गरुड़ पुराण
The Worship of the Seat1.126.1-7
515 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 1.126.1-7
देवनागरी

ब्रह्मोवाच । येनार्चनेन वै लोको जगाम परमां गतिम् । तमर्चनं प्रवक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिकरं परम्
सामान्यमण्डलं न्यस्य धातारं द्वारदेशतः । विधातारं तथा गङ्गां यमुनां च महानदीम्
द्वारश्रियं च दण्डं च प्रचण्डं वास्तुपूरुषम् । मध्ये चाधारशक्तिं च कूर्मं चानन्तमर्चयेत्
भूमिं धर्मं तथा ज्ञानं वैरग्यैश्वर्यमेव च । अधर्मादींश्च चतुरः कन्दं नालं च पङ्कजम्
कर्णिकां केसरं सत्त्वं राजसं तामसं गुणम् । सुर्यादिमण्डलान्येव विमलाद्याश्च शक्तयः
दुर्गां गणं सरस्वतीं क्षेत्रपालं च कोणके । आसनं मूर्तिमभ्यर्च्य वासुदेवं बलं स्मरन्
अनिरुद्धं महात्मानं नारायणमथार्चयेत् । हृदयादीनि चाङ्गानि शङ्खादीन्यायुधानि च

लिप्यंतरण (IAST)

brahmovāca / yenārcanena vai loko jagāma paramāṃ gatim / tamarcanaṃ pravakṣyāmi bhuktimuktikaraṃ param
sāmānyamaṇḍalaṃ nyasya dhātāraṃ dvāradeśataḥ / vidhātāraṃ tathā gaṅgāṃ yamunāṃ ca mahānadīm
dvāraśriyaṃ ca daṇḍaṃ ca pracaṇḍaṃ vāstupūruṣam / madhye cādhāraśaktiṃ ca kūrmaṃ cānantamarcayet
bhūmiṃ dharmaṃ tathā jñānaṃ vairagyaiśvaryameva ca / adharmādīṃśca caturaḥ kandaṃ nālaṃ ca paṅkajam
karṇikāṃ kesaraṃ sattvaṃ rājasaṃ tāmasaṃ guṇam / suryādimaṇḍalānyeva vimalādyāśca śaktayaḥ
durgāṃ gaṇaṃ sarasvatīṃ kṣetrapālaṃ ca koṇake / āsanaṃ mūrtimabhyarcya vāsudevaṃ balaṃ smaran
aniruddhaṃ mahātmānaṃ nārāyaṇamathārcayet / hṛdayādīni cāṅgāni śaṅkhādīnyāyudhāni ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ब्रह्म्brahmБрахма
ओवाचovācaсказал
येन्yenкоторым
आर्चनेनārcanenaпочитанием
वैvaiпоистине
लोकोlokoмир
जगामjagāmaдостиг
परमांparamāṃвысшего
गतिम्gatimпути
तम्tamто
अर्चनंarcanaṃпочитание
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiизреку
भुक्तिbhuktiнаслаждение
मुक्तिmuktiосвобождение
करंkaraṃтворящее
परम्paramвысшее
सामान्यsāmānyaобщий
मण्डलंmaṇḍalaṃкруг
न्यस्यnyasyaначертав
धातारंdhātāraṃДхатри
द्वारdvāraврат
देशतःdeśataḥсо стороны
विधातारंvidhātāraṃВидхатри
तथाtathāтакже
गङ्गांgaṅgāṃГангу
यमुनांyamunāṃЯмуну
caи
महानदीम्mahānadīmвеликую реку
द्वारश्रियंdvāraśriyaṃДваршри
दण्डंdaṇḍaṃДанду
प्रचण्डंpracaṇḍaṃПрачанду
वास्तुvāstuжилища
पूरुषम्pūruṣamмужа
मध्येmadhyeпосреди
आधारādhāraопоры
शक्तिंśaktiṃсилу
कूर्मंkūrmaṃчерепаху
आनन्तम्ānantamАнанту
अर्चयेत्arcayetда чтит
भूमिंbhūmiṃземлю
धर्मंdharmaṃдхарму
ज्ञानंjñānaṃзнание
वैरग्य्vairagyбесстрастие
ऐश्वर्यम्aiśvaryamвладычество
एवevaже
अधर्म्adharmбеззаконие
आदींश्ādīṃśи прочих
चतुरःcaturaḥчетверых
कन्दंkandaṃклубень
नालंnālaṃстебель
पङ्कजम्paṅkajamлотос
कर्णिकांkarṇikāṃоколоплодник
केसरंkesaraṃтычинки
सत्त्वंsattvaṃсаттву
राजसंrājasaṃраджас
तामसंtāmasaṃтамас
गुणम्guṇamгуну
सुर्य्suryсолнца
आदिādiи прочих
मण्डलान्य्maṇḍalānyкруги
विमल्vimalВимала
आद्याश्ādyāśи прочие
शक्तयःśaktayaḥсилы
दुर्गांdurgāṃДургу
गणंgaṇaṃГану
सरस्वतींsarasvatīṃСарасвати
क्षेत्रपालंkṣetrapālaṃКшетрапалу
कोणकेkoṇakeв углу
आसनंāsanaṃсиденье
मूर्तिम्mūrtimобраз
अभ्यर्च्यabhyarcyaпочтив
वासुदेवंvāsudevaṃВасудеву
बलंbalaṃБалу
स्मरन्smaranпамятуя
अनिरुद्धंaniruddhaṃАнируддху
महात्मानंmahātmānaṃвеликого душою
नारायणम्nārāyaṇamНараяну
अथathaзатем
आर्चयेत्ārcayetда чтит
हृदय्hṛdayсердце
आदीनिādīniи прочие
चाङ्गानिcāṅgāniи члены
शङ्ख्śaṅkhраковину
आदीन्य्ādīnyи прочие
आयुधानिāyudhāniоружия
अनुवाद

Брахма сказал: тем почитанием, которым мир достиг высшего пути, — то почитание, высшее, творящее и наслаждение, и освобождение, я изреку. Начертав общий круг, со стороны врат да чтит он Дхатри и Видхатри, а также Гангу и Ямуну, великую реку; и Дваршри, и Данду, и Прачанду, и мужа жилища; а посреди — силу-опору, черепаху и Ананту. Землю, дхарму, знание, бесстрастие и владычество, и четверых во главе с беззаконием; клубень, стебель и лотос; околоплодник, тычинки, гуну саттвы, раджаса и тамаса; круги солнца и прочих светил и силы во главе с Вималой. Дургу, Гану, Сарасвати и Кшетрапалу — в углу. Почтив сиденье и образ, памятуя Васудеву и Балу, да чтит он затем Анируддху, великого душою, и Нараяну; а также сердце и прочие члены и раковину и прочие оружия.

अध्याय का पुष्पिका-वाक्य

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe ekādaśīmāhātmyaṃ nāma saptaviṃśatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ

संस्करण

b3331b7043cf · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 12:29:36 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से