एवम् उक्तस् तु मां क्रुद्धः सो ऽभिगम्याऋणवो ऽब्रवीत् मां प्रभो देवदेवेश किमर्थं शप्तवान् असि ॥
अहं तव विधेयात्मा त्वत्कृतस् त्वत्परायणः अशपो ऽसदृशैर् वाक्यैर् आत्मजं मां किम् आत्मना ॥
भगवंस् त्वत्प्रसादेन वेगात् पर्वणि वर्धितः यद्य् अहं चलितो ब्रह्मन् को ऽत्र दोषो ममात्मनः ॥
क्षिप्ताभिः पवनेनाद्भिः स्पृष्टो यद्य् असि पर्वणि अत्र मे भगवन् किं नु विद्यते शापकारणम् ॥
उद्धूतैश् च महावातैः प्रवृद्धैश् च बलाहकैः पर्वणा चेन्दुयुक्तेन त्रिभिः क्षुब्धो ऽस्मि कारणैः ॥
एवं यद्य् अपराद्धो ऽहं कारणैस् त्वत्प्रवर्तितैः क्षन्तुम् अर्हसि मे ब्रह्मञ् शापो ऽयं विनिवर्त्यताम् ॥
एवं मयि निरालम्बे शापाच् छिथिलतां गते कारुण्यं कुरु देवेश प्रमाणं यद्य् अवेक्षसे ॥
अस्याश् च देव गङ्गाया गां गतायास् तवाज्ञया मद्दोषात् समदोषायाः प्रसादं कर्तुम् अर्हसि ॥
तम् अहं श्लक्ष्णया वाचा महार्णवम् अथाब्रुवम् अकारणज्ञं देवानां त्रस्तं शापानिलेरितम् ॥
शान्तिं व्रज न भेतव्यं प्रसन्नो ऽस्मि महामते शापे ऽस्मिन् सरितां नाथ भविष्यं शृणु कारणम् ॥
त्वं गच्छ भारते वंशे स्वदेहं स्वेन तेजसा आधत्स्व सरितां नाथ त्यक्त्वेमां सागरीं तनुम् ॥
महोदधे महीपालस् तत्र राजश्रिया वृतः पालयंश् चतुरो वर्णान् रंस्यसे सलिलेश्वर ॥
इयं च त्वां सरिच् छ्रेष्ठा बिभ्रती मानुषीं तनुम् तत् कालरमणीयाङ्गी गङ्गा परिचरिष्यति ॥
अनया सह जाह्नव्या मोदमानो ममाज्ञया इमं सलिलसंक्लेदं विस्मरिष्यसि सागर ॥
त्वरता चैव कर्तव्यं त्वयेदं देवशासनम् प्राजापत्येन विधिना गङ्गया सह सागर ॥
वसवः प्रच्युताः स्वर्गात् प्रविष्टाश् च रसातलम् तेषाम् उत्पादनार्थाय त्वं मया विनियोजितः ॥
अष्टौ ताञ् जाह्नवीगर्भान् अपत्यार्थं ददाम्य् अहम् विभावसोस् तुल्यगुणान् सुराणां प्रीतिवर्धनान् ॥
उत्पाद्य त्वं वसूञ् शीघ्रं कृत्वा कुरुकुलं महत् प्रवेष्टासि तनुं त्यक्त्वा पुनः सागर सागरीम् ॥
evam uktas tu māṃ kruddhaḥ so 'bhigamyāṛṇavo 'bravīt māṃ prabho devadeveśa kimarthaṃ śaptavān asi ||
ahaṃ tava vidheyātmā tvatkṛtas tvatparāyaṇaḥ aśapo 'sadṛśair vākyair ātmajaṃ māṃ kim ātmanā ||
bhagavaṃs tvatprasādena vegāt parvaṇi vardhitaḥ yady ahaṃ calito brahman ko 'tra doṣo mamātmanaḥ ||
kṣiptābhiḥ pavanenādbhiḥ spṛṣṭo yady asi parvaṇi atra me bhagavan kiṃ nu vidyate śāpakāraṇam ||
uddhūtaiś ca mahāvātaiḥ pravṛddhaiś ca balāhakaiḥ parvaṇā cenduyuktena tribhiḥ kṣubdho 'smi kāraṇaiḥ ||
evaṃ yady aparāddho 'haṃ kāraṇais tvatpravartitaiḥ kṣantum arhasi me brahmañ śāpo 'yaṃ vinivartyatām ||
evaṃ mayi nirālambe śāpāc chithilatāṃ gate kāruṇyaṃ kuru deveśa pramāṇaṃ yady avekṣase ||
asyāś ca deva gaṅgāyā gāṃ gatāyās tavājñayā maddoṣāt samadoṣāyāḥ prasādaṃ kartum arhasi ||
tam ahaṃ ślakṣṇayā vācā mahārṇavam athābruvam akāraṇajñaṃ devānāṃ trastaṃ śāpānileritam ||
śāntiṃ vraja na bhetavyaṃ prasanno 'smi mahāmate śāpe 'smin saritāṃ nātha bhaviṣyaṃ śṛṇu kāraṇam ||
tvaṃ gaccha bhārate vaṃśe svadehaṃ svena tejasā ādhatsva saritāṃ nātha tyaktvemāṃ sāgarīṃ tanum ||
mahodadhe mahīpālas tatra rājaśriyā vṛtaḥ pālayaṃś caturo varṇān raṃsyase salileśvara ||
iyaṃ ca tvāṃ saric chreṣṭhā bibhratī mānuṣīṃ tanum tat kālaramaṇīyāṅgī gaṅgā paricariṣyati ||
anayā saha jāhnavyā modamāno mamājñayā imaṃ salilasaṃkledaṃ vismariṣyasi sāgara ||
tvaratā caiva kartavyaṃ tvayedaṃ devaśāsanam prājāpatyena vidhinā gaṅgayā saha sāgara ||
vasavaḥ pracyutāḥ svargāt praviṣṭāś ca rasātalam teṣām utpādanārthāya tvaṃ mayā viniyojitaḥ ||
aṣṭau tāñ jāhnavīgarbhān apatyārthaṃ dadāmy aham vibhāvasos tulyaguṇān surāṇāṃ prītivardhanān ||
utpādya tvaṃ vasūñ śīghraṃ kṛtvā kurukulaṃ mahat praveṣṭāsi tanuṃ tyaktvā punaḥ sāgara sāgarīm ||
Услышав это, разгневанный океан подошёл ко мне и сказал: «О владыка, господин богов, зачем ты проклял меня? Я послушен тебе, создан тобой и предан тебе. Почему ты несоразмерными словами проклял меня, своего сына? О владыка, по твоей милости я усиливаюсь в парван от стремительности вод. Если я тогда взволновался, о Брахма, в чём моя вина? Если воды, поднятые ветром, коснулись тебя в парван, какая причина для проклятия есть у меня? Великие ветры, разросшиеся облака и лунный парван — эти три причины взволновали меня. Если я провинился из-за причин, приведённых в действие тобой, тебе подобает простить меня; пусть это проклятие будет снято. Когда я без опоры и ослаблен проклятием, прояви сострадание, владыка богов, если принимаешь основание. И к этой Ганге, которая по твоему приказу должна идти на землю и из-за моей вины стала равновиновной, тебе следует явить милость». Тогда я мягкой речью обратился к великому океану, не понимавшему намерения богов и испуганному бурей проклятия: «Успокойся, не бойся; я доволен, великомудрый. Выслушай будущую причину этого проклятия, владыка рек. Иди в род Бхаратов; собственной силой прими там тело, оставив этот океанский облик. Великий океан, на земле ты будешь царём, окружённым царской славой; охраняя четыре варны, ты будешь радоваться, владыка вод. Эта лучшая река, приняв человеческое тело, в должный срок будет служить тебе как Ганга с прекрасными членами. Вместе с Джахнави, радуясь по моему приказу, ты забудешь это водное наводнение. Это божественное повеление нужно исполнить быстро, вместе с Гангой, по закону Праджапати. Васу, отпавшие от неба и вошедшие в Расаталу, должны родиться через вас: ради их появления я назначил тебя. Я отдаю этих восьмерых в лоно Джахнави ради потомства; они будут равны Вибхавасу достоинствами и будут увеличивать радость богов. Быстро произведя Васу и возвеличив род Куру, ты оставишь тело и снова войдёшь в океанскую природу».
f6f48c4987ef · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:31:03 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Проклятие здесь раскрывается как назначение: падение в человеческое рождение становится служением будущему замыслу. Шантану и Ганга соединяют воду, царскую власть и рождение Васу, подготавливая земную сцену для великой развязки.