श्रीमद्भागवतम्
The River Drawn by the Plough10.65.10-18
4769 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.65.10-18
देवनागरी

कच्चित् स्मरति वा बन्धून् पितरं मातरं च सः
अप्य् असौ मातरं द्रष्टुं सकृद् अप्य् आगमिष्यति
अपि वा स्मरते ऽस्माकम् अनुसेवां महा-भुजः
मातरं पितरं भ्रातॄन् पतीन् पुत्रान् स्वसॄन् अपि
यद्-अर्थे जहिम दाशार्ह दुस्त्यजान् स्व-जनान् प्रभो
ता नः सद्यः परित्यज्य गतः सञ्छिन्न-सौहृदः
कथं नु तादृशं स्त्रीभिर् न श्रद्धीयेत भाषितम्
कथं नु गृह्णन्त्य् अनवस्थितात्मनो
वचः कृत-घ्नस्य बुधाः पुर-स्त्रियः
गृह्णन्ति वै चित्र-कथस्य सुन्दर-
स्मितावलोकोच्छ्वसित-स्मरातुराः
किं नस् तत्-कथया गोप्यः कथाः कथयतापराः
यात्य् अस्माभिर् विना कालो यदि तस्य तथैव नः
इति प्रहसितं शौरेर् जल्पितं चारु-वीक्षितम्
गतिं प्रेम-परिष्वङ्गं स्मरन्त्यो रुरुदुः स्त्रियः
सङ्कर्षणस् ताः कृष्णस्य सन्देशैर् हृदयं-गमैः
सान्त्वयाम् आस भगवान् नानानुनय-कोविदः
द्वौ मासौ तत्र चावात्सीन् मधुं माधवं एव च
रामः क्षपासु भगवान् गोपीनां रतिम् आवहन्
पूर्ण-चन्द्र-कला-मृष्टे कौमुदी-गन्ध-वायुना
यमुनोपवने रेमे सेविते स्त्री-गणैर् वृतः

लिप्यंतरण (IAST)

kaccit smarati vā bandhūn pitaraṃ mātaraṃ ca saḥ
apy asau mātaraṃ draṣṭuṃ sakṛd apy āgamiṣyati
api vā smarate 'smākam anusevāṃ mahā-bhujaḥ
mātaraṃ pitaraṃ bhrātṝn patīn putrān svasṝn api
yad-arthe jahima dāśārha dustyajān sva-janān prabho
tā naḥ sadyaḥ parityajya gataḥ sañchinna-sauhṛdaḥ
kathaṃ nu tādṛśaṃ strībhir na śraddhīyeta bhāṣitam
kathaṃ nu gṛhṇanty anavasthitātmano
vacaḥ kṛta-ghnasya budhāḥ pura-striyaḥ
gṛhṇanti vai citra-kathasya sundara-
smitāvalokocchvasita-smarāturāḥ
kiṃ nas tat-kathayā gopyaḥ kathāḥ kathayatāparāḥ
yāty asmābhir vinā kālo yadi tasya tathaiva naḥ
iti prahasitaṃ śaurer jalpitaṃ cāru-vīkṣitam
gatiṃ prema-pariṣvaṅgaṃ smarantyo ruruduḥ striyaḥ
saṅkarṣaṇas tāḥ kṛṣṇasya sandeśair hṛdayaṃ-gamaiḥ
sāntvayām āsa bhagavān nānānunaya-kovidaḥ
dvau māsau tatra cāvātsīn madhuṃ mādhavaṃ eva ca
rāmaḥ kṣapāsu bhagavān gopīnāṃ ratim āvahan
pūrṇa-candra-kalā-mṛṣṭe kaumudī-gandha-vāyunā
yamunopavane reme sevite strī-gaṇair vṛtaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कच्चित् स्मरति वा बन्धून् पितरम् मातरम् च सःkaccit smarati vā bandhūn pitaram mātaram ca saḥ«вспоминает ли он родичей, отца и мать?; ли помнит или родичей отца мать же он
अपि असौ मातरम् द्रष्टुम् सकृत् अपि आगमिष्यतिapi asau mātaram draṣṭum sakṛt api āgamiṣyatiпридёт ли он хоть раз повидать мать?; ли он мать увидеть однажды также придёт
अपि वा स्मरते अस्माकम् अनु-सेवाम् महा-भुजःapi vā smarate asmākam anu-sevām mahā-bhujaḥвспоминает ли долгорукий наше служение?; ли или помнит наше служение долгорукий
मातरम् पितरम् भ्रातॄन् पतीन् पुत्रान् स्वसॄन् अपिmātaram pitaram bhrātṝn patīn putrān svasṝn api«мать, отца, братьев, мужей, сыновей и сестёр —; мать отца братьев мужей сыновей сестёр также
यत्-अर्थे जहिम दाशार्ह दुः-त्यजान् स्व-जनान् प्रभोyat-arthe jahima dāśārha duḥ-tyajān sva-janān prabhoради кого мы оставили, о Дашарха, труднооставляемых своих, о владыка;; ради кого оставили, Дашарха, труднооставляемых своих, владыка
ताः नः सद्यः परित्यज्य गतः सञ्छिन्न-सौहृदःtāḥ naḥ sadyaḥ parityajya gataḥ sañchinna-sauhṛdaḥ«нас, таких, тотчас покинув, он ушёл, оборвав дружбу;; тех нас тотчас покинув ушёл оборваннодружный
कथम् नु तादृशम् स्त्रीभिः न श्रद्धीयेत भाषितम्katham nu tādṛśam strībhiḥ na śraddhīyeta bhāṣitamкак же женщинам не поверить такому сказанному?; как же такое женщинами не да будет доверено сказанное
कथम् नु गृह्णन्ति अन्-अवस्थित-आत्मनः वचः कृत-घ्नस्य बुधाः पुर-स्त्रियःkatham nu gṛhṇanti an-avasthita-ātmanaḥ vacaḥ kṛta-ghnasya budhāḥ pura-striyaḥ«как же мудрые городские женщины принимают речи непостоянного, неблагодарного?; как же принимают непостояннодушного речи неблагодарного мудрые городские женщины
गृह्णन्ति वै चित्र-कथस्य सुन्दर-स्मित-अवलोक-उच्छ्वसित-स्मर-आतुराःgṛhṇanti vai citra-kathasya sundara-smita-avaloka-ucchvasita-smara-āturāḥпринимают, воистину, [речи] дивноречивого — [они], воспалённые страстью, раздутой прекрасной улыбкою и взглядом»; принимают ведь дивноречивого прекрасноулыбковзглядомраздутострастьювоспалённые
किम् नः तत्-कथया गोप्यः कथाः कथयत अपराःkim naḥ tat-kathayā gopyaḥ kathāḥ kathayata aparāḥ«что нам в разговоре о нём, пастушки? рассказывайте другие рассказы;; что нам его разговором, пастушки, рассказы рассказывайте другие
याति अस्माभिः विना कालः यदि तस्य तथा एव नःyāti asmābhiḥ vinā kālaḥ yadi tasya tathā eva naḥесли время его проходит без нас — так же и наше»; проходит нами без время если его, так же наше
इति प्रहसितम् शौरेः जल्पितम् चारु-वीक्षितम्iti prahasitam śaureḥ jalpitam cāru-vīkṣitamтак [говоря], смех Шаури, болтовню, прекрасные взгляды,; так смех Шаури болтовню прекрасновзглянутое
गतिम् प्रेम-परिष्वङ्गम् स्मरन्त्यः रुरुदुः स्त्रियःgatim prema-pariṣvaṅgam smarantyaḥ ruruduḥ striyaḥпоходку, любовные объятия вспоминая, женщины зарыдали; походку любовнообъятие вспоминающие зарыдали женщины
सङ्कर्षणः ताः कृष्णस्य सन्देशैः हृदयम्-गमैःsaṅkarṣaṇaḥ tāḥ kṛṣṇasya sandeśaiḥ hṛdayam-gamaiḥСанкаршана их посланиями Кришны, доходящими до сердца,; Санкаршана их Кришны посланиями сердцедоходящими
सान्त्वयाम् आस भगवान् नाना-अनुनय-कोविदःsāntvayām āsa bhagavān nānā-anunaya-kovidaḥутешил — Владыка, искусный в разнообразном умиротворении; утешил Владыка разноумиротворенияискусный
द्वौ मासौ तत्र च अवात्सीत् मधुम् माधवम् एव चdvau māsau tatra ca avātsīt madhum mādhavam eva caи два месяца он пробыл там — мадху и мадхаву;; два месяца там же пробыл мадху мадхаву же
रामः क्षपासु भगवान् गोपीनाम् रतिम् आवहन्rāmaḥ kṣapāsu bhagavān gopīnām ratim āvahanВладыка Рама в ночи приносил пастушкам радость; Рама в ночи Владыка пастушек радость приносящий
पूर्ण-चन्द्र-कला-मृष्टे कौमुदी-गन्ध-वायुनाpūrṇa-candra-kalā-mṛṣṭe kaumudī-gandha-vāyunāв очищенной лучами полной луны, с ветром, [несущим] запах кумуд,; полнолунылучамиочищенной кумудзапахветром
यमुना-उपवने रेमे सेविते स्त्री-गणैः वृतःyamunā-upavane reme sevite strī-gaṇaiḥ vṛtaḥприяямунской роще он наслаждался, окружённый сонмами женщин; Ямуныроще наслаждался служимой женщинсонмами окружённый
अनुवाद

«„Вспоминает ли он родичей, отца и мать? Придёт ли он хоть раз повидать мать? Вспоминает ли долгорукий наше служение? Мать, отца, братьев, мужей, сыновей и сестёр — ради кого мы оставили, о Дашарха, труднооставляемых своих, о владыка; нас, таких, тотчас покинув, он ушёл, оборвав дружбу; как же женщинам не поверить такому сказанному? Как же мудрые городские женщины принимают речи непостоянного, неблагодарного? Принимают, воистину, [речи] дивноречивого — [они], воспалённые страстью, раздутой прекрасной улыбкою и взглядом. Что нам в разговоре о нём, пастушки? Рассказывайте другие рассказы; если время его проходит без нас — так же и наше“. Так [говоря], смех Шаури, болтовню, прекрасные взгляды, походку, любовные объятия вспоминая, женщины зарыдали. Санкаршана их посланиями Кришны, доходящими до сердца, утешил — Владыка, искусный в разнообразном умиротворении. И два месяца он пробыл там — мадху и мадхаву; Владыка Рама в ночи приносил пастушкам радость. В очищенной лучами полной луны, с ветром, [несущим] запах кумуд, прияямунской роще он наслаждался, окружённый сонмами женщин».

संस्करण

ef6480bcbf21 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 11:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से