Dharaṇī
कपिलादानमाहात्म्यवर्णनम् ॥ युधिष्ठिर उवाच ॥ ॥ कपिलादानमाहात्म्यं कथयस्व जगत्पते ॥ पुण्यं यत्सर्वदानानां सर्वपातकनाशनम्
॥ श्रीकृष्ण उवाच ॥ ॥ तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि विनताश्वेन यत्पुरा ॥ कथितं कपिलादानं तच्छृणुष्व महामते
॥ विनताश्व उवाच ॥ ॥ अतः परं महाराजोभयमुख्याः समासतः ॥ विधानं यद्वराहेण धरण्यै कथितं पुरा
तदहं संप्रवक्ष्यामि नवपुण्यफलं च यत् ॥ ॥ धरण्युवाच ॥ ॥ यत्त्वया कपिला नाम पूर्वमुत्पाविता प्रभो
होमधेनुः सदा पुण्या धेनुर्यज्ञावतारभूः ॥ सा कथं ब्राह्मणेभ्यो हि देया कस्मिन्दिनेऽपि च
कीदृशाय च विप्राय दातव्या पुण्यलक्षणा ॥ कति वा कपिलाः प्रोक्ताः स्वयमेव स्वयंभुवा
तासां प्रयत्नाद्दानेन किं पुण्यं स्याच्च माधव ॥ एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरान्मधुसूदन
kapilādānamāhātmyavarṇanam || yudhiṣṭhira uvāca || || kapilādānamāhātmyaṃ kathayasva jagatpate || puṇyaṃ yatsarvadānānāṃ sarvapātakanāśanam
|| śrīkṛṣṇa uvāca || || tatte'haṃ saṃpravakṣyāmi vinatāśvena yatpurā || kathitaṃ kapilādānaṃ tacchṛṇuṣva mahāmate
|| vinatāśva uvāca || || ataḥ paraṃ mahārājobhayamukhyāḥ samāsataḥ || vidhānaṃ yadvarāheṇa dharaṇyai kathitaṃ purā
tadahaṃ saṃpravakṣyāmi navapuṇyaphalaṃ ca yat || || dharaṇyuvāca || || yattvayā kapilā nāma pūrvamutpāvitā prabho
homadhenuḥ sadā puṇyā dhenuryajñāvatārabhūḥ || sā kathaṃ brāhmaṇebhyo hi deyā kasmindine'pi ca
kīdṛśāya ca viprāya dātavyā puṇyalakṣaṇā || kati vā kapilāḥ proktāḥ svayameva svayaṃbhuvā
tāsāṃ prayatnāddānena kiṃ puṇyaṃ syācca mādhava || etadicchāmyahaṃ śrotuṃ vistarānmadhusūdana
«Юдхиштхира сказал: „Величие даяния бурой коровы поведай, о владыка мира, — святое, губящее из всех даяний всякий тягчайший грех“. Шри-Кришна сказал: „То я тебе поведаю, что некогда изложено было Винаташвою о даянии бурой коровы; о том слушай, о великоразумный“. Винаташва сказал: „Отселе, о великий царь, вкратце о двуликих — то установление, что некогда изречено было Вепрем Земле. То я и поведаю, и каков в нём девятикратный святой плод“. Земля сказала: „Та, что тобою, о владыка, некогда была возвышена и наречена бурою, — корова возлияния, всегда святая, корова — родина нисхождения жертвы, — как же её давать брахманам и в какой день? И какому брахману надлежит её дать, отмеченную святостью? И сколько бурых возглашено самим Самосущим? И какая была бы заслуга от усердного даяния их, о Мадхава? Сие желаю я услышать подробно, о Мадхусудана“».
df1e128ef03f · प्रकाशित 21 अग॰ 2026, 1:06:20 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Дхаранй увача — «Земля сказала». Спрашивает сама Земля. Собеседник выбран необычный: о корове спрашивает почва. Спрашивает сама Земля: о корове спрашивает почва.
Хомадхенух — «корова возлияния». Её зовут коровою для огня: её маслом и молоком творят агнихотру. Назначение указано прямо. Её зовут коровою для огня.
Касмин дине'пи ча — «и в какой день?». Спрашивают о дне, о человеке, о числе разрядов. Вопросы поставлены хозяйственно. Вопросы поставлены хозяйственно: день, человек, число.
Кидришая ча випрая — «и какому брахману?». Не всякому: спрашивают, какому. Разбор принимающего задан с самого начала. Не всякому: спрашивают, какому.
Кати ва капилах проктах — «сколько бурых возглашено?». Спрашивают о числе разрядов. Ответ и вправду будет перечнем. Спрашивают о числе разрядов.
Вистарад мадхусудана — «подробно, о Мадхусудана». Просит подробно, а не вкратце. Спрашивающая не довольствуется общим. Просит подробно, а не вкратце.