सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । कस्माद्देवात्प्रवर्तन्ते कस्मिमन्नेतत्प्रतिष्ठितम्
एतत्सर्वं हरे ! ब्रूहि यच्चान्यदपि किञ्चन । परमेश्वरमाहात्म्यं युक्तयोगादिकं तथा
तथाष्टादश विद्याश्च हरी रुद्रं ततो ऽब्रवीत् । हरिरुवाच । शृणु रुद्र ! प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणा च सुरैः सह
अहं हि देवो देवानां सर्वलोकेश्वरेश्वरः । अहं ध्येयश्च पूज्यश्च स्तुत्योहं स्ततिभिः सुरैः
अहं हि पूजितो रुद्र ! ददामि परमां गतिम् । नियमैश्च व्रतैस्तुष्ट आचारेण च मानवैः
जगत्स्थितेरहं बीजं जगत्कर्ता त्वहं शिव ! । दुष्टनिग्रहकर्ता हि धर्मगोप्ता त्वहं हर !
अवतारैश्च मत्स्याद्यैः पालयाम्यखिलं जगत् । अहं मन्त्राश्च मन्त्रार्थः पूजाध्यानपरो ह्यहम्
sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca / kasmāddevātpravartante kasmimannetatpratiṣṭhitam
etatsarvaṃ hare ! brūhi yaccānyadapi kiñcana / parameśvaramāhātmyaṃ yuktayogādikaṃ tathā
tathāṣṭādaśa vidyāśca harī rudraṃ tato 'bravīt / hariruvāca / śṛṇu rudra ! pravakṣyāmi brahmaṇā ca suraiḥ saha
ahaṃ hi devo devānāṃ sarvalokeśvareśvaraḥ / ahaṃ dhyeyaśca pūjyaśca stutyohaṃ statibhiḥ suraiḥ
ahaṃ hi pūjito rudra ! dadāmi paramāṃ gatim / niyamaiśca vrataistuṣṭa ācāreṇa ca mānavaiḥ
jagatsthiterahaṃ bījaṃ jagatkartā tvahaṃ śiva ! / duṣṭanigrahakartā hi dharmagoptā tvahaṃ hara !
avatāraiśca matsyādyaiḥ pālayāmyakhilaṃ jagat / ahaṃ mantrāśca mantrārthaḥ pūjādhyānaparo hyaham
«Творение, новотворение, родословие и манвантары — от какого бога происходят они и в чём утверждено это? Поведай всё это, о Хари, и всё иное: величие высшего владыки, сопряжение, йогу и прочее, а также восемнадцать наук». И тогда Хари сказал Рудре. Хари сказал: «Слушай, о Рудра, изреку тебе вместе с Брахмою и богами. Я — бог богов, владыка владык всех миров. Я достоин созерцания, я почитаем, я восхваляем гимнами богов. Почтённый, о Рудра, я даю высшую участь; довольный правилами, обетами и обычаем людей. Я — семя стояния мира, я же и творец мира, о Шива. Я обуздатель злых и хранитель дхармы, о Хара. Нисхождениями, начиная с Рыбы, храню я весь мир. Я — мантры и смысл мантр; я и есть высшее поклонение и созерцание».
e40013479f6f · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 3:29:17 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Ответ дан не описанием, а от первого лица: «я — бог богов». После стольких ступеней передачи говорит наконец Тот, о ком спрашивали.
Среди перечисленного стоит негромкое: доволен «правилами, обетами и обычаем». Обычай — то, что человек делает каждый день, — назван наравне с обетом.
Дальше это «я есмь» разрастётся в перечень, где Он окажется и мантрой, и её смыслом, и самим поклонением. Поклоняющийся имеет дело не с посредниками.