हरिवंश
Санаткумара учит о взаимной связи богов и питаровHV 12.35-41
72 / 607
हरिवंश · HV 12.35-41
देवनागरी

यो निष्ट्वा च पितॄन् श्राद्धैः क्रियाः काश्चित् करिष्यति राक्षसा दानवा नागाः फलं प्राप्स्यन्ति तस्य तत् ॥
श्राद्धैर् आप्यायिताश् चैव पितरः सोमम् अव्ययम् आप्याय्यमानं युष्माभिर् वर्धयिष्यन्ति नित्यदा ॥
श्राद्धैर् आप्यायितः सोमो लोकम् आप्याययिष्यति समुद्रपर्वतवनं जंगमाजंगमैर् वृतम् ॥
श्राद्धानि पुष्टिकामाश् च ये करिष्यन्ति मानवाः तेभ्यः पुष्टिं प्रजाश् चैव दास्यन्ति पितरः सदा ॥
श्राद्धे च ये प्रदास्यन्ति त्रीन् पिण्डान् नामगोत्रतः सर्वत्र वर्तमानांस् तान् पितरः सपितामहाः भावयिष्यन्ति सततं श्राद्धदानेन पूजिताः ॥
इति तद् वचनं सत्यं भवत्व् अद्य दिवौकसः पुत्राश् च पितरश् चैव वयं सर्वे परस्परम् ॥
त एते पितरो देवा देवाश् च पितरस् तथा अन्योन्यपितरो ह्य् एते देवाश् च पितरश् च ह ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yo niṣṭvā ca pitṝn śrāddhaiḥ kriyāḥ kāścit kariṣyati rākṣasā dānavā nāgāḥ phalaṃ prāpsyanti tasya tat ||
śrāddhair āpyāyitāś caiva pitaraḥ somam avyayam āpyāyyamānaṃ yuṣmābhir vardhayiṣyanti nityadā ||
śrāddhair āpyāyitaḥ somo lokam āpyāyayiṣyati samudraparvatavanaṃ jaṃgamājaṃgamair vṛtam ||
śrāddhāni puṣṭikāmāś ca ye kariṣyanti mānavāḥ tebhyaḥ puṣṭiṃ prajāś caiva dāsyanti pitaraḥ sadā ||
śrāddhe ca ye pradāsyanti trīn piṇḍān nāmagotrataḥ sarvatra vartamānāṃs tān pitaraḥ sapitāmahāḥ bhāvayiṣyanti satataṃ śrāddhadānena pūjitāḥ ||
iti tad vacanaṃ satyaṃ bhavatv adya divaukasaḥ putrāś ca pitaraś caiva vayaṃ sarve parasparam ||
ta ete pitaro devā devāś ca pitaras tathā anyonyapitaro hy ete devāś ca pitaraś ca ha ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यो निष्ट्वा च पितॄन् श्राद्धैःyo niṣṭvā ca pitṝn śrāddhaiḥкто, почтив предков шраддхами; тот, кто насытит питаров поминовениями
क्रियाः काश्चित् करिष्यतिkriyāḥ kāścit kariṣyatiкакие-либо действия совершит; выполнит какие-либо обряды
राक्षसा दानवा नागाःrākṣasā dānavā nāgāḥракшасы, данавы, наги; ракшасы, демоны и змеи
फलं प्राप्स्यन्ति तस्य तत्phalaṃ prāpsyanti tasya tatполучат тот его плод; обретут этот плод
श्राद्धैर् आप्यायिताश् चैवśrāddhair āpyāyitāś caivaи шраддхами насыщенные; напитанные поминальными жертвами
पितरः सोमम् अव्ययम्pitaraḥ somam avyayamпредки нетленного Сому; питары неистощимого Сому
आप्याय्यमानं युष्माभिर्āpyāyyamānaṃ yuṣmābhirнасыщаемое вами; укрепляемое вами
वर्धयिष्यन्ति नित्यदाvardhayiṣyanti nityadāбудут постоянно увеличивать; всегда будут взращивать
श्राद्धैर् आप्यायितः सोमोśrāddhair āpyāyitaḥ somoСома, напитанный шраддхами; Сома, укреплённый поминовениями
लोकम् आप्याययिष्यतिlokam āpyāyayiṣyatiмир насытит; будет питать мир
समुद्रपर्वतवनंsamudraparvatavanaṃс океанами, горами и лесами; мир морей, гор и лесов
जंगमाजंगमैर् वृतम्jaṃgamājaṃgamair vṛtamпокрытый движущимся и неподвижным; наполненный подвижным и неподвижным
श्राद्धानि पुष्टिकामाश् चśrāddhāni puṣṭikāmāś caи шраддхи желающие процветания; те, кто ради достатка шраддхи
ये करिष्यन्ति मानवाःye kariṣyanti mānavāḥлюди, которые будут совершать; которые люди будут делать
तेभ्यः पुष्टिं प्रजाश् चैवtebhyaḥ puṣṭiṃ prajāś caivaим питание и потомство; для них достаток и детей
दास्यन्ति पितरः सदाdāsyanti pitaraḥ sadāпредки всегда дадут; питары постоянно будут давать
श्राद्धे च ये प्रदास्यन्तिśrāddhe ca ye pradāsyantiи те, кто в шраддхе дадут; те, кто при поминовении поднесут
त्रीन् पिण्डान् नामगोत्रतःtrīn piṇḍān nāmagotrataḥтри пинды с именем и готрой; три шара по имени и роду
सर्वत्र वर्तमानांस् तान्sarvatra vartamānāṃs tānих, пребывающих повсюду; тех, находящихся везде
पितरः सपितामहाःpitaraḥ sapitāmahāḥпредки вместе с прадедами; питары с отцами отцов
भावयिष्यन्ति सततंbhāvayiṣyanti satataṃбудут всегда поддерживать; будут постоянно взращивать
श्राद्धदानेन पूजिताःśrāddhadānena pūjitāḥпочтённые даром шраддхи; уваженные подношением шраддхи
इति तद् वचनं सत्यंiti tad vacanaṃ satyaṃтак это слово истинно; пусть это изречение будет истинным
भवत्व् अद्य दिवौकसःbhavatv adya divaukasaḥпусть будет сегодня, небожители; да исполнится ныне, жители неба
पुत्राश् च पितरश् चैवputrāś ca pitaraś caivaи сыновья, и предки; сыновья и питары
वयं सर्वे परस्परम्vayaṃ sarve parasparamмы все взаимно; мы все друг для друга
त एते पितरो देवाta ete pitaro devāтак эти предки — боги; итак, эти питары являются богами
देवाश् च पितरस् तथाdevāś ca pitaras tathāи боги также предки; а боги — питарами
अन्योन्यपितरो ह्य् एतेanyonyapitaro hy eteони ведь взаимные предки; эти являются питарами друг для друга
देवाश् च पितरश् च हdevāś ca pitaraś ca haи боги, и предки; боги и питары же
अनुवाद

«Кто насытит питаров шраддхами и совершит какие-либо обряды, тот получит свой плод; ракшасы, данавы и наги также получат соответствующий плод. Напитанные шраддхами, питары будут постоянно взращивать неистощимого Сому, укрепляемого вами. А Сома, напитанный шраддхами, будет питать мир с океанами, горами и лесами, наполненный движущимся и неподвижным. Людям, которые, желая процветания, будут совершать шраддхи, питары всегда будут давать питание и потомство. Те, кто при шраддхе поднесут три пинды с произнесением имени и готры, будут постоянно поддержаны питарами вместе с прадедами, пребывающими повсюду и почтёнными даром шраддхи. Да будет сегодня истинным это слово, о небожители: сыновья и питары — все мы взаимны. Так эти питары являются богами, а боги — питарами; боги и питары действительно являются предками друг для друга».

संस्करण

cde9676a8d8d · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:30:37 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से