भविष्यपुराण
The Discernment of Brahmanical Consecration1.42.1-6
283 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.42.1-6
देवनागरी

ब्राह्मणसंस्कारविवेकवर्णनम् ब्रह्मोवाच अपरैश्च सदाचारयोगयुक्तैर्मनीषिभिः । यदकारि महासत्त्वैः सुभाषितमिदं शृणु
बहुवनस्पतिशङ्खपिपीलिकाभ्रमरवारणजातिमुदाहरन् । गतिषु कर्ममितो नटवत्सदा भ्रमति जन्तुरलब्धसुदर्शनः
रूपैश्वर्यज्ञानकुलैर्विभवैर्वर्मितो भूत्वा धर्मपथं चेद्विजहासि । न वक्ष्ये व्रजन्भुवनानि त्वमटिष्यंस्तस्मादभिभस्मीभूते मद आत्मनः
जातिकुलरूपवयोवर्णानेकश्रुतमदान्धाः क्लीबाः । परत्र चेह च हितमप्यर्थं न पश्यन्ति
ज्ञात्वा भवपरिवर्ते जातीनां कोटिशतसहस्रेषु । हीनोत्तममध्यत्वं को जातिमदं बुधः कुर्यात्
नैकाञ्जातिविशेषानिन्द्रियनिवृत्तिपूर्वकान्सर्वान् । कर्मवशाद्गच्छत्यत्र कस्यैका शाश्वती जातिः

लिप्यंतरण (IAST)

brāhmaṇasaṃskāravivekavarṇanam brahmovāca aparaiśca sadācārayogayuktairmanīṣibhiḥ | yadakāri mahāsattvaiḥ subhāṣitamidaṃ śṛṇu
bahuvanaspatiśaṅkhapipīlikābhramaravāraṇajātimudāharan | gatiṣu karmamito naṭavatsadā bhramati janturalabdhasudarśanaḥ
rūpaiśvaryajñānakulairvibhavairvarmito bhūtvā dharmapathaṃ cedvijahāsi | na vakṣye vrajanbhuvanāni tvamaṭiṣyaṃstasmādabhibhasmībhūte mada ātmanaḥ
jātikularūpavayovarṇānekaśrutamadāndhāḥ klībāḥ | paratra ceha ca hitamapyarthaṃ na paśyanti
jñātvā bhavaparivarte jātīnāṃ koṭiśatasahasreṣu | hīnottamamadhyatvaṃ ko jātimadaṃ budhaḥ kuryāt
naikāñjātiviśeṣānindriyanivṛttipūrvakānsarvān | karmavaśādgacchatyatra kasyaikā śāśvatī jātiḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
गतिषु कर्ममितो नटवत्सदा भ्रमति जन्तुरलब्धसुदर्शनःgatiṣu karmamito naṭavatsadā bhramati janturalabdhasudarśanaḥ«по путям, отмеренным делом, как лицедей, всегда блуждает тварь, не обретшая доброго зрения; попутям деломотмеренный лицедеемкак всегда блуждает тварь необретшаядоброезрение
जातिकुलरूपवयोवर्णानेकश्रुतमदान्धाः क्लीबाःjātikularūpavayovarṇānekaśrutamadāndhāḥ klībāḥ«ослеплённые спесью породы, рода, облика, возраста, цвета и многой учёности — бессильные;; породародобликвозрастцветмногаяучёностьспесьюослеплённые бессильные
परत्र चेह च हितमप्यर्थं न पश्यन्तिparatra ceha ca hitamapyarthaṃ na paśyantiи там, и здесь они не видят даже полезного дела; втом здесь полезное же дело не видят
ज्ञात्वा भवपरिवर्ते जातीनां कोटिशतसहस्रेषुjñātvā bhavaparivarte jātīnāṃ koṭiśatasahasreṣu«зная, что в круговращении бытия, среди сотен тысяч коти рождений,; зная бытиякруговращении рождений котисоттысячах
हीनोत्तममध्यत्वं को जातिमदं बुधः कुर्यात्hīnottamamadhyatvaṃ ko jātimadaṃ budhaḥ kuryātесть низость, высота и срединность, — какой мудрый станет кичиться породою?; низостьвысотасрединность кто породоспесь мудрый пустьсделает
कर्मवशाद्गच्छत्यत्र कस्यैका शाश्वती जातिःkarmavaśādgacchatyatra kasyaikā śāśvatī jātiḥ«по власти дела он идёт сюда — у кого же одна извечная порода?; деловластью идёт сюда кого одна извечная порода
अनुवाद

«Брахма сказал: „И иными разумными, великими существом, соединёнными с добрым обычаем и с йогой, — что было сделано, о том послушай это доброе слово. Приводя в пример породы многих деревьев, раковин, муравьёв, пчёл и слонов: по путям, отмеренным делом, как лицедей, всегда блуждает тварь, не обретшая доброго зрения. Если, будучи облечён в броню облика, владычества, знания, рода и достатков, ты оставишь путь дхармы, — не скажу; странствуя, ты будешь скитаться по мирам; потому, когда обратится в пепел, — то спесь о себе. Ослеплённые спесью породы, рода, облика, возраста, цвета и многой учёности — бессильные; и там, и здесь они не видят даже полезного дела. Зная, что в круговращении бытия, среди сотен тысяч коти рождений, есть низость, высота и срединность, — какой мудрый станет кичиться породою? Не одну, а многие породные особенности, коим предшествует прекращение чувств, все — по власти дела он идёт сюда: у кого же одна извечная порода?“».

संस्करण

5db4297eeb82 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 6:10:53 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से