देवो देवावृधो रुद्र ! महोत्साहोजितस्तथा । रथौजा ऊर्ध्वबाहुश्च शरणश्चानघो मुनिः
सुतपाः शङ्कुरित्येते ऋषयः सप्त कीर्तिताः । वशवर्तिस्वधामानः शिवाः सत्याः प्रतर्दनाः
पञ्च देवगणाः प्रोक्ता सर्वे द्वादशकास्तु ते । इन्द्रः स्वशान्तिस्तच्छुक्रः प्रलम्बो नाम दानवः
मत्स्यरूपी हरिर्विष्णुस्तं जघान च दानवम् । तामसस्य मनोः पुत्रा जानुजङ्घो ऽथ निर्भयः
नवख्यातिर्नयश्चैव प्रियभृत्यो विविक्षिपः । दृढेषुधिः प्रस्तलाक्षः कृबन्धुः कृतस्तथा
ज्योतिर्धामा पृथुः (धृष्ट) काव्यश्चैत्रश्चेताग्निहेमकाः (कौ) । मुनयः कीर्तिताः सप्त सुरागाः सुधियस्तथा
हरयो देवतामां च चत्वारः पञ्च (सप्त) विंशकाः । गणा इन्द्रः शिविस्तस्य शत्रुर्भोमरथाः स्मृताः
हरिणा कूर्मरूपेण हतो भीमरथो ऽसुरः । रैवतस्य मनोः पुत्रो महा प्राणश्च साधकः
वन (ल) बन्धुर्निरमित्रः प्रत्यङ्गः परहा शुचिः । दृढव्रतः केतुशृगं ऋषयस्तस्य वर्ण्यते
devo devāvṛdho rudra ! mahotsāhojitastathā / rathaujā ūrdhvabāhuśca śaraṇaścānagho muniḥ
sutapāḥ śaṅkurityete ṛṣayaḥ sapta kīrtitāḥ / vaśavartisvadhāmānaḥ śivāḥ satyāḥ pratardanāḥ
pañca devagaṇāḥ proktā sarve dvādaśakāstu te / indraḥ svaśāntistacchukraḥ pralambo nāma dānavaḥ
matsyarūpī harirviṣṇustaṃ jaghāna ca dānavam / tāmasasya manoḥ putrā jānujaṅgho 'tha nirbhayaḥ
navakhyātirnayaścaiva priyabhṛtyo vivikṣipaḥ / dṛḍheṣudhiḥ prastalākṣaḥ kṛbandhuḥ kṛtastathā
jyotirdhāmā pṛthuḥ (dhṛṣṭa) kāvyaścaitraścetāgnihemakāḥ (kau) / munayaḥ kīrtitāḥ sapta surāgāḥ sudhiyastathā
harayo devatāmāṃ ca catvāraḥ pañca (sapta) viṃśakāḥ / gaṇā indraḥ śivistasya śatrurbhomarathāḥ smṛtāḥ
hariṇā kūrmarūpeṇa hato bhīmaratho 'suraḥ / raivatasya manoḥ putro mahā prāṇaśca sādhakaḥ
vana (la) bandhurniramitraḥ pratyaṅgaḥ parahā śuciḥ / dṛḍhavrataḥ ketuśṛgaṃ ṛṣayastasya varṇyate
…Дева, Девавридха, о Рудра, Махотсаха, Джита, Ратхауджас, Урдхвабаху, Шарана, Анагха, Муни, Сутапас и Шанку — эти названы семью мудрецами. Вашаварти, Свадхаманы, Шивы, Сатьи и Пратарданы — пять сонмов богов названы, и все они двенадцатеричны. Индра — Свашанти, Шукра его; данава по имени Праламба, и того данаву убил Хари-Вишну в образе рыбы. Сыновья Ману Тамасы: Джануджангха, Нирбхая, Навакхьяти, Ная, Приябхритья, Вивикшипа, Дридхешудхи, Прасталакша, Крибандху, Крита. Джьотирдхаман, Притху, Дхришта, Кавья, Чайтра, Чета, Агни, Хемака — названы семь мудрецов; Сураги, Судхии и Хари — четыре сонма божеств, по двадцать в каждом. Индра — Шиви, а враг его указан Бхимаратха; и Хари в образе черепахи убил асуру Бхимаратху. Сын Ману Райваты — Махапрана, Садхака, Вана, Бандху, Нирамитра, Пратьянга, Параха, Шучи, Дридхаврата, Кетушринга; и мудрецы его описываются.
46d8b7eae0cc · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 9:26:15 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Формула повторяется в третий и четвёртый раз, и различие только в именах. Рассказ не старается быть занимательным — он ведёт учёт.
Числа проговариваются всякий раз: двенадцать в сонме, по двадцать, четыре сонма, семь мудрецов. Век измеряется составом, как войско по спискам.
Семь мудрецов сменяются целиком с каждым Ману. То, что в одном веке было полнотой знания, в следующем не остаётся даже именем.