श्रीमद्भागवतम्
The River Drawn by the Plough10.65.1-9
4768 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.65.1-9

śrī-śuka uvāca

देवनागरी

बलभद्रः कुरु-श्रेष्ठ भगवान् रथम् आस्थितः
सुहृद्-दिदृक्षुर् उत्कण्ठः प्रययौ नन्द-गोकुलम्
परिष्वक्तश् चिरोत्कण्ठैर् गोपैर् गोपीभिर् एव च
रामो ऽभिवाद्य पितराव् आशीर्भिर् अभिनन्दितः
चिरं नः पाहि दाशार्ह सानुजो जगद्-ईश्वरः
इत्य् आरोप्याङ्कम् आलिङ्ग्य नेत्रैः सिषिचतुर् जलैः
गोप-वृद्धांश् च विधि-वद् यविष्ठैर् अभिवन्दितः
यथा-वयो यथा-सख्यं यथा-सम्बन्धम् आत्मनः
समुपेत्याथ गोपालान् हास्य-हस्त-ग्रहादिभिः
विश्रान्तम् सुखम् आसीनं पप्रच्छुः पर्युपागताः
पृष्टाश् चानामयं स्वेषु प्रेम-गद्गदया गिरा
कृष्णे कमल-पत्राक्षे सन्न्यस्ताखिल-राधसः
कच्चिन् नो बान्धवा राम सर्वे कुशलम् आसते
कच्चित् स्मरथ नो राम यूयं दार-सुतान्विताः
दिष्ट्या कंसो हतः पापो दिष्ट्या मुक्ताः सुहृज्-जनाः
निहत्य निर्जित्य रिपून् दिष्ट्या दुर्गं समाश्रीताः
गोप्यो हसन्त्यः पप्रच्छू राम-सन्दर्शनादृताः
कच्चिद् आस्ते सुखं कृष्णः पुर-स्त्री-जन-वल्लभः

लिप्यंतरण (IAST)

balabhadraḥ kuru-śreṣṭha bhagavān ratham āsthitaḥ
suhṛd-didṛkṣur utkaṇṭhaḥ prayayau nanda-gokulam
pariṣvaktaś cirotkaṇṭhair gopair gopībhir eva ca
rāmo 'bhivādya pitarāv āśīrbhir abhinanditaḥ
ciraṃ naḥ pāhi dāśārha sānujo jagad-īśvaraḥ
ity āropyāṅkam āliṅgya netraiḥ siṣicatur jalaiḥ
gopa-vṛddhāṃś ca vidhi-vad yaviṣṭhair abhivanditaḥ
yathā-vayo yathā-sakhyaṃ yathā-sambandham ātmanaḥ
samupetyātha gopālān hāsya-hasta-grahādibhiḥ
viśrāntam sukham āsīnaṃ papracchuḥ paryupāgatāḥ
pṛṣṭāś cānāmayaṃ sveṣu prema-gadgadayā girā
kṛṣṇe kamala-patrākṣe sannyastākhila-rādhasaḥ
kaccin no bāndhavā rāma sarve kuśalam āsate
kaccit smaratha no rāma yūyaṃ dāra-sutānvitāḥ
diṣṭyā kaṃso hataḥ pāpo diṣṭyā muktāḥ suhṛj-janāḥ
nihatya nirjitya ripūn diṣṭyā durgaṃ samāśrītāḥ
gopyo hasantyaḥ papracchū rāma-sandarśanādṛtāḥ
kaccid āste sukhaṃ kṛṣṇaḥ pura-strī-jana-vallabhaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
बलभद्रः कुरु-श्रेष्ठ भगवान् रथम् आस्थितःbalabhadraḥ kuru-śreṣṭha bhagavān ratham āsthitaḥБалабхадра, о лучший из Куру, Владыка, взойдя на колесницу,; Балабхадра, Куру лучший, Владыка колесницу взошедший
सुहृत्-दिदृक्षुः उत्कण्ठः प्रययौ नन्द-गोकुलम्suhṛt-didṛkṣuḥ utkaṇṭhaḥ prayayau nanda-gokulamжелая увидеть друзей, истосковавшийся, отправился в Гокулу Нанды; друзейувидетьжелающий тоскующий отправился Нанды Гокулу
परिष्वक्तः चिर-उत्कण्ठैः गोपैः गोपीभिः एव चpariṣvaktaḥ cira-utkaṇṭhaiḥ gopaiḥ gopībhiḥ eva caобнятый долго тосковавшими пастухами и пастушками,; обнятый долготоскующими пастухами пастушками же
रामः अभिवाद्य पितरौ आशीर्भिः अभिनन्दितःrāmaḥ abhivādya pitarau āśīrbhiḥ abhinanditaḥРама, поклонившись родителям, был приветствован благословениями; Рама поклонившись родителям благословениями приветствованный
चिरम् नः पाहि दाशार्ह स-अनुजः जगत्-ईश्वरःciram naḥ pāhi dāśārha sa-anujaḥ jagat-īśvaraḥ«долго храни нас, о Дашарха, вместе с младшим [братом], владыка мира», —; долго нас храни, Дашарха, смладшебратний мира владыка
इति आरोप्य अङ्कम् आलिङ्ग्य नेत्रैः सिषिचतुः जलैःiti āropya aṅkam āliṅgya netraiḥ siṣicatuḥ jalaiḥтак [сказав], усадив на колени, обняв, они оросили [его] влагою очей; так посадив колени обняв очами оросили водами
गोप-वृद्धान् च विधि-वत् यविष्ठैः अभिवन्दितःgopa-vṛddhān ca vidhi-vat yaviṣṭhaiḥ abhivanditaḥи старших пастухов [почтив] по правилу, младшими же приветствуемый; пастушьих старших же по правилу младшими приветствованный
यथा-वयः यथा-सख्यम् यथा-सम्बन्धम् आत्मनःyathā-vayaḥ yathā-sakhyam yathā-sambandham ātmanaḥсообразно возрасту, сообразно дружбе, сообразно своему родству,; по возрасту по дружбе по родству своему
समुपेत्य अथ गोपालान् हास्य-हस्त-ग्रह-आदिभिःsamupetya atha gopālān hāsya-hasta-graha-ādibhiḥсойдясь затем с пастухами — смехом, взятием за руки и прочим,; сойдясь затем пастухов смехом-рукивзятием-прочим
विश्रान्तम् सुखम् आसीनम् पप्रच्छुः पर्युपागताःviśrāntam sukham āsīnam papracchuḥ paryupāgatāḥотдохнувшего, удобно сидящего, они спрашивали, обступив [его]; отдохнувшего удобно сидящего спрашивали обступившие
पृष्टाः च अन्-आमयम् स्वेषु प्रेम-गद्गदया गिराpṛṣṭāḥ ca an-āmayam sveṣu prema-gadgadayā girāи [сами] спрошенные о здравии своих — речью, прерывающейся от любви,; спрошенные же здравие в своих любовьюпрерывистою речью
कृष्णे कमल-पत्र-अक्षे सन्न्यस्त-अखिल-राधसःkṛṣṇe kamala-patra-akṣe sannyasta-akhila-rādhasaḥ[они], у кого всё достояние вручено лотосоокому Кришне:; Кришне лотосолепестокоокому вручённовсёдостоянные
कच्चित् नः बान्धवाः राम सर्वे कुशलम् आसतेkaccit naḥ bāndhavāḥ rāma sarve kuśalam āsate«здоровы ли, о Рама, все наши родичи, благополучны ли?; ли наши родичи, Рама, все благополучие пребывают
कच्चित् स्मरथ नः राम यूयम् दार-सुत-अन्विताःkaccit smaratha naḥ rāma yūyam dāra-suta-anvitāḥпомните ли вы нас, о Рама, — вы с жёнами и сыновьями?; ли помните нас, Рама, вы жёнамисыновьяминаделённые
दिष्ट्या कंसः हतः पापः दिष्ट्या मुक्ताः सुहृत्-जनाःdiṣṭyā kaṃsaḥ hataḥ pāpaḥ diṣṭyā muktāḥ suhṛt-janāḥ«по счастью убит грешный Камса, по счастью освобождены близкие;; по счастью Камса убитый грешный, по счастью освобождённые близкие
निहत्य निर्जित्य रिपून् दिष्ट्या दुर्गम् समाश्रिताःnihatya nirjitya ripūn diṣṭyā durgam samāśritāḥперебив и одолев врагов, по счастью вы обрели крепость»; перебив одолев врагов, по счастью крепость обретшие
गोप्यः हसन्त्यः पप्रच्छुः राम-सन्दर्शन-आदृताःgopyaḥ hasantyaḥ papracchuḥ rāma-sandarśana-ādṛtāḥпастушки, смеясь, спрашивали, обрадованные лицезрением Рамы:; пастушки смеющиеся спрашивали Рамылицезрениемобрадованные
कच्चित् आस्ते सुखम् कृष्णः पुर-स्त्री-जन-वल्लभःkaccit āste sukham kṛṣṇaḥ pura-strī-jana-vallabhaḥ«счастливо ли живёт Кришна, милый женщинам города?»; ли пребывает счастливо Кришна городскихженщинмилый
अनुवाद

«Балабхадра, о лучший из Куру, Владыка, взойдя на колесницу, желая увидеть друзей, истосковавшийся, отправился в Гокулу Нанды. Обнятый долго тосковавшими пастухами и пастушками, Рама, поклонившись родителям, был приветствован благословениями: „Долго храни нас, о Дашарха, вместе с младшим [братом], владыка мира“, — так [сказав], усадив на колени, обняв, они оросили [его] влагою очей. И старших пастухов [почтив] по правилу, младшими же приветствуемый сообразно возрасту, сообразно дружбе, сообразно своему родству, сойдясь затем с пастухами — смехом, взятием за руки и прочим, отдохнувшего, удобно сидящего, они спрашивали, обступив [его]; и [сами] спрошенные о здравии своих — речью, прерывающейся от любви, [они], у кого всё достояние вручено лотосоокому Кришне: „Здоровы ли, о Рама, все наши родичи, благополучны ли? Помните ли вы нас, о Рама, — вы с жёнами и сыновьями? По счастью убит грешный Камса, по счастью освобождены близкие; перебив и одолев врагов, по счастью вы обрели крепость“. Пастушки, смеясь, спрашивали, обрадованные лицезрением Рамы: „Счастливо ли живёт Кришна, милый женщинам города?“».

संस्करण

5f8eb20e977b · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 11:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से