भविष्यपुराण
The Trimming: Brahmā's Dialogue with the Sages1.123.1-9
624 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.123.1-9
देवनागरी

परिलेखवर्णनम् शतानीक उवाच भूयोऽपि कथयस्वेमां कथां सूर्यसमाश्रिताम् । न तृप्तिमधिगच्छामि शृण्वन्नेतां कथां मुने
सुमन्तुरुवाचं भास्करस्य कथां पुण्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् । वक्ष्यामि कथितां पूर्वं ब्रह्मणा लोककर्तृणा१
ऋषयः परिपृच्छन्ति ब्रह्मलोके पितामहम् । तापिताः सूर्यकिरणैस्तेजसा सम्प्रमोहिताः
ऋषय ऊचुः कोऽयं दीप्तो महातेजा हवीराशिसमप्रभः । एतद्वेदितुमिच्छामः प्रभावोऽस्य कुतः प्रभो
ब्रह्मोवाच तमोभूतेषु लोकेषु नष्टे स्थावरजङ्गमे । प्रवृत्ते गुणहेतुत्वे पूर्वं बुद्धिरजायत
अहंकारस्ततो जातो महाभूतप्रवर्तकः । वाय्वग्निरापः खं भूमिस्ततस्त्वण्डमजायत
तस्मिन्नण्ड इमे लोकाः सप्त वै संप्रतिष्ठिताः । पृथ्वी च सप्तभिर्द्वीपैः समुद्रैश्चापि सप्तभिः
तत्रैवावस्थितो ह्यासमहं विष्णुर्महेश्वरः । प्रमूढास्तमसा सर्वे प्रध्याता ईश्वरं परम्
ततो भिद्य महातेजः प्रादुर्भूतं तमोनुदम् । ध्यानयोगेन चास्माभिर्विज्ञातं सवितुस्तथा

लिप्यंतरण (IAST)

parilekhavarṇanam śatānīka uvāca bhūyo'pi kathayasvemāṃ kathāṃ sūryasamāśritām | na tṛptimadhigacchāmi śṛṇvannetāṃ kathāṃ mune
sumanturuvācaṃ bhāskarasya kathāṃ puṇyāṃ sarvapāpapraṇāśinīm | vakṣyāmi kathitāṃ pūrvaṃ brahmaṇā lokakartṛṇā1
ṛṣayaḥ paripṛcchanti brahmaloke pitāmaham | tāpitāḥ sūryakiraṇaistejasā sampramohitāḥ
ṛṣaya ūcuḥ ko'yaṃ dīpto mahātejā havīrāśisamaprabhaḥ | etadveditumicchāmaḥ prabhāvo'sya kutaḥ prabho
brahmovāca tamobhūteṣu lokeṣu naṣṭe sthāvarajaṅgame | pravṛtte guṇahetutve pūrvaṃ buddhirajāyata
ahaṃkārastato jāto mahābhūtapravartakaḥ | vāyvagnirāpaḥ khaṃ bhūmistatastvaṇḍamajāyata
tasminnaṇḍa ime lokāḥ sapta vai saṃpratiṣṭhitāḥ | pṛthvī ca saptabhirdvīpaiḥ samudraiścāpi saptabhiḥ
tatraivāvasthito hyāsamahaṃ viṣṇurmaheśvaraḥ | pramūḍhāstamasā sarve pradhyātā īśvaraṃ param
tato bhidya mahātejaḥ prādurbhūtaṃ tamonudam | dhyānayogena cāsmābhirvijñātaṃ savitustathā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कोऽयं दीप्तो महातेजा हवीराशिसमप्रभःko'yaṃ dīpto mahātejā havīrāśisamaprabhaḥ«кто этот пылающий, великий пылом, сиянием равный поедателю жертв?; кто этот пылающий великопылый жертвпоедателюравносиятельный
प्रवृत्ते गुणहेतुत्वे पूर्वं बुद्धिरजायतpravṛtte guṇahetutve pūrvaṃ buddhirajāyata«когда началась причинность свойств, первою родилась мысль; начавшейся свойствпричинности первою мысль родилась
अहंकारस्ततो जातो महाभूतप्रवर्तकःahaṃkārastato jāto mahābhūtapravartakaḥ«затем родилось самомнение, приводящее в ход великие стихии; самомнение затем рождённое великиестихиидвижущее
ततस्त्वण्डमजायतtatastvaṇḍamajāyataзатем родилось яйцо; затем яйцо родилось
प्रमूढास्तमसा सर्वे प्रध्याता ईश्वरं परम्pramūḍhāstamasā sarve pradhyātā īśvaraṃ param«**все, помрачённые тьмою**, размышляли о высшем Владыке; помрачённые тьмою все размышлявшие Владыку высшего
ध्यानयोगेन चास्माभिर्विज्ञातं सवितुस्तथाdhyānayogena cāsmābhirvijñātaṃ savitustathā«и сопряжением размышления нами познано [оно] как Савитрино; размышлениясопряжением нами познанное Савитри также
अनुवाद

«Шатаника сказал: „И ещё поведай мне эту повесть, на Солнце опирающуюся; не нахожу я насыщения, слушая эту повесть, о молчальник“. Суманту сказал: „Святую повесть о Бхаскаре, истребляющую всякий грех, поведаю я — поведанную встарь Брахмою, творцом миров. Мудрецы вопрошают в мире Брахмы Прародителя, палимые солнечными лучами, помрачённые пылом“. Мудрецы сказали: „Кто этот пылающий, великий пылом, сиянием равный поедателю жертв? Это желаем мы узнать: откуда сила его, о владыко?“ Брахма сказал: „Когда миры стали тьмою, когда погибло движущееся и недвижное, когда началась причинность свойств, — первою родилась мысль. Затем родилось самомнение, приводящее в ход великие стихии: ветер, огонь, воды, простор, земля; затем родилось яйцо. В том яйце утверждены эти семь миров, и земля с семью островами и семью морями. Там же пребывал и я, и Вишну, и Махешвара; все, помрачённые тьмою, размышляли о высшем Владыке. И тогда, расколовшись, явился великий пыл, гонитель тьмы; и сопряжением размышления нами познано было, что он Савитрин“».

संस्करण

d11d96f409bb · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 6:10:53 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से