri-tṛṇa-vīrudhamпригодный для пастухов, пастушек и коров, со святой горою, травами и лозами; пастухов-пастушек-коров годный, святогорно-травно-лозный
तत् तत्र अद्य एव यास्यामः शकटान् युङ्क्त मा चिरम्tat tatra adya eva yāsyāmaḥ śakaṭān yuṅkta mā ciram«итак, туда сегодня же пойдём: запрягайте повозки, не медлите; то туда ныне же пойдём, повозки запрягайте, не медлите
गो-धनानि अग्रतः यान्तु भवताम् यदि रोचतेgo-dhanāni agrataḥ yāntu bhavatām yadi rocateкоровье богатство пусть идёт впереди — если вам угодно»; коровобогатство впереди да идёт, если вам нравится
तत् श्रुत्वा एक-धियः गोपाः साधु साधु इति वादिनःtat śrutvā eka-dhiyaḥ gopāḥ sādhu sādhu iti vādinaḥуслышав то, пастухи, единодушные, говоря «хорошо, хорошо»; то услышав единоумные пастухи «хорошо, хорошо» так говорящие
व्रजान् स्वान् स्वान् समायुज्य ययुः रूढ-परिच्छदाःvrajān svān svān samāyujya yayuḥ rūḍha-paricchadāḥснарядив каждый свой стан, отправились с погруженною утварью; станы свои свои снарядив ушли нагруженноутварные
अनुवाद

«Старейшины пастухов, испытав великие бедствия в Брихадване, во главе с Нандою, сойдясь, совещались о деле Враджа. Там сказал пастух по имени Упананда, старший знанием и годами, знающий истину места, времени и дела, желающий добра Раме и Кришне: „Надлежит нам подняться отсюда — желающим блага Гокуле: приходят сюда великие бедствия, причины гибели детей. Кое-как спасён от ракшаси, убийцы детей, этот мальчик — верно, по милости Хари; и телега не упала сверху; смерчем унесён был этот [мальчик] дайтьей в беду, в поднебесье, упал там на камень [и] был спасён владыками богов. То, что мальчик не погиб, попав между двух деревьев, или [не погиб] кто иной — и это тоже защита Ачьюты. Покуда бедственная напасть не одолела Врадж отсюда, дотоле, взяв детей, уйдём в другое место со свитою. Есть лес по имени Вриндаван — годный для скота, с молодыми рощами, пригодный для пастухов, пастушек и коров, со святой горою, травами и лозами. Итак, туда сегодня же пойдём: запрягайте повозки, не медлите; коровье богатство пусть идёт впереди — если вам угодно“. Услышав то, пастухи, единодушные, говоря „хорошо, хорошо“, снарядив каждый свой стан, отправились с погруженною утварью».

संस्करण

56988322ad79 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 5:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से