हरिवंश
Кришна находит отравленное озеро КалииHV 55.17-26
281 / 607
हरिवंश · HV 55.17-26
देवनागरी

स कदाचिद् वने तस्मिन् गोभिः सह परिव्रजन् ददर्श विपुलोदग्रं शाखिनं शाखिनां वरम् ॥
स्थितं धरण्यां मेघाभं निबिडं पत्रसंचयैः गगनार्धोच्छ्रिताकारं पवनाभोगकारिणं ॥
नीलचित्राङ्गवर्णैश् च सेवितं बहुभिर् द्विजैः फलैः प्रवालैश् च घनं सेन्द्रचापघनोपमम् ॥
भवनाकारविटपं लतापुष्पसुमण्डितम् विशालमूलावततं पवनाम्भोदधारिणम् ॥
आधिपत्यम् इवान्येषां तस्य देशस्य शाखिनाम् कुर्वाणं शुभकर्माणं तिरो वर्षन्तम् अव्ययम् ॥
न्यग्रोधं पर्वताकारं भाण्डीरं नाम नामतः दृष्ट्वा तत्र मतिं चक्रे निवासाय दिवा प्रभुः ॥
स तत्र वयसा तुल्यैर् वत्सपालैः सहानघः रेमे वै दिवसं कृष्णः पुरा स्वर्गगतो यथा ॥
तं क्रीडमाणं गोपालाः कृष्णं भाण्डीरवासिनम् रमयन्ति स्म बहवो वन्यैः क्रीडनकैस् तदा ॥
अन्ये स्म परिगायन्ति गोपा मुदितमानसाः गोपालाः कृष्णम् एवान्ये गायन्ति स्म रतिप्रियाः ॥
तेषां स गायताम् एव वादयामास वीर्यवान् पर्णवाद्यान्तरे वेणुं तुम्बीवीणां च तत्र ह ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa kadācid vane tasmin gobhiḥ saha parivrajan dadarśa vipulodagraṃ śākhinaṃ śākhināṃ varam ||
sthitaṃ dharaṇyāṃ meghābhaṃ nibiḍaṃ patrasaṃcayaiḥ gaganārdhocchritākāraṃ pavanābhogakāriṇaṃ ||
nīlacitrāṅgavarṇaiś ca sevitaṃ bahubhir dvijaiḥ phalaiḥ pravālaiś ca ghanaṃ sendracāpaghanopamam ||
bhavanākāraviṭapaṃ latāpuṣpasumaṇḍitam viśālamūlāvatataṃ pavanāmbhodadhāriṇam ||
ādhipatyam ivānyeṣāṃ tasya deśasya śākhinām kurvāṇaṃ śubhakarmāṇaṃ tiro varṣantam avyayam ||
nyagrodhaṃ parvatākāraṃ bhāṇḍīraṃ nāma nāmataḥ dṛṣṭvā tatra matiṃ cakre nivāsāya divā prabhuḥ ||
sa tatra vayasā tulyair vatsapālaiḥ sahānaghaḥ reme vai divasaṃ kṛṣṇaḥ purā svargagato yathā ||
taṃ krīḍamāṇaṃ gopālāḥ kṛṣṇaṃ bhāṇḍīravāsinam ramayanti sma bahavo vanyaiḥ krīḍanakais tadā ||
anye sma parigāyanti gopā muditamānasāḥ gopālāḥ kṛṣṇam evānye gāyanti sma ratipriyāḥ ||
teṣāṃ sa gāyatām eva vādayāmāsa vīryavān parṇavādyāntare veṇuṃ tumbīvīṇāṃ ca tatra ha ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
स कदाचिद् वने तस्मिन्sa kadācid vane tasminон однажды в том лесу
गोभिः सह परिव्रजन्gobhiḥ saha parivrajanбродя вместе с коровами
ददर्श विपुलोदग्रंdadarśa vipulodagraṃувидел широкое высокое
शाखिनं शाखिनां वरम्śākhinaṃ śākhināṃ varamдерево, лучшее из деревьев
स्थितं धरण्यां मेघाभंsthitaṃ dharaṇyāṃ meghābhaṃстоящее на земле, подобное облаку
निबिडं पत्रसंचयैःnibiḍaṃ patrasaṃcayaiḥгустое скоплениями листьев
गगनार्धोच्छ्रिताकारंgaganārdhocchritākāraṃобразом поднятое до середины неба
पवनाभोगकारिणंpavanābhogakāriṇaṃдающее наслаждение ветру
नीलचित्राङ्गवर्णैश् चnīlacitrāṅgavarṇaiś caсиними и пёстрыми цветами тела
सेवितं बहुभिर् द्विजैःsevitaṃ bahubhir dvijaiḥпосещаемое многими птицами
फलैः प्रवालैश् च घनंphalaiḥ pravālaiś ca ghanaṃгустое плодами и побегами
सेन्द्रचापघनोपमम्sendracāpaghanopamamподобное облаку с радугой
भवनाकारविटपंbhavanākāraviṭapaṃс ветвями формы дома
लतापुष्पसुमण्डितम्latāpuṣpasumaṇḍitamпрекрасно украшенное лианами и цветами
विशालमूलावततंviśālamūlāvatataṃраскинувшее широкие корни
पवनाम्भोदधारिणम्pavanāmbhodadhāriṇamнесущее ветер и воду
आधिपत्यम् इवान्येषांādhipatyam ivānyeṣāṃкак власть над другими
तस्य देशस्य शाखिनाम्tasya deśasya śākhināmдеревьями той местности
कुर्वाणं शुभकर्माणंkurvāṇaṃ śubhakarmāṇaṃсовершающее благое дело
तिरो वर्षन्तम् अव्ययम्tiro varṣantam avyayamнеиссякаемо проливающее укрытие
न्यग्रोधं पर्वताकारंnyagrodhaṃ parvatākāraṃбаньян, видом как гора
भाण्डीरं नाम नामतःbhāṇḍīraṃ nāma nāmataḥпо имени Бхандира
दृष्ट्वा तत्र मतिं चक्रेdṛṣṭvā tatra matiṃ cakreувидев, там решил
निवासाय दिवा प्रभुःnivāsāya divā prabhuḥдля дневного пребывания Господь
स तत्र वयसा तुल्यैर्sa tatra vayasā tulyairон там с равными по возрасту
वत्सपालैः सहानघःvatsapālaiḥ sahānaghaḥс пастухами телят, безгрешный
रेमे वै दिवसं कृष्णःreme vai divasaṃ kṛṣṇaḥКришна весь день наслаждался
पुरा स्वर्गगतो यथाpurā svargagato yathāкак прежде, достигнув неба
तं क्रीडमाणं गोपालाःtaṃ krīḍamāṇaṃ gopālāḥего играющего пастухи
कृष्णं भाण्डीरवासिनम्kṛṣṇaṃ bhāṇḍīravāsinamКришну, живущего у Бхандиры
रमयन्ति स्म बहवोramayanti sma bahavoмногие радовали
वन्यैः क्रीडनकैस् तदाvanyaiḥ krīḍanakais tadāлесными игрушками тогда
अन्ये स्म परिगायन्तिanye sma parigāyantiдругие воспевали
गोपा मुदितमानसाःgopā muditamānasāḥпастухи с радостным умом
गोपालाः कृष्णम् एवान्येgopālāḥ kṛṣṇam evānyeдругие пастухи именно Кришну
गायन्ति स्म रतिप्रियाःgāyanti sma ratipriyāḥпели, любящие радость
तेषां स गायताम् एवteṣāṃ sa gāyatām evaкогда они пели
वादयामास वीर्यवान्vādayāmāsa vīryavānмогущественный стал играть
पर्णवाद्यान्तरे वेणुंparṇavādyāntare veṇuṃпосреди лиственного инструмента флейту
तुम्बीवीणां च तत्र हtumbīvīṇāṃ ca tatra haи там тыквенную вину
अनुवाद

Однажды, бродя с коровами по лесу, Кришна увидел огромное высокое дерево, лучшее из деревьев. Оно стояло на земле, подобное облаку, густое от листьев, словно поднятое до середины неба и радующее ветер. Его посещали многие птицы с синими и пёстрыми телами; оно было густо от плодов и побегов, подобно облаку с радугой. Его ветви образовывали как бы дом, оно было украшено лианами и цветами, раскинуло широкие корни и несло ветер и воду. Оно словно властвовало над другими деревьями той местности, совершая благое дело и неиссякаемо проливая укрытие. Увидев этот гороподобный баньян по имени Бхандира, Господь решил оставаться там днём. Там безгрешный Кришна весь день наслаждался с пастухами телят, равными ему по возрасту, словно пребывая на небе. Многие пастухи радовали играющего Кришну, жившего у Бхандиры, лесными игрушками; другие с радостным умом воспевали его. Пока они пели, могущественный Кришна играл среди лиственных инструментов на флейте и тыквенной вине.

संस्करण

ea98484903b7 · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:44:08 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से