भविष्यपुराण
The Prelude to the Tale of the Sun's Descent1.157.24-31
815 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.157.24-31
देवनागरी

क्षणान्कलाश्च काष्ठाश्च कालवैकल्यमेव च ॥ मुहूर्तास्तिथयो मासाः पक्षाः संवत्सरास्तथा
ऋतवः कालयोगाश्च प्रमाणं विविधं नृषु ॥ आयुः क्षेत्राण्यपचयोपचयांश्चैव योऽकरोत्
सृष्टा लोकास्त्रयोनंता येन ज्ञानेन वर्त्मना ॥ सर्व ,भूतगणाः सृष्टाः सर्वभूतात्मना सदा
प्रणामत्रयपूर्वेण योगेन रमते च यः ॥ यो गतागतिपोतेन त्रातास्ति जगदीश्वरः
यो गतिर्वृषयुक्तानां गतिर्योऽपापकर्मणाम् ॥ चातुर्वर्ण्यप्रभावश्च वपुर्होत्रस्य रक्षिता
धातुवैद्यस्य यो वेत्ता चतुराश्रमसंश्रयः ॥ दिगंबरानुभूतश्च वायुर्वायुविभावनः
अग्नीषोमात्मकं ज्योतिर्योगीशः क्षणदांतकः ॥ यः परं श्रूयते ज्योतिर्यः परं श्रूयते तपः
यं परं परमं प्राहुः परमात्मानमच्युतम् ॥ ब्रह्मादिभिः स्तुतो देवो यश्च दैत्यांतकृद्विभुः

लिप्यंतरण (IAST)

kṣaṇānkalāśca kāṣṭhāśca kālavaikalyameva ca || muhūrtāstithayo māsāḥ pakṣāḥ saṃvatsarāstathā
ṛtavaḥ kālayogāśca pramāṇaṃ vividhaṃ nṛṣu || āyuḥ kṣetrāṇyapacayopacayāṃścaiva yo'karot
sṛṣṭā lokāstrayonaṃtā yena jñānena vartmanā || sarva ,bhūtagaṇāḥ sṛṣṭāḥ sarvabhūtātmanā sadā
praṇāmatrayapūrveṇa yogena ramate ca yaḥ || yo gatāgatipotena trātāsti jagadīśvaraḥ
yo gatirvṛṣayuktānāṃ gatiryo'pāpakarmaṇām || cāturvarṇyaprabhāvaśca vapurhotrasya rakṣitā
dhātuvaidyasya yo vettā caturāśramasaṃśrayaḥ || digaṃbarānubhūtaśca vāyurvāyuvibhāvanaḥ
agnīṣomātmakaṃ jyotiryogīśaḥ kṣaṇadāṃtakaḥ || yaḥ paraṃ śrūyate jyotiryaḥ paraṃ śrūyate tapaḥ
yaṃ paraṃ paramaṃ prāhuḥ paramātmānamacyutam || brahmādibhiḥ stuto devo yaśca daityāṃtakṛdvibhuḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
क्षणान्कलाश्च काष्ठाश्च कालवैकल्यमेव चkṣaṇānkalāśca kāṣṭhāśca kālavaikalyameva ca**мгновения, калы и каштхи, и самую ущербность времени**; мгновения калы каштхи временинеполноту также
आयुः क्षेत्राण्यपचयोपचयांश्चैव योऽकरोत्āyuḥ kṣetrāṇyapacayopacayāṃścaiva yo'karot**срок жизни, поля, убывания и прибывания сотворил он**; срокжизни поля убыванияприбывания также который сотворил
यो गतागतिपोतेन त्रातास्ति जगदीश्वरःyo gatāgatipotena trātāsti jagadīśvaraḥ**кто ладьёю ухода и прихода спасает** — владыка мира; который уходаиприходаладьёю спаситель есть мираводыка
चातुर्वर्ण्यप्रभावश्च वपुर्होत्रस्य रक्षिताcāturvarṇyaprabhāvaśca vapurhotrasya rakṣitā**от кого сила четырёх сословий**; охранитель тела возлияний; четырёхсословийсила возлиянийтела охранитель
यः परं श्रूयते ज्योतिर्यः परं श्रूयते तपःyaḥ paraṃ śrūyate jyotiryaḥ paraṃ śrūyate tapaḥ**о ком слышно как о высшем свете, о ком слышно как о высшем подвиге**; который высшийслышится свет который высшийслышится подвиг
यं परं परमं प्राहुः परमात्मानमच्युतम्yaṃ paraṃ paramaṃ prāhuḥ paramātmānamacyutam**кого зовут высшим из высших, Высшею Самостью, нетленным**; кого высшего высочайшего зовут Высшуюсамость нетленного
अनुवाद

«„Кто, соразмерный юге, сотворив миры одни за другими по порядку, — мгновения, калы и каштхи, и самую ущербность времени; мухурты, лунные дни, месяцы, половины месяца и годы; поры года и сопряжения времени, разную меру у людей, срок жизни, поля, убывания и прибывания сотворил он. Кем сотворены три мира бесконечных путём знания; кем все сонмы существ сотворены всегда — им, самостью всех существ. Кто радуется сопряжению, тремя поклонами предваряемому; кто ладьёю ухода и прихода спасает — владыка мира. Кто прибежище держащихся закона, кто прибежище не творящих греха; от кого сила четырёх сословий; охранитель тела возлияний; кто ведает врачевание соков; кто опора четырёх укладов; кто познан нагими, кто ветер и ветра явитель; свет, из огня и сомы состоящий; владыка сопряжения, губитель ночей. О ком слышно как о высшем свете, о ком слышно как о высшем подвиге; кого зовут высшим из высших, Высшею Самостью, нетленным; бог, восхваляемый Брахмою и прочими, владыка, кладущий конец дайтьям“».

संस्करण

2b0c9a1452fc · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 6:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से