भविष्यपुराण
The Knowledge of the Bhojakas1.145.1-7
748 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.145.1-7
देवनागरी

भोजकज्ञानवर्णनम् वासुदेव उवाच ज्ञानोपलब्धिं विप्रेन्द्र भोजकानां महामुने । ब्रूहि तत्त्वं द्विजश्रेष्ठ कौतुकं परमं मम
व्यास उवाच इमां ज्ञानोपलब्धिं तु निबोध गदतो मम । अस्थिस्थूलं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनम् ॥ चर्मावनद्धं दुर्गंधिपूर्णं मूत्रपुरीषयोः
जराशोकसमाविष्टं रोगायतनमातुरम् । रजस्वलमनित्यं च भूतावासमिमं त्यजेत्
कपालं वृक्षमूलानि कुचैलमसहायता । समता सर्वभूतेषु एवं मुक्तस्य लक्षणम्
तिले तैलं गवि क्षीरं काष्ठे पावकसन्ततिः । उपायं चिन्तयेदस्य धिया धीरः समाहितः
प्रमाथि च प्रयत्नेन मनः संयम्य चञ्चलम् । बुद्धीन्द्रियाणि संयम्य शकुनानिव पञ्जरे
इन्द्रियैर्नियतैर्देही धाराभिरिव तृप्यते । सततममृतस्यैव जनार्दन महामते

लिप्यंतरण (IAST)

bhojakajñānavarṇanam vāsudeva uvāca jñānopalabdhiṃ viprendra bhojakānāṃ mahāmune | brūhi tattvaṃ dvijaśreṣṭha kautukaṃ paramaṃ mama
vyāsa uvāca imāṃ jñānopalabdhiṃ tu nibodha gadato mama | asthisthūlaṃ snāyuyutaṃ māṃsaśoṇitalepanam || carmāvanaddhaṃ durgaṃdhipūrṇaṃ mūtrapurīṣayoḥ
jarāśokasamāviṣṭaṃ rogāyatanamāturam | rajasvalamanityaṃ ca bhūtāvāsamimaṃ tyajet
kapālaṃ vṛkṣamūlāni kucailamasahāyatā | samatā sarvabhūteṣu evaṃ muktasya lakṣaṇam
tile tailaṃ gavi kṣīraṃ kāṣṭhe pāvakasantatiḥ | upāyaṃ cintayedasya dhiyā dhīraḥ samāhitaḥ
pramāthi ca prayatnena manaḥ saṃyamya cañcalam | buddhīndriyāṇi saṃyamya śakunāniva pañjare
indriyairniyatairdehī dhārābhiriva tṛpyate | satatamamṛtasyaiva janārdana mahāmate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अस्थिस्थूलं स्नायुयुतं मांसशोणितलेपनम्asthisthūlaṃ snāyuyutaṃ māṃsaśoṇitalepanam«**костями грузное, жилами связанное, мясом и кровью обмазанное**; костямигрузное жиламисвязанное мясокровьюобмазанное
चर्मावनद्धं दुर्गंधिपूर्णं मूत्रपुरीषयोःcarmāvanaddhaṃ durgaṃdhipūrṇaṃ mūtrapurīṣayoḥ«кожею обтянутое, полное зловония мочи и кала; кожеюобтянутое зловонияполное мочикала
कपालं वृक्षमूलानि कुचैलमसहायताkapālaṃ vṛkṣamūlāni kucailamasahāyatā«**череп, корни дерев, худая одежда, безлюдие**; череп корнидерев худаяодежда безлюдие
समता सर्वभूतेषु एवं मुक्तस्य लक्षणम्samatā sarvabhūteṣu evaṃ muktasya lakṣaṇam«**ровность ко всем существам — вот примета освобождённого**; ровность ковсемсуществам таково освобождённого примета
तिले तैलं गवि क्षीरं काष्ठे पावकसन्ततिःtile tailaṃ gavi kṣīraṃ kāṣṭhe pāvakasantatiḥ«**масло в сезаме, молоко в корове, преемство огня в дереве**; всезаме масло вкорове молоко вдереве огняпреемство
बुद्धीन्द्रियाणि संयम्य शकुनानिव पञ्जरेbuddhīndriyāṇi saṃyamya śakunāniva pañjare«обуздав разум и чувства, **как птиц в клетке**; разумчувства обуздав птицкак вклетке
अनुवाद

«Васудева сказал: „Обретение знания бходжаками, о владыка брахманов, о великий молчальник, — поведай мне истину, о лучший из дваждырождённых: велико моё любопытство“. Вьяса сказал: „Уразумей это обретение знания, мною сказываемое. Костями грузное, жилами связанное, мясом и кровью обмазанное, кожею обтянутое, полное зловония мочи и кала; старостью и скорбью проникнутое, вместилище недугов, страждущее, пыльное и непостоянное, — это жилище существ должно оставить. Череп, корни дерев, худая одежда, безлюдие, ровность ко всем существам — вот примета освобождённого. Масло в сезаме, молоко в корове, преемство огня в дереве — так о средстве к тому да помыслит разумом стойкий, сосредоточенный. С усердием обуздав ум — мятущийся и непостоянный, — обуздав разум и чувства, как птиц в клетке, — с обузданными чувствами воплощённый насыщается словно струями, непрестанно, одного лишь бессмертия, о Джанардана великоразумный“».

संस्करण

6ba999cf1957 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 5:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से