भविष्यपुराण
The Marks of a Man1.26.80-85
213 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.26.80-85
देवनागरी

त्रिशूलं पट्टिशं वापि ललाटे यस्य दृश्यते । ईश्वरं तं विजानीयाद्भोगिनं कीर्तिमाश्रितम्
उत्क्रान्तनिम्नं तु शिरः स्वल्पोपहतमेव च । चन्द्राकारं१ नरेन्द्राणां गवाढ्यं मङ्गलं स्मृतम्
विषमं तु दरिद्राणां शिरो दीर्घं तु दुःखिनाम् । नागकुम्भनिभं राज्ञः समं सर्वत्र भोगिनः
कपिलः स्फुटितै रूक्षैः स्थूलैश्व शिखरेशयैः । दुःखिता पुरुषा ज्ञेया रोमश्मश्रुभिरेव च
रूक्षा विवर्णा निस्तेजाः खराः स्थूलाश्च मूर्धजाः । नातिस्तोका न बहुशो मूर्धजा दुःखभागिनः
विरलाश्च मृदुस्निग्धा भ्रमराञ्जनसप्रभाः । कचा यस्य तु दृश्यन्ते स भवेत्पृथिवीपतिः

लिप्यंतरण (IAST)

triśūlaṃ paṭṭiśaṃ vāpi lalāṭe yasya dṛśyate | īśvaraṃ taṃ vijānīyādbhoginaṃ kīrtimāśritam
utkrāntanimnaṃ tu śiraḥ svalpopahatameva ca | candrākāraṃ1 narendrāṇāṃ gavāḍhyaṃ maṅgalaṃ smṛtam
viṣamaṃ tu daridrāṇāṃ śiro dīrghaṃ tu duḥkhinām | nāgakumbhanibhaṃ rājñaḥ samaṃ sarvatra bhoginaḥ
kapilaḥ sphuṭitai rūkṣaiḥ sthūlaiśva śikhareśayaiḥ | duḥkhitā puruṣā jñeyā romaśmaśrubhireva ca
rūkṣā vivarṇā nistejāḥ kharāḥ sthūlāśca mūrdhajāḥ | nātistokā na bahuśo mūrdhajā duḥkhabhāginaḥ
viralāśca mṛdusnigdhā bhramarāñjanasaprabhāḥ | kacā yasya tu dṛśyante sa bhavetpṛthivīpatiḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
त्रिशूलं पट्टिशं वापि ललाटे यस्य दृश्यतेtriśūlaṃ paṭṭiśaṃ vāpi lalāṭe yasya dṛśyate«у кого на лбу виден трезубец или же секира,; трезубец секира или налбу укого виден
ईश्वरं तं विजानीयाद्भोगिनं कीर्तिमाश्रितम्īśvaraṃ taṃ vijānīyādbhoginaṃ kīrtimāśritamтого да признают владыкою, наслаждающимся, причастным славе; владыку того пустьпризнают наслаждающегося славеприбегшего
चन्द्राकारं नरेन्द्राणां गवाढ्यं मङ्गलं स्मृतम्candrākāraṃ narendrāṇāṃ gavāḍhyaṃ maṅgalaṃ smṛtam«лунного очертания [темя] — у владык людей, помнится обильным коровами и благим; луновидное владыклюдей коровообильное благое помнимое
विषमं तु दरिद्राणां शिरो दीर्घं तु दुःखिनाम्viṣamaṃ tu daridrāṇāṃ śiro dīrghaṃ tu duḥkhinām«неровное же темя — у нищих, а длинное — у несчастных; неровное же нищих темя длинное же несчастных
रूक्षा विवर्णा निस्तेजाः खराः स्थूलाश्च मूर्धजाःrūkṣā vivarṇā nistejāḥ kharāḥ sthūlāśca mūrdhajāḥ«шершавые, обесцвеченные, без блеска, жёсткие и толстые волосы; шершавые обесцвеченные безблеска жёсткие толстые волосы
विरलाश्च मृदुस्निग्धा भ्रमराञ्जनसप्रभाःviralāśca mṛdusnigdhā bhramarāñjanasaprabhāḥ«редкие же, мягкие, лоснящиеся, с блеском пчелы и сурьмы —; редкие мягкие лоснящиеся пчелысурьмыблещущие
कचा यस्य तु दृश्यन्ते स भवेत्पृथिवीपतिःkacā yasya tu dṛśyante sa bhavetpṛthivīpatiḥу кого видны такие кудри, тот бывает владыкою земли»; кудри укого видны тот былбы землевладыка
अनुवाद

«„У кого на лбу виден трезубец или же секира, того да признают владыкою, наслаждающимся, причастным славе. Темя, поднятое и с ложбиною, и лишь слегка повреждённое, лунного очертания — у владык людей, помнится обильным коровами и благим. Неровное же темя — у нищих, а длинное — у несчастных; подобное лобной шишке слона — у царя, всюду ровное — у наслаждающихся. Рыжеватый, с растрескавшимися, шершавыми, толстыми волосами, лежащими вихром, — люди да будут признаны несчастными, и по волосам и бороде также. Шершавые, обесцвеченные, без блеска, жёсткие и толстые волосы, и не слишком редкие, и не слишком густые волосы — причастны горю. Редкие же, мягкие, лоснящиеся, с блеском пчелы и сурьмы — у кого видны такие кудри, тот бывает владыкою земли“».

अध्याय का पुष्पिका-वाक्य

इति श्रीभविष्ये महापुराणे शतार्द्धसाहस्र्यां संहितायां ब्राह्मे पर्वणि चतुर्थीकल्पे पुरुषलक्षणवर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः

संस्करण

b7cdfd8eaf65 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 7:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से