गरुड़ पुराण
The Testing of the Vaidūrya1.73.1-7
349 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 1.73.1-7

Śrī-Sūta

देवनागरी

सूत उवाच । वैदूर्यपुष्परागाणां कर्केते भीष्मके वदे । परीक्षां ब्रह्मणा प्रोक्तां व्यासेन कथितां द्विजा
कल्पान्तकालक्षुबिताम्बुराशेर्निर्ह्रादकल्पाद्दितिजस्य नादात् । वैदूर्यमुत्पन्नमनेकवर्णं शोभाभिरामद्युतिवर्णबीजम्
अविदूरे विदूरस्य गिरेरुत्तुङ्गरोधसः । कामभूतिकसीमानमनु तस्याकरोभवत्
तस्य नादसमुत्थत्वादाकरः सुमहागुणः । अभूदुत्तरीतो लोके लोकत्रयविभूषणः
तस्यैव दानवपतेर्निनदानुरूपाः प्रवृट्पयोदवरदर्शित चारुरूपाः । वैदूर्यरत्नमणयो विविधावभासस्तस्मात्स्फुलिङ्गनिवहा इव संबभूवुः
पद्मरागमुपादाय मणिवर्णा हि ये क्षितौ । सर्वांस्तान्वर्णशोभाभिर्वैदूर्यमनुगच्छति
तेषां प्रधानं शिखिकण्ठनीलं यद्वा भवेद्वेणुदलप्रकाशम् । चाषाग्रपक्षप्रतिमश्रियो ये न ते प्रशस्ता मणिशास्त्रविद्भिः

लिप्यंतरण (IAST)

sūta uvāca / vaidūryapuṣparāgāṇāṃ karkete bhīṣmake vade / parīkṣāṃ brahmaṇā proktāṃ vyāsena kathitāṃ dvijā
kalpāntakālakṣubitāmburāśernirhrādakalpādditijasya nādāt / vaidūryamutpannamanekavarṇaṃ śobhābhirāmadyutivarṇabījam
avidūre vidūrasya gireruttuṅgarodhasaḥ / kāmabhūtikasīmānamanu tasyākarobhavat
tasya nādasamutthatvādākaraḥ sumahāguṇaḥ / abhūduttarīto loke lokatrayavibhūṣaṇaḥ
tasyaiva dānavapaterninadānurūpāḥ pravṛṭpayodavaradarśita cārurūpāḥ / vaidūryaratnamaṇayo vividhāvabhāsastasmātsphuliṅganivahā iva saṃbabhūvuḥ
padmarāgamupādāya maṇivarṇā hi ye kṣitau / sarvāṃstānvarṇaśobhābhirvaidūryamanugacchati
teṣāṃ pradhānaṃ śikhikaṇṭhanīlaṃ yadvā bhavedveṇudalaprakāśam / cāṣāgrapakṣapratimaśriyo ye na te praśastā maṇiśāstravidbhiḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सूतsūtaСута
उवाचuvācaсказал
वैदूर्यvaidūryaвайдурьи
पुष्परागाणांpuṣparāgāṇāṃтопазов
कर्केतेkarketeо каркете
भीष्मकेbhīṣmakeо бхишмаке
वदेvadeизреку
परीक्षांparīkṣāṃиспытание
ब्रह्मणाbrahmaṇāБрахмою
प्रोक्तांproktāṃизречённое
व्यासेनvyāsenaВьясою
कथितांkathitāṃповеданное
द्विजाdvijāо дваждырождённые
कल्पkalpaкальпы
अन्तantaконца
कालkālaвремени
क्षुबितkṣubitaвзволнованного
अम्बुराशेर्amburāśerокеана
निर्ह्रादnirhrādaрёву
कल्पाद्kalpādподобного
दितिजस्यditijasyaдитиджи
नादात्nādātот рёва
वैदूर्यम्vaidūryamвайдурья
उत्पन्नम्utpannamродилась
अनेकanekaмногих
वर्णंvarṇaṃцветов
शोभाśobhāкрасотою
अभिरामabhirāmaпленяющее
द्युतिdyutiблеска
वर्णvarṇaцвета
बीजम्bījamсемя
अविदूरेavidūreневдалеке
विदूरस्यvidūrasyaВидуры
गिरेर्girerгоры
उत्तुङ्गuttuṅgaвысокими
रोधसःrodhasaḥс кручами
कामभूतिकkāmabhūtikaКамабхутики
सीमानम्sīmānamпредела
अनुanuвдоль
तस्यtasyaтого
आकरोākaroрудник
अभवत्abhavatстал
नादnādaиз рёва
समुत्थत्वाद्samutthatvādот восстания
आकरःākaraḥрудник
सुमहाsumahāпревеликих
गुणःguṇaḥдостоинств
अभूद्abhūdстал
उत्तरीतोuttarītoпревосходным
लोकेlokeв мире
लोकlokaмиров
त्रयtrayaтрёх
विभूषणःvibhūṣaṇaḥукрашением
तस्यैवtasyaivaего же
दानवdānavaданавов
पतेर्paterвладыки
निनदninadaрёву
अनुरूपाःanurūpāḥсоответственные
प्रवृट्pravṛṭв дожди
पयोदpayodaтуче
वरvaraлучшей
दर्शितdarśitaявленным
चारुcāruпрекрасным
रूपाःrūpāḥс обликом
रत्नratnaдрагоценные
मणयोmaṇayoсамоцветы
विविधvividhaразного
अवभासस्avabhāsasблеска
तस्मात्tasmātоттого
स्फुलिङ्गsphuliṅgaискр
निवहाnivahāсонмы
इवivaсловно
संबभूवुःsaṃbabhūvuḥвозникли
पद्मरागम्padmarāgamрубин
उपादायupādāyaначиная с
मणिmaṇiсамоцветов
वर्णाvarṇāцвета
हिhiведь
येyeкоторые
क्षितौkṣitauна земле
सर्वांस्sarvāṃsвсем
तान्tānим
शोभाभिर्śobhābhirкрасотами
अनुगच्छतिanugacchatiследует
तेषांteṣāṃиз них
प्रधानंpradhānaṃглавное
शिखिśikhiпавлина
कण्ठkaṇṭhaшеи
नीलंnīlaṃсинева
यद्वाyadvāили же
भवेद्bhavedстанет
वेणुveṇuбамбука
दलdalaлиста
प्रकाशम्prakāśamсвет
चाषcāṣaсойки
अग्रagraкрайнего
पक्षpakṣaпера
प्रतिमpratimaподобны
श्रियोśriyoкрасою
naне
तेteте
प्रशस्ताpraśastāвосхваляемы
शास्त्रśāstraнауку
विद्भिःvidbhiḥзнающими
अनुवाद

Сута сказал: изреку о вайдурьях и топазах, о каркете и о бхишмаке — испытание, изречённое Брахмою и поведанное Вьясою, о дваждырождённые. От рёва дитиджи, подобного рёву океана, взволнованного временем конца кальпы, родилась вайдурья многих цветов — семя цвета и блеска, пленяющее красотою. Невдалеке от горы Видуры, с высокими кручами, вдоль предела Камабхутики стал его рудник. Оттого что он восстал из рёва, тот рудник превеликих достоинств стал превосходным в мире, украшением трёх миров. Соответственные рёву того самого владыки данавов, с прекрасным обликом, явленным лучшей туче в дожди, — вайдурьи, драгоценные самоцветы разного блеска, возникли оттого, словно сонмы искр. Всем цветам самоцветов, какие есть на земле, начиная с рубина, вайдурья следует красотами цвета. Главное из них — синева павлиньей шеи или же свет бамбукового листа; а те, что красою подобны крайнему перу сойки, не восхваляемы знающими науку о самоцветах.

संस्करण

00f2a8d0609e · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 8:32:06 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से