श्रीमद्भागवतम्
The Passing of Parīkṣit and the Division of the Vedas12.6.48-54
5077 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 12.6.48-54
देवनागरी

अस्मिन्न् अप्य् अन्तरे ब्रह्मन् भगवान् लोक-भावनः
ब्रह्मेशाद्यैर् लोक-पालैर् याचितो धर्म-गुप्तये
पराशरात् सत्यवत्याम् अंशांश-कलया विभुः
अवतीर्णो महा-भाग वेदं चक्रे चतुर्-विधम्
ऋग्-अथर्व-यजुः-साम्नां राशीर् उद्धृत्य वर्गशः
चतस्रः संहिताश् चक्रे मन्त्रैर् मणि-गणा इव
तासां स चतुरः शिष्यान् उपाहूय महा-मतिः
एकैकां संहितां ब्रह्मन्न् एकैकस्मै ददौ विभुः
पैलाय संहिताम् आद्यां बह्वृचाख्यां उवाच ह
वैशम्पायन-संज्ञाय निगदाख्यं यजुर्-गणम्
साम्नां जैमिनये प्राह तथा छन्दोग-संहिताम्
अथर्वाङ्गिरसीं नाम स्व-शिष्याय सुमन्तवे
पैलः स्व-संहिताम् ऊचे इन्द्रप्रमितये मुनिः
बाष्कलाय च सो ऽप्य् आह शिष्येभ्यः संहितां स्वकाम्

लिप्यंतरण (IAST)

asminn apy antare brahman bhagavān loka-bhāvanaḥ
brahmeśādyair loka-pālair yācito dharma-guptaye
parāśarāt satyavatyām aṃśāṃśa-kalayā vibhuḥ
avatīrṇo mahā-bhāga vedaṃ cakre catur-vidham
ṛg-atharva-yajuḥ-sāmnāṃ rāśīr uddhṛtya vargaśaḥ
catasraḥ saṃhitāś cakre mantrair maṇi-gaṇā iva
tāsāṃ sa caturaḥ śiṣyān upāhūya mahā-matiḥ
ekaikāṃ saṃhitāṃ brahmann ekaikasmai dadau vibhuḥ
pailāya saṃhitām ādyāṃ bahvṛcākhyāṃ uvāca ha
vaiśampāyana-saṃjñāya nigadākhyaṃ yajur-gaṇam
sāmnāṃ jaiminaye prāha tathā chandoga-saṃhitām
atharvāṅgirasīṃ nāma sva-śiṣyāya sumantave
pailaḥ sva-saṃhitām ūce indrapramitaye muniḥ
bāṣkalāya ca so 'py āha śiṣyebhyaḥ saṃhitāṃ svakām

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अस्मिन् अपि अन्तरे ब्रह्मन् भगवान् लोक-भावनःasmin api antare brahman bhagavān loka-bhāvanaḥ«и в эту манвантару, о брахман, Бхагаван, творец миров,; вэту же межу брахман Бхагаван миротворец
ब्रह्म-ईश-आद्यैः लोक-पालैः याचितः धर्म-गुप्तयेbrahma-īśa-ādyaiḥ loka-pālaiḥ yācitaḥ dharma-guptayeбыл упрошен Брахмой, Ишей и прочими хранителями миров — ради охраны дхармы; БрахмаИшапрочими миров хранителями упрошенный дхармыохранения
पराशरात् सत्यवत्याम् अंश-अंश-कलया विभुःparāśarāt satyavatyām aṃśa-aṃśa-kalayā vibhuḥ«от Парашары, в Сатьявати, долею доли части, всеобъемлющий; отПарашары вСатьявати частичастидолею всеобъемлющий
अवतीर्णः महा-भाग वेदम् चक्रे चतुः-विधम्avatīrṇaḥ mahā-bhāga vedam cakre catuḥ-vidhamнисшёл, о великосчастливый, и сделал Веду четырёхвидной; нисшедший великосчастливый Веду сделал четырёхвидной
ऋक्-अथर्व-यजुः-साम्नाम् राशीः उद्धृत्य वर्गशःṛk-atharva-yajuḥ-sāmnām rāśīḥ uddhṛtya vargaśaḥ«извлекши по разрядам груды рик, атхарванов, яджусов и саманов,; рикатхарваняджуссаманов груды извлекши поразрядам
चतस्रः संहिताः चक्रे मन्त्रैः मणि-गणाः इवcatasraḥ saṃhitāḥ cakre mantraiḥ maṇi-gaṇāḥ ivaон сделал мантрами четыре самхиты — словно [низал] груды самоцветов; четыре самхиты сделал мантрами самоцветовгруды как
तासाम् सः चतुरः शिष्यान् उपाहूय महा-मतिःtāsām saḥ caturaḥ śiṣyān upāhūya mahā-matiḥ«призвав к ним четырёх учеников, великоразумный,; тех он четырёх учеников призвав великоразумный
एक-एकाम् संहिताम् ब्रह्मन् एक-एकस्मै ददौ विभुःeka-ekām saṃhitām brahman eka-ekasmai dadau vibhuḥвсеобъемлющий дал, о брахман, каждому по одной самхите; поодной самхиту брахман каждому дал всеобъемлющий
पैलाय संहिताम् आद्याम् बह्वृच-आख्याम् उवाच हpailāya saṃhitām ādyām bahvṛca-ākhyām uvāca ha«Пайле изложил первую самхиту, называемую Бахврича,; Пайле самхиту первую Бахвричаназванную изложил
वैशम्पायन-संज्ञाय निगद-आख्यम् यजुः-गणम्vaiśampāyana-saṃjñāya nigada-ākhyam yajuḥ-gaṇamтому, кого звали Вайшампаяной, — множество яджусов по имени Нигада; Вайшампаянаименуемому Нигаданазванное яджусовмножество
साम्नाम् जैमिनये प्राह तथा छन्दोग-संहिताम्sāmnām jaiminaye prāha tathā chandoga-saṃhitām«Джаймини изложил [самхиту] саманов, она же Чхандога-самхита,; саманов Джаймини изложил также Чхандогасамхиту
अथर्व-आङ्गिरसीम् नाम स्व-शिष्याय सुमन्तवेatharva-āṅgirasīm nāma sva-śiṣyāya sumantaveа [самхиту] по имени Атхарвангираси — своему ученику Суманту; Атхарвангираси именем своемуученику Суманту
पैलः स्व-संहिताम् ऊचे इन्द्रप्रमितये मुनिःpailaḥ sva-saṃhitām ūce indrapramitaye muniḥ«молчальник Пайла изложил свою самхиту Индрапрамити; Пайла своюсамхиту изложил Индрапрамити молчальник
बाष्कलाय च सः अपि आह शिष्येभ्यः संहिताम् स्वकाम्bāṣkalāya ca saḥ api āha śiṣyebhyaḥ saṃhitām svakāmи Башкале; и тот тоже изложил свою самхиту ученикам; Башкале же он тоже изложил ученикам самхиту свою
अनुवाद

«И в эту манвантару, о брахман, Бхагаван, творец миров, был упрошен Брахмой, Ишей и прочими хранителями миров — ради охраны дхармы. От Парашары, в Сатьявати, долею доли части, всеобъемлющий нисшёл, о великосчастливый, и сделал Веду четырёхвидной. Извлекши по разрядам груды рик, атхарванов, яджусов и саманов, он сделал мантрами четыре самхиты — словно низал груды самоцветов. Призвав к ним четырёх учеников, великоразумный всеобъемлющий дал, о брахман, каждому по одной самхите. Пайле изложил первую самхиту, называемую Бахврича, тому, кого звали Вайшампаяной, — множество яджусов по имени Нигада; Джаймини изложил самхиту саманов, она же Чхандога-самхита, а самхиту по имени Атхарвангираси — своему ученику Суманту. Молчальник Пайла изложил свою самхиту Индрапрамити и Башкале; и тот тоже изложил свою самхиту ученикам».

संस्करण

dc3f967dd9f0 · प्रकाशित 16 अग॰ 2026, 6:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से