भविष्यपुराण
Sāmba's Leprosy and the Question of Yājñavalkya1.66.41-50
408 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.66.41-50
देवनागरी

सुरज्येष्ठं सुखासीनं पद्मयोनिं प्रजापतिम् । याज्ञवल्क्यो महातेजाः पर्यपृच्छत्पितामहम्
भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि किंचिदात्ममनोगतम् । समाराध्य विभो देवं नरो मुच्येत वै भवात्
गृहस्थो ब्रह्मचारी वा वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः । य इच्छेन्मोक्षमास्थातुं देवतां कां यजेत सः
कुतो ह्यस्य ध्रुवः स्वर्गः कुतो नैः श्रेयसं सुखम् । स्वर्गतश्चैव किं कुर्याद्येन न च्यवते पुनः
देवातानां तु को देवः पितॄणां चैव कः पिता । तस्मात्परतरं यच्च तन्मे ब्रूहि पितामह
केन सृष्टमिदं विश्वं ब्रह्मन्स्थावरजङ्गमम् । प्रलयो च कमभ्येति तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि
ब्रह्मोवाच साधु पृष्टोऽस्मि भवता तुष्टश्चास्मि महामते । प्रणम्य शिरसा देवं पुण्योत्तरमनुत्तमम्
कथयिष्ये द्विजश्रेष्ठ शृणुष्वैकमनाधुना । आत्मनः श्रेयसे विप्र शुचिर्भूत्वा समाहितः
उद्यन्य एष कुरुते जगद्वितिमिरं करैः । नातः परतरो देवः किमन्यत्कथयामि ते
अनादि निधनो ह्येषः पुरुषः शाश्वतोऽव्ययः । दीपयत्येव लोकांस्त्रीन्रवी रश्मिभिरुल्बणैः

लिप्यंतरण (IAST)

surajyeṣṭhaṃ sukhāsīnaṃ padmayoniṃ prajāpatim | yājñavalkyo mahātejāḥ paryapṛcchatpitāmaham
bhagavañchrotumicchāmi kiṃcidātmamanogatam | samārādhya vibho devaṃ naro mucyeta vai bhavāt
gṛhastho brahmacārī vā vānaprastho'tha bhikṣukaḥ | ya icchenmokṣamāsthātuṃ devatāṃ kāṃ yajeta saḥ
kuto hyasya dhruvaḥ svargaḥ kuto naiḥ śreyasaṃ sukham | svargataścaiva kiṃ kuryādyena na cyavate punaḥ
devātānāṃ tu ko devaḥ pitṝṇāṃ caiva kaḥ pitā | tasmātparataraṃ yacca tanme brūhi pitāmaha
kena sṛṣṭamidaṃ viśvaṃ brahmansthāvarajaṅgamam | pralayo ca kamabhyeti tanme tvaṃ vaktumarhasi
brahmovāca sādhu pṛṣṭo'smi bhavatā tuṣṭaścāsmi mahāmate | praṇamya śirasā devaṃ puṇyottaramanuttamam
kathayiṣye dvijaśreṣṭha śṛṇuṣvaikamanādhunā | ātmanaḥ śreyase vipra śucirbhūtvā samāhitaḥ
udyanya eṣa kurute jagadvitimiraṃ karaiḥ | nātaḥ parataro devaḥ kimanyatkathayāmi te
anādi nidhano hyeṣaḥ puruṣaḥ śāśvato'vyayaḥ | dīpayatyeva lokāṃstrīnravī raśmibhirulbaṇaiḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
गृहस्थो ब्रह्मचारी वा वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकःgṛhastho brahmacārī vā vānaprastho'tha bhikṣukaḥ«домохозяин, послушник, лесной житель или нищенствующий —; домохозяин послушник леснойжитель нищенствующий
य इच्छेन्मोक्षमास्थातुं देवतां कां यजेत सःya icchenmokṣamāsthātuṃ devatāṃ kāṃ yajeta saḥкто желает встать в освобождении, какому божеству ему приносить жертву?; который желает освобождение встать божество какое приноситьжертву тот
देवातानां तु को देवः पितॄणां चैव कः पिताdevātānāṃ tu ko devaḥ pitṝṇāṃ caiva kaḥ pitā«кто бог богов и кто отец отцов?; боговже кто бог отцов кто отец
केन सृष्टमिदं विश्वं ब्रह्मन्स्थावरजङ्गमम्kena sṛṣṭamidaṃ viśvaṃ brahmansthāvarajaṅgamam«кем сотворена эта вселенная, о Брахма, с недвижным и движущимся?; кем сотворённая эта вселенная Брахма недвижнодвижущаяся
उद्यन्य एष कुरुते जगद्वितिमिरं करैःudyanya eṣa kurute jagadvitimiraṃ karaiḥ«этот, восходя, творит мир беспросветным лучами; восходящий этот творит мир бестемным лучами
नातः परतरो देवः किमन्यत्कथयामि तेnātaḥ parataro devaḥ kimanyatkathayāmi teнет бога выше этого — что иное я тебе поведаю?; не этого высший бог что иное поведаю тебе
अनुवाद

«„«Старшего из богов, удобно сидящего Лотосорождённого, владыку тварей, Яджнавалкья, великий блеском, вопросил — деда: «О владыка, я желаю услышать нечто, лежащее у меня на душе. Послужив богу, о владыка, человек освободился бы от бывания? Домохозяин, послушник, лесной житель или нищенствующий — кто желает встать в освобождении, какому божеству ему приносить жертву? Откуда у него твёрдое небо, откуда счастье высшего блага? И что делать достигшему неба, чтобы больше не спасть оттуда? Кто бог богов и кто отец отцов? И что выше того — о том мне поведай, о дед. Кем сотворена эта вселенная, о Брахма, с недвижным и движущимся? И к кому приходит растворение — о том ты благоволи мне сказать». Брахма сказал: «Хорошо ты спросил меня, и я доволен, о великий разумом. Поклонившись головою богу, святейшему, наивысшему, я поведаю, о лучший из дваждырождённых; слушай же ныне единым умом, себе на благо, о брахман, очистившись и сосредоточившись. Этот, восходя, творит мир беспросветным лучами; нет бога выше этого — что иное я тебе поведаю?»“».

संस्करण

27d937980ce7 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 10:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से