भविष्यपुराण
The Greatness of the Sky1.126.23-28
649 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.126.23-28
देवनागरी

यत्तु सौमनसं नाम शृंगं गाङ्गेयमुच्यते । तदेव चोदयो नाम्ना यत्रोद्यन्दृश्यते रविः
उत्तरेण परिक्रम्य जम्बूद्वीपं दिवाकरः । दृश्यो भवति भूतानां शिखरं च समास्थितः
काञ्चनस्य च शैलस्य तेजसार्कस्य चाहृते । उभे सन्ध्ये प्रकाशेते आताम्रे पूर्वपश्चिमे
शृंगे सौमनसे सूर्य उत्तिष्ठत्युत्तरायणे । ज्योतिषे दक्षिणे चापि विषुवे मध्यतस्तयोः
ईशेन्द्रोद्रिश्च ऐशान्यां तत्राग्निः पूर्वदक्षिणे । नैर्ऋतेऽपि ततो ज्ञेयो वायव्ये मरुतस्तथा
मध्ये तु कंजजः साक्षाद्ग्रहा ज्योतींषि चैव हि । आदित्यस्तेन रूपेण तस्मिन्व्योम्नि प्रतिष्ठितः

लिप्यंतरण (IAST)

yattu saumanasaṃ nāma śṛṃgaṃ gāṅgeyamucyate | tadeva codayo nāmnā yatrodyandṛśyate raviḥ
uttareṇa parikramya jambūdvīpaṃ divākaraḥ | dṛśyo bhavati bhūtānāṃ śikharaṃ ca samāsthitaḥ
kāñcanasya ca śailasya tejasārkasya cāhṛte | ubhe sandhye prakāśete ātāmre pūrvapaścime
śṛṃge saumanase sūrya uttiṣṭhatyuttarāyaṇe | jyotiṣe dakṣiṇe cāpi viṣuve madhyatastayoḥ
īśendrodriśca aiśānyāṃ tatrāgniḥ pūrvadakṣiṇe | nairṛte'pi tato jñeyo vāyavye marutastathā
madhye tu kaṃjajaḥ sākṣādgrahā jyotīṃṣi caiva hi | ādityastena rūpeṇa tasminvyomni pratiṣṭhitaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तदेव चोदयो नाम्ना यत्रोद्यन्दृश्यते रविःtadeva codayo nāmnā yatrodyandṛśyate raviḥ«он же по имени **Восход**, где видится восходящее Солнце; тотже Восход поимени где восходящее видится Солнце
उत्तरेण परिक्रम्य जम्बूद्वीपं दिवाकरःuttareṇa parikramya jambūdvīpaṃ divākaraḥ«обойдя Джамбудвипу **с севера**, Творящий день; ссевера обойдя Джамбудвипу Творящийдень
उभे सन्ध्ये प्रकाशेते आताम्रे पूर्वपश्चिमेubhe sandhye prakāśete ātāmre pūrvapaścime«**обе зори светятся медно-красными** — восточная и западная; обе зори светятся медноцветные восточнозападные
शृंगे सौमनसे सूर्य उत्तिष्ठत्युत्तरायणेśṛṃge saumanase sūrya uttiṣṭhatyuttarāyaṇe«на роге Сауманасе восходит Солнце **в северном ходе**; нароге Сауманасе Солнце восходит всеверномходе
ज्योतिषे दक्षिणे चापि विषुवे मध्यतस्तयोःjyotiṣe dakṣiṇe cāpi viṣuve madhyatastayoḥ«на Джьётише — в южном, а **в равноденствие — посреди тех двух**; наДжьётише вюжном вравноденствие посреди техдвух
आदित्यस्तेन रूपेण तस्मिन्व्योम्नि प्रतिष्ठितःādityastena rūpeṇa tasminvyomni pratiṣṭhitaḥ«Адитья в том облике утверждён в том просторе; Адитья тем обликом втомпросторе утверждённый
अनुवाद

«„Тот, что по имени Сауманаса, — рог, зовущийся Гангеевым; он же по имени Восход, где видится восходящее Солнце. Обойдя Джамбудвипу с севера, Творящий день становится видим существам, взойдя на вершину. И от пыла златой горы и подхваченного солнечного обе зори светятся медно-красными — восточная и западная. На роге Сауманасе восходит Солнце в северном ходе; на Джьётише — в южном, а в равноденствие — посреди тех двух. И Ишендра-гора на северо-востоке, там же Агни на юго-востоке; и на юго-западе ведом [свой], а на северо-западе — маруты. Посреди же — сам рождённый из лотоса, и планеты, и светила. Адитья в том облике утверждён в том просторе“».

संस्करण

1c67f5b0beae · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 2:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से