भविष्यपुराण
The Marks of a Man1.25.1-10
200 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.25.1-10
देवनागरी

पुरुषलक्षणवर्णनम् ब्रह्मोवाच दक्षिणावर्तलिङ्गश्च नरो वै पुत्रमान्भवेत् । वामावर्ते तथा लिङ्गे नरः कन्यां प्रसूयते
स्थूलैः शिरालैर्विषमैर्लिङ्गैर्दारिद्र्यमादिशेत् । ऋजुभिर्वर्तुलाकारैः पुरुषा पुत्रभागिनः
निम्नपादोपविष्टस्य भूमिं स्पृशति मेहनः । दुःखितं तं विजानीयात्पुरुषं नात्र संशयः
भूमौ पादोपविष्टस्य गुल्फौ स्पृशति मेहनः । ईश्वरं तं विजानीयात्प्रमदानां च वल्लभम्२
सिंहव्याघ्रसमो यस्य ह्रस्वौ भवति मेहनः । भोगवान्स तु विज्ञेयोऽशेषभोगसमन्वितः
रेखाकृतिर्मणिर्यस्य मेहने हि विराजते । पार्थिवः स तु विज्ञेयः समुद्रवचनं यथा
सुवर्णरजतप्रख्यैर्मणिमुक्तासमप्रभैः । प्रवालसदृशैः स्निग्धैर्मणिभिः पार्थिवो भवेत्
पाण्डुरैर्मलिनै रूक्षैर्दीर्घव्यासैर्दिशो व्रजेत् । समैस्तथोन्नतैश्चापि सुस्निग्धैर्मणिभिर्गृही
धनरक्षास्तथा स्त्रीणां भोक्तारस्ते भवन्ति हि । मणिभिर्मध्यनिम्नैस्तु पितरस्ते भवन्ति हि
युवतीनां महाबाहो निःस्वाश्चापि भवन्ति ते । नोल्बणैश्चापि धनिनो नरा वीरा भवन्ति हि

लिप्यंतरण (IAST)

puruṣalakṣaṇavarṇanam brahmovāca dakṣiṇāvartaliṅgaśca naro vai putramānbhavet | vāmāvarte tathā liṅge naraḥ kanyāṃ prasūyate
sthūlaiḥ śirālairviṣamairliṅgairdāridryamādiśet | ṛjubhirvartulākāraiḥ puruṣā putrabhāginaḥ
nimnapādopaviṣṭasya bhūmiṃ spṛśati mehanaḥ | duḥkhitaṃ taṃ vijānīyātpuruṣaṃ nātra saṃśayaḥ
bhūmau pādopaviṣṭasya gulphau spṛśati mehanaḥ | īśvaraṃ taṃ vijānīyātpramadānāṃ ca vallabham2
siṃhavyāghrasamo yasya hrasvau bhavati mehanaḥ | bhogavānsa tu vijñeyo'śeṣabhogasamanvitaḥ
rekhākṛtirmaṇiryasya mehane hi virājate | pārthivaḥ sa tu vijñeyaḥ samudravacanaṃ yathā
suvarṇarajataprakhyairmaṇimuktāsamaprabhaiḥ | pravālasadṛśaiḥ snigdhairmaṇibhiḥ pārthivo bhavet
pāṇḍurairmalinai rūkṣairdīrghavyāsairdiśo vrajet | samaistathonnataiścāpi susnigdhairmaṇibhirgṛhī
dhanarakṣāstathā strīṇāṃ bhoktāraste bhavanti hi | maṇibhirmadhyanimnaistu pitaraste bhavanti hi
yuvatīnāṃ mahābāho niḥsvāścāpi bhavanti te | nolbaṇaiścāpi dhanino narā vīrā bhavanti hi

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दक्षिणावर्तलिङ्गश्च नरो वै पुत्रमान्भवेत्dakṣiṇāvartaliṅgaśca naro vai putramānbhavet«у кого срамной уд завит вправо, тот человек бывает с сыновьями,; вправозавитоудный человек сыновный былбы
वामावर्ते तथा लिङ्गे नरः कन्यां प्रसूयतेvāmāvarte tathā liṅge naraḥ kanyāṃ prasūyateа при завитом влево человек рождает дочь; влевозавитом уде человек дочь рождает
स्थूलैः शिरालैर्विषमैर्लिङ्गैर्दारिद्र्यमादिशेत्sthūlaiḥ śirālairviṣamairliṅgairdāridryamādiśet«при толстых, жилистых, неровных да указывает нищету,; толстыми жилистыми неровными удами нищету пустьукажет
भूमौ पादोपविष्टस्य गुल्फौ स्पृशति मेहनःbhūmau pādopaviṣṭasya gulphau spṛśati mehanaḥ«у сидящего на земле, [упершись] стопою, [уд] касается лодыжек —; наземле стопойсидящего лодыжки касается уд
ईश्वरं तं विजानीयात्प्रमदानां च वल्लभम्īśvaraṃ taṃ vijānīyātpramadānāṃ ca vallabhamтого да признают владыкою и любимцем юных жён; владыку того пустьпризнают юныхжён любимца
रेखाकृतिर्मणिर्यस्य मेहने हि विराजतेrekhākṛtirmaṇiryasya mehane hi virājate«у кого головка с чертою красуется на уде,; чертовидная головка укого науде красуется
पार्थिवः स तु विज्ञेयः समुद्रवचनं यथाpārthivaḥ sa tu vijñeyaḥ samudravacanaṃ yathāтого да признают царём — как слово Моря; царь тот признаваемый Моряслово как
धनरक्षास्तथा स्त्रीणां भोक्तारस्ते भवन्ति हिdhanarakṣāstathā strīṇāṃ bhoktāraste bhavanti hi«хранители богатства, и они бывают наслаждающимися жёнами; богатствахранители женщин наслаждающиеся те бывают
अनुवाद

«Брахма сказал: „У кого срамной уд завит вправо, тот человек бывает с сыновьями, а при завитом влево человек рождает дочь. При толстых, жилистых, неровных да указывает нищету; при прямых и округлых люди причастны сыновьям. У сидящего на впалой стопе уд касается земли — такого человека да признают несчастным, нет в том сомнения. У сидящего на земле, упершись стопою, уд касается лодыжек — того да признают владыкою и любимцем юных жён. У кого уд короток, как у льва и тигра, тот да будет признан наслаждающимся, наделённым наслаждениями без остатка. У кого головка с чертою красуется на уде, того да признают царём — как слово Моря. С головкою, подобной золоту и серебру, сияющей как самоцвет и жемчуг, схожей с кораллом, лоснящейся, — бывает царём. С бледною, грязною, шершавою, длинною и раздавшеюся — идёт в дальние страны; а с ровною, и приподнятою, и хорошо лоснящеюся — домохозяин: хранители богатства, и они бывают наслаждающимися жёнами. А с головкою, впалою посередине, они бывают отцами; у юных жён, о мощнорукий, они бывают и неимущими; а при неизбыточных люди бывают богатыми и доблестными“».

संस्करण

f96101d3a742 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 7:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से