भविष्यपुराण
The Rules of the Śrāddha1.183.14-19
986 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.183.14-19
देवनागरी

ये समाना इति द्वाभ्यामेतज्ज्ञेयं सपिंडनम् ॥ नित्येन तुल्यं शेषं स्यादेकोद्दिष्टं स्त्रिया अपि
दर्शे वै क्रियते यत्तु तत्पार्वणमुदाहृतम् ॥ पर्वणि क्रियते यच्च तत्पार्वणमिति स्थितिः ॥ गोभ्यश्च क्रियते श्राद्धं तद्गोष्ठश्राद्धमुच्यते
बहूनां विदुषां संपत्सुखार्थं पितृतृप्तये ॥ क्रियते शुद्धये यद्वै ब्राह्मणानां च भोजनम् ॥ शुद्यर्थमिति तत्प्रोक्तं वैनतेय मनीषिभिः
निषेककाले सोमे च सीमतोन्नयने तथा ॥ ज्ञेयं पुंसवनं श्राद्धं तच्च कर्मांगमेव च
क्रियते देवमुद्दिश्य सप्तम्यादिषु यत्नतः ॥ गच्छेद्देशांतरे यस्तु श्राद्धं कुर्यात्तु सर्पिषा ॥ तद्यत्नार्थमिति प्रोक्तं प्रदिशेच्च न संशयः
शरीरोपचये श्राद्धमश्ववृद्ध्यर्थमेव च ॥ पुष्ट्यर्थमेतद्विज्ञेयमौपचारिकमुच्यते

लिप्यंतरण (IAST)

ye samānā iti dvābhyāmetajjñeyaṃ sapiṃḍanam || nityena tulyaṃ śeṣaṃ syādekoddiṣṭaṃ striyā api
darśe vai kriyate yattu tatpārvaṇamudāhṛtam || parvaṇi kriyate yacca tatpārvaṇamiti sthitiḥ || gobhyaśca kriyate śrāddhaṃ tadgoṣṭhaśrāddhamucyate
bahūnāṃ viduṣāṃ saṃpatsukhārthaṃ pitṛtṛptaye || kriyate śuddhaye yadvai brāhmaṇānāṃ ca bhojanam || śudyarthamiti tatproktaṃ vainateya manīṣibhiḥ
niṣekakāle some ca sīmatonnayane tathā || jñeyaṃ puṃsavanaṃ śrāddhaṃ tacca karmāṃgameva ca
kriyate devamuddiśya saptamyādiṣu yatnataḥ || gaccheddeśāṃtare yastu śrāddhaṃ kuryāttu sarpiṣā || tadyatnārthamiti proktaṃ pradiśecca na saṃśayaḥ
śarīropacaye śrāddhamaśvavṛddhyarthameva ca || puṣṭyarthametadvijñeyamaupacārikamucyate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ये समाना इति द्वाभ्यामेतज्ज्ञेयं सपिंडनम्ye samānā iti dvābhyāmetajjñeyaṃ sapiṃḍanam**двумя [стихами] «йе саманах» — то и должно знать как сапиндану**; йесаманах так двумя это познаваемо сапиндана
नित्येन तुल्यं शेषं स्यादेकोद्दिष्टं स्त्रिया अपिnityena tulyaṃ śeṣaṃ syādekoddiṣṭaṃ striyā api**остальное равно постоянному; обращённое к одному — и для жены**; постоянному равное остальное будет одномуобращённое жены также
गोभ्यश्च क्रियते श्राद्धं तद्गोष्ठश्राद्धमुच्यतेgobhyaśca kriyate śrāddhaṃ tadgoṣṭhaśrāddhamucyate**поминовение, творимое ради коров, зовётся стойловым поминовением**; коровам творится поминовение то стойловоепоминовение зовётся
क्रियते शुद्धये यद्वै ब्राह्मणानां च भोजनम्kriyate śuddhaye yadvai brāhmaṇānāṃ ca bhojanam**кормление брахманов, творимое ради очищения**; творится очищенияради которое брахманов кормление
गच्छेद्देशांतरे यस्तु श्राद्धं कुर्यात्तु सर्पिषाgaccheddeśāṃtare yastu śrāddhaṃ kuryāttu sarpiṣā**кто идёт в чужую страну, да сотворит поминовение топлёным маслом**; идёт чужуюстрану кто поминовение сотворит топлёныммаслом
शरीरोपचये श्राद्धमश्ववृद्ध्यर्थमेव चśarīropacaye śrāddhamaśvavṛddhyarthameva ca**поминовение при прибыли тела и ради приплода коней**; телаприбыли поминовение конейприплодаради
अनुवाद

«„С благовонною водою и сезамом да сотворит четыре сосуда; ради аргхьи в отчие сосуды да выльет сосуд усопшего. Двумя [стихами] «йе саманах» — то и должно знать как сапиндану; остальное равно постоянному; обращённое к одному — и для жены. То, что творится в новолуние, названо узловым; и что творится в узловой день, то узловое — таково установление. Поминовение, творимое ради коров, зовётся стойловым поминовением. Ради достатка и счастья многих учёных, ради насыщения отцов, кормление брахманов, творимое ради очищения, — то и названо «ради очищения», о Вайнатея, разумными. При зачатии, при соме и при расчёсывании пробора — то поминовение пунсаваны должно знать, и оно есть часть обряда. Творимое ради бога на седьмые дни и прочие со тщанием; а кто идёт в чужую страну, да сотворит поминовение топлёным маслом — то названо «ради предприятия», и должно указать [так], нет сомнения. Поминовение при прибыли тела и ради приплода коней — то должно знать как ради питания, и зовётся оно вспомогательным“».

संस्करण

2d8cc5082386 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 9:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से